Për të mbushur boshllëkun e krijuar në tregun e punës nga mungesa e punonjësve qeveria ka vendosur të lehtësojë procedurat për të marrë staf nga jashtë, sidomos nga vende të treta dhe që nuk kanë të drejtën e lëvizjes së lirë drejt BE.
Me ndryshimet e propozuara në ligjin “Për të huajt” të miratuar në vitin 2021, i jepet e drejta Këshillit të Ministrave të përfaqësuar nga ministri për çështjet e punësimit që në rastin konkret është MEKI, që të lidhë marrëveshje me shtete të tjera për të marrë punonjës në varësi të kërkesave të tregut.
Kjo bëhet për të marrë sasi të mëdha punonjësish të huaj përmes marrëveshjeve me shtetet dhe jo vetëm duke u bazuar në aplikimet individuale të vetë të huajve. Report TV mëson se qeveria vijon negociatat me Filipinet për të marrë 40 mijë punonjës të kualifikuar për sektorin e turizmit dhe industrisë përpunuese, si dhe ka nisur negociatat me Indonezinë.
Në projektligjin, e kaluar në mbledhjen e fundit të qeverisë, po ashtu janë lehtësuar procedurat e aplikimin për të huajt që duan të punësohen në vend. Në ligjin aktual ishte caktuar që aplikimi bëhej pranë përfaqësive diplomatike, ndërsa tani u jepet mundësia të aplikojnë nëpërmjet sistemit elektronik të vizave, jo më vonë se 90 ditë përpara datës së planifikuar për të ardhur në Republikën e Shqipërisë.
Në ndryshimet ligjore të propozuara është hequr edhe kushti që kishin të huajit për të depozituar një shumë parash në llogarinë bankare si garanci financiare. Tashmë për të aplikuar për vizë mjafton te vërtetosh që ka të ardhura të mjaftueshme financiare për të përballuar jetesën nëpërmjet një dokumenti bankar.
Në ndryshimet ligjore janë përcaktuar edhe detaje të tjera sa i takon lejeve unike të punësimit që kanë kohëzgjatje aq sa është kontrata e punës. Në projektligj thuhet se lejet do të bazohen në nevojat e tregut, dhe vetëm pasi punëdhënësi në Shqipëri ka tentuar të punësojë fillimisht të papunët në vend, të huaj që janë anëtar të familjeve shqiptare, shtetas nga SHBA, nga shtete të BE, apo nga vendet fqinje të Bosnjë-Hercegovinës, Malit të Zi, Kosovës, Serbisë dhe Maqedonisë së Veriut.
Një tjetër kriter i caktuar në projektligj ka të bëjë për ‘Kartat Blu AL’, që jepen vetëm për punonjësit me kualifikim të lartë për një periudhë 2-vjeçare, ku ndryshe nga sa është në ligjin e 2021-shit, është përcaktuar që për të marrë këtë leje paga duhet të jetë minimalisht sa paga mesatare e vendit.
Për shtetasit e vendeve të BE rregullat janë edhe më të lehta, pasi ata kanë drejtën e qëndrimit në vend pa leje qëndrimi apo leje unike edhe më shumë se tre muaj kur janë të punësuar, vetëpunësuar, ndjekin një program studimi apo kur kanë të ardhura të mjaftueshme për veten dhe anëtarët e familjes së tyre.
Kur një i huaj vjen në vend për të punuar, ai mund të marrë edhe familjen e tij, dhe nëse anëtarët e familjes nuk janë shtetas të BE mund të qëndrojnë pasi të pajisen me “Kartë qëndrimi të një anëtari të familjes së një shtetasi të BE-së”. Karta është e vlefshme 5 vjet.
Aktualisht në Shqipëri punojnë më shumë se 9 mijë të huaj, kryesisht në turizëm, ndërtim dhe tregtinë me shumicë. Shifrat zyrtare tregojnë se interesi më i lartë për të punuar në Shqipëri është i shtetasve nga Turqia, Bangladeshi, India dhe Nepali.
