Ideja se deti mund të shërbejë si një formë terapie për shëndetin mendor po fiton gjithnjë e më shumë mbështetje nga shkenca. Ajo që dikur njihej si “kurat detare” tashmë është shndërruar në një qasje terapeutike të njohur si “Blue Space Therapy”, e cila përdor kontaktin me oqeanet, detet, lumenjtë dhe liqenet për të ndihmuar njerëzit të përballen me traumën, ankthin, depresionin dhe varësinë.
Një nga ata që dëshmon fuqinë e kësaj terapie është britaniku Dave Phillips, ish-ushtarak, i cili për vite me radhë vuajti nga çrregullimi i stresit post-traumatik (PTSD), pas humbjes së disa njerëzve të afërt dhe përvojave të luftës. Ai rrëfen se arriti deri në pikën e mendimeve vetëshkatërruese, por vendosi të kërkonte ndihmë profesionale. Më pas iu bashkua organizatës britanike Turn to Starboard, e cila ndihmon veteranët përmes lundrimit me vela.
Sipas Phillips, deti i dha qetësinë që nuk e kishte gjetur askund tjetër. Sot ai është pjesë e një ekspedite që po lundron rreth brigjeve të Mbretërisë së Bashkuar për të mbledhur fonde dhe për të ndërgjegjësuar publikun mbi shëndetin mendor të veteranëve.
Koncepti modern i “Blue Space” u bë i njohur në vitin 2014 me librin “Blue Mind” të biologut detar Wallace J. Nichols. Ai argumenton se qëndrimi në, mbi ose pranë ujit ndikon pozitivisht në tru, ul nivelin e hormonit të stresit, kortizolit, dhe rrit ndjenjën e mirëqenies.
Që prej asaj kohe, në mbarë botën janë shtuar organizatat që përdorin detin si pjesë të trajtimit. Një prej tyre është Waves of Recovery në Kaliforni, ku surfi përdoret si terapi për njerëzit që përballen me probleme të shëndetit mendor ose me varësi. Bashkëthemeluesja Sophie Pyne, e cila vetë ka kaluar një periudhë të vështirë me varësinë dhe lodhjen kronike, thotë se surfing-u i riktheu ndjesinë e lirisë dhe të të qenit gjallë.
Ekspertët theksojnë se terapia me ujin nuk zëvendëson trajtimet mjekësore apo psikologjike, por i plotëson ato. Kontakti me natyrën dhe ujin krijon një mjedis ku njerëzit ndihen më të relaksuar, më pak të gjykuar dhe më të gatshëm të kërkojnë ndihmë.
Gjeografja Catherine Kelly, e cila studion prej vitesh ndikimin e mjediseve ujore në shëndetin mendor, shpjegon se ekspozimi ndaj ujit krijon një gjendje qetësie që është e vështirë të arrihet në mjediset urbane. Sipas saj, pranë detit frymëmarrja ngadalësohet, muskujt relaksohen dhe truri largohet nga mbingarkesa e përditshme, sidomos ajo e shkaktuar nga ekranet.
Edhe zhytja nën ujë po përdoret gjithnjë e më shumë si terapi. Psikiatri amerikan James Jung, veteran lufte, drejton një qendër të zhytjes së lirë në Kaliforni dhe thotë se kjo praktikë ndihmon në rregullimin e sistemit nervor dhe përmirësimin e gjendjes emocionale të personave që kanë përjetuar trauma.
Megjithëse kërkimet shkencore mbi terapinë “Blue Space” janë ende në zhvillim, gjithnjë e më shumë studime tregojnë se kontakti me detin, lumenjtë apo liqenet mund të ketë përfitime të rëndësishme për shëndetin mendor. Për këtë arsye, shumë vende po e konsiderojnë natyrën dhe veçanërisht ujin si një aleat të rëndësishëm në trajtimin e traumës, ankthit, depresionit dhe varësive.
