Të paguhesh vetëm sepse ke fjetur mjaftueshëm mund të tingëllojë si puna ideale, por një eksperiment me studentë në SHBA e ka bërë realitet. Studiuesit u ofruan të rinjve rreth 5 dollarë sa herë që arrinin të flinin të paktën shtatë orë gjatë natës. Rezultati? Studentët jo vetëm filluan të flinin më shumë, por patën edhe një përmirësim në rezultatet akademike.
Në studim morën pjesë më shumë se 1,100 studentë të University of Pittsburgh, me moshë mesatare rreth 19 vjeç. Ata morën pajisje Fitbit për të regjistruar objektivisht kohëzgjatjen e gjumit, ndërsa 468 prej tyre u përzgjodhën rastësisht për të marrë shpërblim financiar. Për katër javë, sa herë që flinin të paktën shtatë orë, merrnin rreth 5 dollarë.
Para eksperimentit, situata ishte shumë e njohur për jetën studentore. Mesatarisht të rinjtë flinin vetëm 6.6 orë në natë. Gjysma e tyre shkonin në shtrat pas orës 01:00, ndërsa një në katër pas orës 02:00. Edhe pse dy të tretat mendonin se zakonisht flinin shtatë orë, të dhënat e pajisjeve treguan se realiteti ishte ndryshe.
Paratë ndryshuan sjelljen. Studentët që shpërbleheshin arritën objektivin prej shtatë orësh në 26% më shumë net krahasuar me grupin që nuk merrte para. Mesatarisht ata fituan rreth 19 minuta gjumë shtesë në netët para ditëve të mësimit.
Por surpriza më interesante erdhi te rezultatet në universitet. Mesatarja GPA e studentëve të shpërblyer u rrit me rreth 0.08 pikë gjatë semestrit. Efekti ishte më i dukshëm te studentët e vitit të parë, rutinat e të cilëve nuk ishin ende të konsoliduara.
Eksperimenti tregoi gjithashtu se vetëm teknologjia nuk mjaftonte. Studentëve iu dërguan kujtesa për orarin e gjumit dhe të dhëna në mëngjes për mënyrën si kishin fjetur, por kur këto nuk shoqëroheshin me para, ndikimi ishte shumë i vogël. Shpërblimi i menjëhershëm rezultoi shumë më efektiv.
Edhe mënyra e pagesës kishte rëndësi. Kur shpërblimi jepej shpejt pas arritjes së objektivit, ndikimi ishte më i madh sesa kur paratë premtoheshin si një shumë e vetme në fund të semestrit.
Dhe diçka nga zakoni mbeti edhe pasi pagesat përfunduan. Në javët pas ndërprerjes së shpërblimeve, studentët që kishin marrë para vazhdonin të flinin mesatarisht rreth tetë minuta më shumë në natë. Rezultatet akademike mbetën më të larta edhe semestrin pasues, megjithëse efekti nuk ishte më i dallueshëm dy semestra më vonë.
Studiuesit thonë se problemi nuk dukej se ishte mungesa e dëshirës për të fjetur. Plot 94% e studentëve deklaruan se do të dëshironin të flinin më gjatë nga sa flinin realisht. Vështirësia ishte të ndryshonin sjelljen çdo mbrëmje.
Studimi ngre kështu një pyetje interesante edhe për universitetet: nëse pak më shumë gjumë mund të ndikojë në performancën akademike, a duhet që gjumi të trajtohet si pjesë e përgatitjes së studentëve po aq seriozisht sa studimi? Afatet e detyrave në orët e vona dhe mësimi herët në mëngjes mund të jenë vetë pjesë e problemit.
Në fund, eksperimenti dha një rezultat shumë të thjeshtë: rreth 5 dollarë për një natë me të paktën shtatë orë gjumë i shtynë studentët të flinin më shumë – dhe notat e tyre u përmirësuan modestisht.
