Planet e Britanisë së Madhe për të ndaluar tregtinë me vendbanimet e paligjshme izraelite janë një hap i rëndësishëm, por nuk mjaftojnë nëse Londra synon një ndryshim real të politikës ndaj Izraelit dhe Palestinës. Kështu është shprehur Francesca Albanese, raportuesja speciale e OKB-së për territoret palestineze të pushtuara, në një intervistë për The Guardian, publikuar më 7 shtator.
Ministri i Jashtëm britanik, Ed Miliband, ka paralajmëruar masa më të forta ndaj vendbanimeve izraelite dhe kufizimeve të vazhdueshme të ndihmave që hyjnë në Gaza. Paketa e re e politikës britanike pritet të shpallet të martën dhe grupet palestineze në Britani po presin detajet përpara se të japin një vlerësim përfundimtar.
Albanese e cilësoi ndalimin e mallrave nga vendbanimet izraelite si një ndryshim “absolutisht të rëndësishëm” të qëndrimit të qeverisë britanike dhe tha se nuk dëshiron ta hedhë poshtë si një veprim thjesht teatral përpara se të bëhen publike masat konkrete.
Por, sipas saj, ndalimi duhet të jetë pjesë e një “ndryshimi të vërtetë paradigme” në marrëdhënien me Izraelin dhe Palestinën. Me këtë, Albanese kërkon jo thjesht një masë të izoluar, por ndryshim të të gjithë mënyrës se si Britania e trajton pushtimin izraelit.
Ajo iu referua opinionit këshillimor të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë të vitit 2024, sipas të cilit prania e Izraelit në territoret e pushtuara është e paligjshme. Albanese argumenton se shtetet e tjera kanë detyrimin të mos e njohin këtë situatë si të ligjshme dhe të mos ofrojnë ndihmë apo asistencë për vazhdimin e saj.
Pikërisht për këtë arsye, sipas saj, ndalimi nuk duhet të kufizohet vetëm te produkte si ushqimet bujqësore apo kozmetika që vijnë nga vendbanimet. Ajo kërkon që Londra të shqyrtojë edhe tregtinë e shërbimeve, bashkëpunimin britanik të inteligjencës, licencat për armët dhe fluturimet nga baza britanike RAF Akrotiri në Qipro.
Albanese paralajmëroi se, nëse masa të tilla përjashtohen, ndryshimi i politikës britanike mund të përfundojë duke u parë jo si një përballje reale me problemin, por thjesht si një “njoftim për shtyp”.
Për ta ilustruar argumentin, ajo mori si shembull vendbanimin Ma’ale Adumim në Bregun Perëndimor. Sipas saj, një shtet nuk mund të ndalojë hurmat që vijnë nga ky vendbanim dhe, në të njëjtën kohë, të vazhdojë të licencojë pajisjet që përdoren për funksionimin e sistemit të kontrollit rreth tij. Në një rast të tillë, tha Albanese, nuk është ndryshuar marrëdhënia me pushtimin, por vetëm mënyra e komunikimit të saj.
Një tjetër pikë shqetësimi është projekti E1, i cili parashikon zgjerimin e vendbanimeve në Bregun Perëndimor dhe që kritikët paralajmërojnë se do të ndajë Jerusalemin Lindor nga pjesa tjetër e Bregut Perëndimor. Ministri izraelit i Financave, Bezalel Smotrich, ka deklaruar se projekti synon të “varrosë idenë e një shteti palestinez”.
Albanese kërkon që Britania të mos mjaftohet me kundërshtime politike ndaj projektit. Sipas saj, ndërtimi në një shkallë të tillë kërkon financim, sigurime dhe kompani ndërtimi, ndaj duhet të shqyrtohen sanksione ndaj kompanive që do të bashkëpunojnë në realizimin e E1.
Deklaratat e Albanese vijnë ndërsa ndryshimi i kursit britanik ka shkaktuar një përplasje të fortë diplomatike. Ambasadori amerikan në Izrael, Mike Huckabee, e akuzoi qeverinë britanike për “urrejtje ndaj hebrenjve”, pasi Miliband paralajmëroi politikën e re. Ministria e Jashtme izraelite gjithashtu kundërshtoi pretendimet britanike për kufizimin e ilaçeve që hyjnë në Gaza.
Albanese kërkoi gjithashtu që Britania të mbështesë më aktivisht mekanizmat ndërkombëtarë të përgjegjësisë ligjore, përfshirë proceset në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë.
Mesazhi i saj për qeverinë britanike është, në thelb, se ndalimi i disa produkteve nga vendbanimet mund të jetë fillimi, por jo “ndryshimi i paradigmës” që ajo kërkon.
Nëse Londra dëshiron të ndryshojë realisht politikën ndaj pushtimit, argumenton Albanese, ndryshimi duhet të prekë jo vetëm mallrat që vijnë prej vendbanimeve, por edhe marrëdhëniet ekonomike, ushtarake dhe institucionale që mund të ndihmojnë në mbajtjen e sistemit ekzistues.
Burimi: The Guardian, 7 shtator 2026.
