Kundërshtimi ndaj një projekti resorti luksoz të lidhur me Jared Kushner është ndërthurur me pakënaqësinë në rritje për korrupsionin dhe koston e jetesës.
Mijëra studentë, duke ndezur zjarre në rrugë dhe duke bllokuar akset me kangjella hekuri, e paralizuan të enjten kryeqytetin e Shqipërisë. Zemërimi për koston e lartë të arsimit u shndërrua në protesta të dhunshme, me kërkesën për dorëheqjen e kryeministrit.
Policia u kundërpërgjigj me gaz lotsjellës dhe ujë me presion, duke arrestuar dhjetëra persona dhe duke ngritur akuza penale ndaj afro njëqind të tjerëve. Megjithatë, asgjë nuk dukej se po e zbutte presionin në rritje ndaj kryeministrit shqiptar, Edi Rama, ndërsa kundërshtimi publik ndaj një projekti resorti luksoz të lidhur me Jared Kushner, dhëndrin e presidentit Donald Trump, u ndërthur me pakënaqësinë në rritje për korrupsionin dhe rritjen e kostos së jetesës.
Këtë javë, muaj të tërë protestash për këto çështje u përshkallëzuan në protesta të dhunshme në Tiranë, kryeqytetin e Shqipërisë, ku kostoja e arsimit nxori në rrugë nxënës të shkollave të mesme, studentë universitetesh dhe qytetarë të tjerë.
Teksa marshonin drejt Ministrisë së Arsimit dhe zyrës së kryeministrit, disa protestues u vunë flakën koshave të mbeturinave dhe stacioneve të autobusëve, goditën me gurë ndërtesat qeveritare dhe bankat, si dhe u përleshën me policinë.
“Shqiptarët kanë protestuar për më shumë se katër muaj, duke kërkuar dorëheqjen e kryeministrit, por askush nuk u ka kushtuar vëmendje kërkesave të tyre”, tha Anila Shehu, studente e vitit të tretë në inxhinieri. “Për këtë arsye, ne do të vazhdojmë të protestojmë me çdo mjet dhe në çdo mënyrë të mundshme, derisa Rama të japë dorëheqjen. Mjaft është mjaft.”
Protestuesit bllokuan disa rrugë, ndezën zjarre dhe shkulën kangjella hekuri për t'i përdorur si barrikada. Disa prej tyre hoqën blloqe betoni nga trotuaret dhe thyen xhamat e ndërtesave të lidhura me qeverinë. Ata shprehën gjithashtu zemërimin ndaj bankave dhe institucioneve financiare, duke i goditur me gurë dhe duke shkatërruar bankomate.
Policia u përpoq t'i frenonte protestat me gaz lotsjellës dhe ujë me presion. Sipas saj, 55 persona ishin arrestuar, ndërsa ndaj 98 të tjerëve ishin ngritur akuza për vepra penale. Ministria e Shëndetësisë njoftoi se 89 persona kishin mbetur të plagosur, mes tyre 61 efektivë policie dhe 18 protestues.
Rama, i cili siguroi mandatin e katërt si kryeministër vitin e kaluar, pasi Partia Socialiste fitoi me rezultat të thellë, deklaroi se protestat studentore ishin marrë nën kontroll nga grupe që synonin të pengonin planet e Shqipërisë për anëtarësimin në Bashkimin Evropian.
Të enjten, ai vizitoi rrënojat e nxira nga zjarri të Kolegjit të Evropës, një institucion pasuniversitar që përgatit ekspertët e ardhshëm të administratës evropiane dhe që ka kampuse edhe në Belgjikë dhe Poloni.
“Kushdo që ka dorë në këtë kaos, me siguri do të paguajë”, tha ai në një video të publikuar në rrjetet sociale.
Pas ditës së tretë radhazi të protestave, të enjten, kazanët e mbeturinave vazhdonin të digjeshin, ndërsa disa dyqane dhe atraksione turistike mbetën të mbyllura. Në një argjendari në katin përdhes të hotelit Maritim Hotel Plaza Tirana, punonjësit mbuluan vitrinat me letër, në pritje të shkatërrimeve të tjera të mundshme.
Disa protestues vunë në shënjestër ndërtesa të tilla, duke argumentuar se përpjekjet e qeverisë për të ndryshuar pamjen e kryeqytetit me ndërtesa të projektuara nga arkitektë të huaj fshehin neglizhencën ndaj shkollave dhe universiteteve të vendit.
“Unë nuk jam kundër protestës. Arsyeja e protestës është kryeministri dhe qeveria”, tha Arian Krypci, 57 vjeç, drejtues i sigurisë administrative në FiBank, i cili qëndronte përpara një dege të bankës së tij të djegur, pranë zyrës së kryeministrit.
“Por përshkallëzimi në këtë mënyrë nuk më pëlqen aspak”, shtoi ai. “Qeverisë do t'i duhet të marrë një vendim: Të japë dorëheqjen, të nxjerrë policinë ose ushtrinë, sepse ky kaos nuk mund të vazhdojë pafundësisht.”
Ajo që nisi si një protestë e udhëhequr nga studentët, në mbështetje të demonstratave paqësore kundër projektit luksoz, është zgjeruar duke përfshirë edhe grupe tifozësh futbolli dhe grupe të tjera të zemëruara me qeverinë, tha Emir Lecini, pjesëtar i grupit studentor që ndihmoi në nisjen e protestës.
“Nuk mund të them se ku do të shkojnë protestat më tej apo cili do të jetë hapi i radhës, sepse situata është bërë e pamundur për t'u kontrolluar”, tha ai. “Megjithatë, ne qëndrojmë pas kërkesës sonë për dorëheqjen e Ramës dhe protestat nuk do të ndalen derisa ai të largohet nga detyra.”
Protestat kundër projektit të lidhur me Kushnerin nisën pasi në internet qarkulloi një video, ku shfaqeshin punonjës të sigurisë private duke larguar me forcë, më 30 maj, një burrë që ishte bashkuar me disa dhjetëra banorë dhe aktivistë mjedisorë në një plazh në jug të Shqipërisë. Ky plazh është pjesë e zonës ku Kushneri dhe partnerët e tij të biznesit synojnë të zhvillojnë një projekt të propozuar për hotel dhe resort luksoz.
Të njohura si “revolucioni i flamingove”, në një referencë ndaj pasurisë së zonës me shpendë, protestat deri në këtë javë kishin qenë kryesisht paqësore, duke i ngjarë një karnavali të përnatshëm në Tiranë.
Për protestuesit, projekti i planifikuar dhe i lidhur me Kushnerin u shndërrua në simbol të një sistemi ku politikanët që ndjekin interesat e tyre u japin kontrata fitimprurëse miqve, në kurriz të qytetarëve të zakonshëm.
Rama, i cili ka qenë në pushtet dhe jashtë tij që prej vitit 1998, është bërë objektivi kryesor i zemërimit, së bashku me Sali Berishën, 81 vjeç, ish-kryeministrin që drejton partinë kryesore opozitare.
Muajin e kaluar, Rama deklaroi se projekti ishte pezulluar, ndërsa qeveria vlerësonte ndikimin që ai mund të kishte në mjedisin përreth. Sipas tij, vijimi ose jo i ndërtimit të resortit luksoz do të varej nga rezultatet e këtij vlerësimi.
Në një intervistë për agjencinë Reuters, Rama deklaroi se nuk do të jepte dorëheqjen, duke thënë se një veprim i tillë “do të ishte tradhti ndaj shqiptarëve që më dhanë një mandat të fortë për të përfunduar negociatat për anëtarësimin në Bashkimin Evropian”.
