Eric P. Wendt nuk vjen në Tiranë nga karriera klasike e diplomacisë amerikane. Ambasadori i ri i Shteteve të Bashkuara në Shqipëri është një gjeneral me tre yje në pension, me më shumë se 34 vjet në ushtrinë amerikane, pjesën më të madhe të tyre në Forcat Speciale, me eksperiencë në Afganistan, Lindjen e Mesme, Azi dhe në strukturat më të larta të NATO-s.
Të shtunën, më 26 shtator, Wendt i paraqiti letrat kredenciale Presidentit Bajram Begaj, duke nisur zyrtarisht mandatin si ambasador i SHBA-së në Tiranë. Me ardhjen e tij përfundon një periudhë gati trevjeçare gjatë së cilës ambasada amerikane nuk kishte ambasador të konfirmuar, pas largimit të Yuri Kim në vitin 2023.
Wendt, i lindur më 7 tetor 1964 në Berkeley të Kalifornisë, u diplomua në University of California, Santa Barbara, në “Law and Society”, dhe mori gradën e oficerit në vitin 1986. Më pas përfundoi masterin për Çështje të Sigurisë Kombëtare në Naval Postgraduate School.
Por pjesa që e dallon profilin e tij është karriera ushtarake.
Wendt kaloi rreth 30 vjet në Forcat Speciale të ushtrisë amerikane, të njohura si Green Berets, duke komanduar në nivele taktike, operative dhe strategjike. Sipas biografisë zyrtare të Ushtrisë Amerikane, ai ka shërbyer në 56 vende dhe ka mbajtur 13 vjet poste komanduese.
Në karrierën e tij ka qenë ndër të tjera komandant i John F. Kennedy Special Warfare Center and School, shef i shtabit të U.S. Pacific Command, si dhe zëvendëskomandant i forcës shumëkombëshe prej rreth 13,500 trupash në Regional Command-North në Afganistan. Ai ka shërbyer gjithashtu si këshilltar i lartë ushtarak pranë sekretarëve amerikanë të Mbrojtjes Robert Gates dhe Leon Panetta.
Nga viti 2017 deri më 2019, Wendt mori një rol që e afroi drejtpërdrejt me diplomacinë. Ai drejtoi një koalicion prej tetë vendesh si U.S. Security Coordinator for Israel and the Palestinian Authority, duke punuar në kuadër të Ambasadës amerikane në Jerusalem dhe duke raportuar drejtpërdrejt te Sekretari amerikan i Shtetit.
Në fund të karrierës ushtarake mori një tjetër detyrë me peshë të veçantë për Shqipërinë: nga viti 2019 deri më 2021 ishte komandant i NATO Special Operations Headquarters. Në këtë funksion ka pasur edhe bashkëpunim me trupat dhe strukturat shqiptare të mbrojtjes.
Wendt doli në pension më 1 mars 2021, pas 34 vjetësh e gjysmë shërbim. Më pas u bë profesor i praktikës në Naval Postgraduate School, ku jepte mësim për komandimin dhe lidershipin. Ai flet gjuhen arabe dhe atë koreane dhe në vitin 2023 u përfshi në Hall of Fame të Defense Language Institute.
Profili i tij përfshin gjithashtu një numër të madh dekoratash ushtarake, mes tyre Defense Distinguished Service Medal, dy Army Distinguished Service Medals, dy Defense Superior Service Medals, Legion of Merit dhe tri Bronze Star Medals.
Emërimi i Wendt në Tiranë ishte zgjedhje e Presidentit Donald Trump. Ai u nominua më 13 prill 2026 dhe Senati amerikan e konfirmoi më 7 gusht si “Ambassador Extraordinary and Plenipotentiary” të SHBA-së në Shqipëri.
Por për Tiranën, ndoshta pjesa më interesante e profilit të tij gjendet te dëgjesa e 20 majit në Komisionin e Marrëdhënieve me Jashtë të Senatit.
Aty Wendt tregoi se çfarë synon të bëjë në Shqipëri.
Prioritetet e paraqitura prej tij përfshijnë forcimin e bashkëpunimit në mbrojtje dhe siguri, luftën kundër krimit të organizuar, korrupsionit dhe trafikut të drogës, sigurinë kibernetike dhe krijimin e kushteve të drejta e transparente për bizneset amerikane. Ai përmendi si fusha me interes energjinë, infrastrukturën, minierat dhe inteligjencën artificiale.
Veçanërisht domethënës për zhvillimet në Shqipëri është qëndrimi i tij ndaj SPAK. Gjatë procesit të konfirmimit, Wendt deklaroi mbështetje për punën e SPAK dhe bashkëpunimin e tij me agjencitë amerikane të zbatimit të ligjit, duke e lidhur efektivitetin e institucionit me ruajtjen e pavarësisë dhe mbrojtjen nga ndërhyrjet politike.
Edhe takimi i parë zyrtar me Presidentin Begaj dha një sinjal për axhendën e mandatit të tij. Sipas njoftimit për takimin, dy palët diskutuan avancimin e prioriteteve të administratës Trump në Shqipëri: bashkëpunimin në mbrojtje, rritjen ekonomike dhe luftën kundër grupeve kriminale transnacionale.
Pra, në Tiranë nuk ka mbërritur thjesht një ambasador i ri amerikan. Ka mbërritur një diplomat me profil kryesisht sigurie dhe operacionesh speciale, i cili e njeh NATO-n nga brenda, ka drejtuar operacione shumëkombëshe dhe ka punuar në terrene ku krimi i organizuar, siguria, inteligjenca dhe bashkëpunimi ndërinstitucional janë pjesë e së njëjtës tablo.
Dhe ky profil përkon drejtpërdrejt me tri fjalët kyçe që Washingtoni vendosi në tryezë që në ditën e parë të mandatit të tij në Tiranë: mbrojtje, ekonomi dhe krim transnacional.
