Më 9 tetor 1943, dy muaj pas Konferencës së Mukjes (1–3 gusht), Tito i dërgon një letër Miladin Popoviçit, një prej njerëzve të tij pranë Partisë Komuniste të Shqipërisë, duke i kërkuar informacion mbi gjendjen e aksioneve antifashiste dhe duke e udhëzuar për krijimin e njësive të rregullta partizane, të cilat duhej të drejtoheshin nga elementë të përzgjedhur “nga radhët tona”. Në letër theksohej nevoja për ngritjen e këshillave nacionalçlirimtare, sipas modelit jugosllav (Këshillat e Çlirimit Popullor), të cilat do të përmbushnin funksionet e një qeverie të përkohshme dhe do të garantonin kontrollin politik pas çlirimit. Tito i kërkonte gjithashtu Miladinit të informohej saktësisht mbi drejtuesin real të njësive partizane në Shqipëri, pasi sipas tij, kjo nuk kuptohej nga informacionet e përcjella nga Radio Londra.
Në letër vihet re një kujdes i veçantë për çështjen e Kosovës. Tito kritikon marrëveshjen mes PKSH dhe Ballit Kombëtar, të cilët i cilëson si “shqiptaromëdhenj”, duke theksuar se çështja e Kosovës mund të zgjidhej vetëm në kuadrin e luftës për çlirimin e Jugosllavisë. Sipas tij, çdo përparësi e nacionalistëve shqiptarë në çështjet kombëtare do të silkte robëri për shqiptarët.
Në letër del qartë shqetësimi i Partisë Komuniste të Jugosllavisë dhe i vetë Titos lidhur me Marrëveshjen e Mukjes, e cila shihej si një rrezik për aspiratat territoriale jugosllave, sidomos në lidhje me Kosovën. Marrëveshja e Mukjes parashikonte krijimin e një Komiteti të përbashkët për Shpëtimin e Shqipërisë, ku të dyja palët, PKSH dhe Balli Kombëtar u angazhuan të luftonin kundër pushtuesve fashistë dhe çdo armiku tjetër në tokën shqiptare; të punonin për një Shqipëri të pavarur dhe etnike; si dhe të linin në dorë të popullit përcaktimin e formës së regjimit pas çlirimit. Komiteti i përbashkët do të shpallte pavarësinë e Shqipërisë dhe do të shpërndahej menjëherë pas krijimit të një qeverie të përkohshme.
Pjesë nga letra e Titos për Miladin Popoviç
Situata ushtarake dhe ajo do të mundësojë më një herë brenda në vendin tuaj me formue një Qeveri popullore, e cila do të marrë në dorë në Këshillat e Çlirimit Popullor dhe e cila do të kishte më të vertetë karakterin e drejtë popullor. Së rast të tek ju situata nuk shkon e pjekur për atë gjë atëherë duhet me krijue një Këshillë Nacional-Çlirimtare popullore, i cili do të kryente të gjitha funksionet e një Qeverie (deri sa të vijë koha që të formohet një Qeveri e tillë.) Kuptohet vetvetiu se duhet të grumbullohen përfaqësuesit më të mirë dhe më të ndershëm të popullit, të cilët do të jenë garancija e qënjes së Qeverisë suaj të popullit.
Më anën e shokut Tempo kemi marrë veshë se ekziston një tendencë për krijimin e një shtabi ballkanik, prej përfaqësuesve të Jugosllavisë, Shqipërisë, Greqisë dhe Bullgarisë. Kjo gjë për tani është e gabueshme dhe e pavolitshme. Për koordinimin në luftën çlirimtare të vendeve të sipërshënueme ka tjera mundësina, më anë përfqësish etj.
Qëndroni në pozitën që të lidheni sa më ngusht me njësinat tona në Malin e Zi e Metohi. Duhet me anë të luftës së përbashkët kundër okupatorit që të krijoni marëdhënie miqësore me popujt e Jugosllavisë. Mos lejoni që elementat e ndryshëm reaksionarë shqiptarë të spekullojnë dhe të fitojnë simpatinë dhe influencë në masat shqiptare, në çështjen e takimit të disa krahinave, sikurse është Metohija dhe Kosova, Shqipëria. Duhet sqarue në çështja e lirisë, e barazimit nacional, dhe e vetvendosjes, mund të zgjidhet me drejtësi vetëm gjatë luftës së përbashkët me lëvizjen e çlirimit të popujve të Jugosllavisë.
Çdo anim nga elementat reaksionarë të Shqipërisë do të sillte popullit shqiptar jo lirinë, por robnim social, dhe mvarje kombëtare të ajo fuqi, e cila mban ata elementa reaksionarë.
Me përshëndetje shoqnore
Komandanti Kryesor i Ushtrisë Popullore Çlirimtare dhe i Aradheve Partizane të Jugosllavisë.
(TITO)
Vdekje Fashizmit
Liri Popullit
