Presidenti amerikan Donald Trump ka njoftuar një marrëveshje me Rusinë për furnizimin e Shteteve të Bashkuara dhe tregjeve ndërkombëtare me naftë dizel ruse. Marrëveshja ka shkaktuar reagime të forta nga Ukraina dhe aleatët evropianë, të cilët paralajmërojnë se lehtësimi i sanksioneve ndaj Moskës mund t’i sigurojë Rusisë të ardhura shtesë për financimin e luftës në Ukrainë.
Sipas raportimit të BBC-së, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka dënuar marrëveshjen e shpallur nga Donald Trump, duke e cilësuar atë si një “dhuratë për presidentin rus Vladimir Putin” dhe një investim në një luftë që, sipas tij, duhet të përfundojë dhe jo të zgjatet.
Trump deklaroi se Putin kishte rënë dakord të nxirrte menjëherë në tregun amerikan dhe atë ndërkombëtar 300 mijë tonë naftë dizel, ndërsa 500 mijë tonë të tjera pritet të furnizohen gjatë nëntorit. Marrëveshja parashikon gjithashtu një furnizim të mëvonshëm prej një milion tonësh.
Në një postim në platformën Truth Social, presidenti amerikan njoftoi se Rusia mund të furnizojë tregjet me tre milionë tonë të tjera naftë dizel brenda një periudhe të shkurtër, në varësi të gjendjes së rafinerive ruse, të cilat janë dëmtuar nga sulmet ukrainase.
Si pjesë e marrëveshjes, Departamenti amerikan i Thesarit ka lëshuar një licencë të përkohshme që lejon tregtimin e naftës dizel ruse, duke lehtësuar disa prej kufizimeve të vendosura ndaj Moskës. Megjithatë, asetet e tjera ruse, përfshirë ato të ngrira në bankat amerikane, mbeten nën sanksione.
Zelensky kundërshton marrëveshjen dhe paralajmëron për pasoja
Presidenti ukrainas reagoi ashpër ndaj vendimit të Uashingtonit, duke paralajmëruar se të ardhurat nga shitja e karburanteve mund t’i japin Rusisë mundësi shtesë për të vazhduar operacionet ushtarake kundër Ukrainës.
Zelensky deklaroi se Rusia do ta shpërblejë marrëveshjen me “më shumë terror”, duke iu referuar sulmeve vdekjeprurëse të kryera gjatë natës në qytetet ukrainase të Zaporizhzhias dhe Kievit.
“Ne mbështetemi te mbështetja e drejtë e Amerikës për mbrojtjen e jetës dhe të qytetarëve ukrainas. Presim që Shtetet e Bashkuara të zhvillojnë një bisedë të fortë me Rusinë, jo një bisedë të dobët”, deklaroi Zelensky.
Ai mbrojti gjithashtu sulmet ukrainase ndaj rafinerive ruse të naftës, duke theksuar se ato janë përgjigje ndaj sulmeve të vazhdueshme të Moskës kundër infrastrukturës energjetike të Ukrainës.
“Ukraina nuk do t’u vinte zjarrin rafinerive ruse të naftës nëse Rusia nuk do të shkatërronte infrastrukturën tonë energjetike”, u shpreh presidenti ukrainas.
Bashkimi Evropian dhe Britania kundërshtojnë lehtësimin e sanksioneve
Marrëveshja ka shkaktuar shqetësime edhe në Evropë, ku zyrtarët kanë paralajmëruar se çdo lehtësim i presionit ekonomik ndaj Rusisë mund të dobësojë përpjekjet ndërkombëtare për përfundimin e luftës.
Përfaqësuesja e Lartë e Bashkimit Evropian për Politikën e Jashtme, Kaja Kallas, deklaroi se pezullimi i sanksioneve do t’i siguronte Moskës më shumë të ardhura për të financuar operacionet ushtarake.
“Kjo nuk është koha për të lehtësuar presionin ndaj Rusisë dhe Evropa nuk do ta bëjë këtë”, theksoi Kallas.
Ajo bëri të ditur se ministrat e Jashtëm të vendeve të Bashkimit Evropian synojnë të miratojnë një paketë të re sanksionesh ndaj Rusisë, e cila pritet të jetë ndër më të mëdhatë që nga fillimi i pushtimit të plotë të Ukrainës.
Edhe qeveria britanike rikonfirmoi mbështetjen për Ukrainën, duke theksuar se Londra do të vazhdojë bashkëpunimin me partnerët ndërkombëtarë për të ruajtur presionin ekonomik ndaj Moskës dhe për të arritur një paqe të drejtë dhe të qëndrueshme.
Një zëdhënës i qeverisë britanike deklaroi se Mbretëria e Bashkuar do të vijojë zbatimin e sanksioneve të ashpra ndaj Rusisë, me synimin për të rritur koston ekonomike të agresionit të saj kundër Ukrainës.
Putin konfirmon gatishmërinë për furnizimin e tregjeve
Presidenti rus Vladimir Putin deklaroi se kishte zhvilluar një bisedë me Donald Trump për situatën në tregjet ndërkombëtare të energjisë.
Sipas tij, Rusia është e gatshme të furnizojë Shtetet e Bashkuara dhe tregjet e tjera botërore me naftë dhe produkte të përpunuara, megjithëse nuk dha hollësi për sasitë konkrete.
“Pala ruse konfirmoi gatishmërinë e saj për të furnizuar tregun amerikan dhe tregjet botërore në përgjithësi me naftë dhe produkte të saj”, deklaroi Putin.
I dërguari i presidentit rus, Kirill Dmitriev, e përshëndeti marrëveshjen në rrjetet sociale, duke deklaruar se bashkëpunimi energjetik mes Moskës dhe Uashingtonit do të sillte përfitime për ekonominë globale.
Megjithatë, mbeten pikëpyetje mbi aftësinë e Rusisë për të përmbushur angazhimet e saj.
Gjatë këtij viti, vendi është përballur me dy valë të rënda mungesash të karburanteve, si pasojë e sulmeve ukrainase me dronë ndaj rafinerive të naftës.
Sipas vlerësimeve të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, prodhimi rus i naftës dizel ka rënë me afro 30%, duke ngritur dyshime nëse Moska do të jetë në gjendje të sigurojë sasitë e premtuara.
Trump synon uljen e çmimeve të karburanteve përpara zgjedhjeve
Marrëveshja me Rusinë vjen në një periudhë kur administrata amerikane po përballet me presion në rritje për shkak të çmimeve të larta të energjisë.
Lufta me Iranin, e cila sipas raportimit nisi në shkurt, ka ndikuar ndjeshëm në tregjet ndërkombëtare të energjisë, duke shkaktuar rritje të çmimeve të benzinës dhe veçanërisht të naftës dizel.
Kjo situatë ka rënduar buxhetet familjare dhe ka nxitur inflacionin në Shtetet e Bashkuara, duke krijuar vështirësi politike për presidentin Trump dhe Partinë Republikane përpara zgjedhjeve të mesmandatit.
Sipas Shoqatës Amerikane të Automobilistëve (AAA), çmimi mesatar i naftës dizel në SHBA ka arritur në 6.28 dollarë për gallon, nga niveli rekord prej 6.53 dollarësh i regjistruar në fund të shtatorit.
Ndërkohë, çmimi i naftës bruto Brent në tregjet ndërkombëtare mbetet mbi 103 dollarë për fuçi, krahasuar me rreth 73 dollarë përpara fillimit të luftës me Iranin.
Për të frenuar rritjen e çmimeve, Trump ka shqyrtuar edhe mundësinë e pezullimit të taksës federale mbi benzinën, ndërsa ka njoftuar masa për lejimin e përdorimit në rrugë të naftës dizel të ngjyrosur me të kuqe, pa taksën përkatëse federale.
Gjithashtu, presidenti amerikan ka ushtruar presion ndaj vendeve të G7-ës për të nxjerrë në treg 100 milionë fuçi naftë dhe produkte të saj nga rezervat, me qëllim zbutjen e shqetësimeve për furnizimin.
Marrëveshja ngre pikëpyetje mbi politikën amerikane ndaj Rusisë
Marrëveshja përbën një ndryshim të rëndësishëm në qasjen e Uashingtonit ndaj Moskës, pasi Kongresi amerikan kishte miratuar më herët legjislacion që autorizon sanksione dhe tarifa të reja ndaj vendeve që importojnë naftë dhe gaz rus.
Vendimi mund të shtojë kritikat ndaj administratës Trump nga aleatët evropianë dhe politikanët amerikanë që mbështesin Ukrainën, të cilët shqetësohen se të ardhurat nga eksportet energjetike mund të ndihmojnë financimin e operacioneve ushtarake ruse.
Nga ana tjetër, administrata amerikane synon të rrisë furnizimin e tregjeve me karburante dhe të frenojë çmimet e larta që po rëndojnë ekonominë amerikane.
Megjithatë, mbetet e paqartë se si Rusia do të sigurojë sasitë e premtuara, çfarë përfitimesh do të marrë Moska në këmbim dhe nëse marrëveshja do të ndikojë realisht në uljen e çmimeve të energjisë.
