Për dekada me radhë, autizmi është konsideruar kryesisht si një çrregullim që prek djemtë, duke bërë që mijëra gra të jetonin pa një diagnozë të saktë deri në moshë madhore. Sot, një numër gjithnjë e më i madh autore, studiuese dhe profesioniste po ndajnë përvojat e tyre personale për të sfiduar stereotipet dhe për të ndryshuar mënyrën se si kuptohet autizmi tek gratë.
Alex Morgan, ish-gazetare britanike, zbuloi rastësisht se ishte në spektrin e autizmit gjatë pandemisë së Covid-19, pasi bëri një test online. Diagnoza i dha kuptim shumë përvojave që kishte kaluar gjatë jetës dhe e shtyu të krijonte platformën The Autistic Woman, ku publikon informacione dhe histori për gratë autike. Këtë muaj ajo ka botuar edhe librin autobiografik Mothertongue.
Edhe komediania skoceze Fern Brady mori diagnozën vetëm në moshë të rritur. Në librin e saj Strong Female Character dhe në shfaqjet e humorit, ajo rrëfen vështirësitë e grave autike, duke theksuar se shumë prej tyre mësojnë të “maskojnë” simptomat për t’u përshtatur me pritshmëritë shoqërore, gjë që shpesh çon në rraskapitje mendore, depresion dhe ankth.
Sipas neuroshkencëtares Gina Rippon, autore e librit The Lost Girls of Autism, për shumë vite kërkimet shkencore janë përqendruar pothuajse ekskluzivisht te djemtë, duke krijuar bindjen e gabuar se autizmi ishte kryesisht një çrregullim mashkullor. Si pasojë, vajzat dhe gratë shpesh etiketoheshin si “të turpshme”, “të çuditshme” ose me probleme të tjera të shëndetit mendor, pa marrë diagnozën e duhur.
Një histori të ngjashme ka edhe Sarah Hendrickx, eksperte e autizmit, e cila kishte kaluar vite duke diagnostikuar persona të tjerë me këtë çrregullim, përpara se të kuptonte se edhe vetë ishte në spektrin autik. Ajo ka shkruar disa libra për përvojat e grave dhe vajzave me autizëm dhe thekson se simptomat mund të ndryshojnë ndjeshëm nga një person te tjetri.
Ekspertët paralajmërojnë se diagnoza e vonuar ka pasoja serioze. Gratë autike kanë më shumë gjasa të përjetojnë depresion, ankth, çrregullime të të ngrënit dhe probleme të tjera të shëndetit mendor, ndërsa mënyra e ndryshme se si ato shprehin dhimbjen apo shqetësimet mund të çojë edhe në mosdiagnostikimin e sëmundjeve të tjera.
Megjithëse ndërgjegjësimi është rritur vitet e fundit, specialistët theksojnë se mbetet ende shumë punë për të bërë, si në sistemin shëndetësor ashtu edhe në shoqëri, për të njohur dhe kuptuar autizmin tek gratë dhe vajzat.
