Për vite me radhë, Catherine Corless kërkoi përgjigje për qindra foshnja dhe fëmijë që kishin vdekur në një institucion për nënat dhe foshnjat në Tuam të Irlandës. Ajo nuk ishte gazetare, police apo hetuese profesioniste. Ishte një historiane lokale amatore që nisi të kërkonte dokumente dhe përfundoi duke zbuluar një nga historitë më tronditëse të Irlandës moderne.
Tani historia e saj është kthyer në film. “The Lost Children of Tuam” është bashkëprodhuar nga Liam Neeson, i cili tregon se u trondit kur lexoi për herë të parë për zbulimet e Corless në vitin 2017. Aktori irlandez vendosi të përfshihej në projekt dhe për herë të parë mori rolin e producentit.
Corless kishte nisur të studionte historinë e ish-institucionit St Mary’s Mother and Baby Home në Tuam për një shkrim lokal. Institucioni ishte drejtuar nga urdhri fetar Bon Secours dhe kishte funksionuar nga vitet 1920 deri në vitin 1961.
Duke kontrolluar dokumentet, Corless zbuloi se 796 foshnja dhe fëmijë kishin vdekur në institucion, por për ta nuk kishte të dhëna përkatëse varrimi. Kërkimet e saj çuan më pas te hetime të gjera dhe te një përballje kombëtare me mënyrën se si gratë dhe fëmijët ishin trajtuar në institucione të drejtuara nga shteti dhe organizatat fetare.
Sot në zonën rreth 5 mijë metra katrorë ku besohet se janë varrosur fëmijët po zhvillohen gërmime. Një ekip ndërkombëtar me arkeologë mjekoligjorë dhe specialistë të tjerë ka gjetur mbetje skeletore të 99 foshnjave dhe fëmijëve që prej nisjes së punimeve vitin e kaluar.
Në film, Catherine Corless interpretohet nga Monica Dolan. Vetë Corless thotë se e ka parë filmin tri herë dhe se mënyra si është trajtuar historia e saj dhe e familjeve të prekura është bërë me respekt. Filmi fitoi çmimin për filmin më të mirë irlandez në Galway Film Fleadh në korrik.
Neeson e përshkruan këmbënguljen e Corless si elementin që e shtyu të përfshihej. Për vite, ajo u përball me institucione që nuk i jepnin përgjigjet që kërkonte, por vazhdoi të kontrollonte certifikata vdekjeje, dokumente dhe regjistra.
“The Lost Children of Tuam” del këtë javë në kinematë irlandeze dhe muajin e ardhshëm në Britani. Përtej historisë së errët që sjell, filmi është edhe historia e një gruaje të zakonshme që, duke refuzuar të ndalonte së kërkuari përgjigje, detyroi një vend të përballej me një pjesë të dhimbshme të së kaluarës së tij.
