Vendimi i fundit i Gjykatës së Drejtësisë së Bashkimit Europian (Gjykata Europiane) ka tronditur themelin ligjor të ndërtimit të qendrave të pritjes për emigrantët në territorin shqiptar, konkretisht në Shëngjin. Ky vendim përbën një goditje të drejtpërdrejtë për marrëveshjen dypalëshe mes qeverive të Giorgia Melonit dhe Edi Ramës, një projekt që kishte ngjallur debat të madh në të dy vendet dhe më gjerë në opinionin ndërkombëtar.
Gjykata ka theksuar se një shtet anëtar i Bashkimit Europian mund të përcaktojë një vend të tretë si “të sigurt” për emigrantët vetëm nëpërmjet një akti legjislativ të qartë, dhe me kusht që ky përcaktim të jetë subjekt i një kontrolli efektiv gjyqësor. Kjo do të thotë se transferimi i refugjatëve apo emigrantëve drejt një vendi të tretë — në këtë rast, Shqipëria — nuk mund të bëhet automatikisht pa respektuar të drejtat procedurale dhe pa garantuar mbrojtje të plotë ligjore.
Sipas vendimit, marrëveshja Itali-Shqipëri nuk përmbush këto standarde, duke vënë në pikëpyetje jo vetëm zbatueshmërinë e saj, por edhe legjitimitetin e qendrave të ndërtuara ose të planifikuara në territorin shqiptar. Italia kishte planifikuar të investonte rreth 670 milionë euro në ndërtimin e qendrave në Shëngjin dhe Gjadër, si pjesë e një strategjie për të menaxhuar flukset migratore jashtë kufijve të saj territorialë.
Në këtë mënyrë, vendimi i Gjykatës mund të çojë drejt prishjes ose rishikimit të plotë të marrëveshjes dypalëshe, me pasoja të rëndësishme jo vetëm për politikën migratore të Italisë, por edhe për marrëdhëniet ndërkombëtare dhe për pozicionimin e Shqipërisë si partnere në çështjet e menaxhimit të emigracionit.
Ky është një zhvillim me rëndësi të madhe politike dhe juridike, që pritet të ketë jehonë në vendimet e ardhshme të Bashkimit Europian dhe në mënyrën se si shtetet anëtare bashkëpunojnë me vende të treta në çështjet e emigracionit dhe azilit.
