Nga Redi Shehu
Së fundmi, Izraeli, përmes ambasadores së tij në Tiranë, ka nisur një trajnim për një grup mësuesish shqiptarë, me fokus edukimin për Holokaustin dhe luftën kundër antisemitizmit. Cinizëm më të madh se ky, në mesin e një gjenocidi që vazhdon sot e kësaj dite në Palestinë, vetëm politika izraelite mund të prodhojë.
Së pari, Shqipëria është ndoshta vendi që ka më pak nevojë të trajnohet për antisemitizëm dhe Holokaust nga përfaqësuesit politikë të Izraelit. Neve nuk na duhet një narrativë e importuar politike për të na treguar se çfarë është antisemitizmi, sepse ishim ne që i dhamë botës një leksion të rrallë se si tjetri nuk dorëzohet, nuk tradhtohet dhe nuk pritet në besë. Në këtë pikë, ne nuk jemi nxënës. Ne jemi vetë historia.
Problemi nuk është edukimi për Holokaustin. Ai është i domosdoshëm. Problemi është kush e merr përsipër ta japë këtë edukim dhe me çfarë qëllimi politik. Ambasadorja e Izraelit nuk është një institucion akademik i pavarur. Ajo përfaqëson një shtet dhe një politikë që sot përdor shpesh narrativën e Holokaustit për të legjitimuar, relativizuar ose mbuluar tragjedinë palestineze; për ta bërë atë pa kujtesë, pa fytyra dhe pa histori.
Së dyti, ka institucione ndërkombëtare, universitete, profesorë, qendra kërkimore dhe institucione arsimore shtetërore që mund të zhvillojnë trajnime serioze, profesionale dhe të pavarura mbi Holokaustin dhe antisemitizmin. Një temë kaq e rëndësishme nuk mund t’i delegohet politikisht një shteti të vetëm, aq më pak një shteti që sot është palë në një konflikt brutal dhe subjekt i akuzave ndërkombëtare për shkelje të Konventës së Gjenocidit.
Si mundet që shteti shqiptar t’i delegojë një përfaqësie politike autoritetin mbi narrativën e një prej krimeve më të mëdha të historisë njerëzore? Çfarë mund të trajnojnë përfaqësuesit e një shteti që, prej dekadash, ka ndërtuar mbi palestinezët një realitet të përbërë nga aparteidi, masakrat dhe dëbimi sistematik?
Së treti, si mund ta bëjnë vetë përfaqësuesit izraelitë, gjatë këtij trajnimi, dallimin e domosdoshëm mes Holokaustit si tragjedi historike dhe politikave të sotme mizore të shtetit të Izraelit? A po mësohen mësuesit shqiptarë të kuptojnë historinë, apo po u jepet një shabllon i gatshëm politik? A po ndërtohet metodologji historike, apo po shpërndahet një narrativë ku kujtesa e viktimës përdoret për të mbuluar dhunën e sotme të shtetit?
Kjo është deri diku njësoj sikur ambasada ruse të financonte dhe të trajnonte mësuesit shqiptarë mbi historinë e Ukrainës. Ose sikur ambasadorja serbe në Tiranë të udhëhiqte trajnimin e mësuesve tanë mbi historinë e Kosovës. Në të dyja rastet, problemi do të ishte i qartë: pala politike nuk mund të vendosë vetë kornizën historike të krimit ku ajo është e përfshirë.
Pikërisht për këtë arsye, një shtet si Izraeli, që është subjekt para Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë për akuzën e shkeljes së Konventës së Gjenocidit, nuk duhet të trajnojë mësuesit e një shteti tjetër mbi kujtesën, viktimat dhe urrejtjen. Ai duhet të përballet me përgjegjësinë e vet politike dhe juridike.
Holokausti nuk duhet të përdoret si instrument diplomatik për të heshtur krimet e sotme. Kujtesa e hebrenjve të vrarë nga nazizmi nuk mund të shërbejë si mburojë për vuajtjen palestineze. Dhe Shqipëria, një vend që në momentin më të errët të Europës zgjodhi të mbronte hebrenjtë, nuk ka pse të pranojë leksione politike nga një shtet që sot po shkel parimet bazë mbi të cilat ekziston shoqëria njerëzore.
