Një nga figurat më të njohura të propagandës ruse për luftën në Ukrainë është arrestuar në Mal të Zi, nën dyshimet për veprimtari që lidhen me përhapjen e ndikimit rus. Arrestimi vjen pas paralajmërimeve të autoriteteve malazeze për përpjekje të huaja për destabilizimin e vendit dhe ka shkaktuar reagime të menjëhershme në Moskë.
Mikhail Zvinchuk, themeluesi i kanalit të fuqishëm rus Rybar, u ndalua të premten, më 9 tetor, në qytetin bregdetar Risan, së bashku me bashkëshorten dhe tre shtetas të tjerë rusë.
Sipas gazetës britanike The Guardian, operacioni u zhvillua nga policia dhe shërbimet e sigurisë së Malit të Zi. Media malazeze Vijesti raportoi se pesë shtetasit rusë pritej të dëboheshin nga vendi për arsye të sigurisë kombëtare.
Kryeministri malazez, Milojko Spajić, konfirmoi ndalimin e Zvinchuk në rrjetin X, duke e lidhur me paralajmërimet për përpjekje destabilizimi dhe luftë hibride kundër Malit të Zi.
Lufta hibride përfshin përdorimin e propagandës, dezinformimit, ndërhyrjeve politike dhe mjeteve të tjera për të ndikuar ose destabilizuar një shtet, pa qenë e nevojshme një përballje e drejtpërdrejtë ushtarake.
Sipas kanalit rus Baza, Zvinchuk u arrestua në hotelin luksoz Mövenpick në Risan. Ai dhe personat e tjerë u dërguan në Podgoricë për t’u marrë në pyetje, ndërsa autoritetet u sekuestruan telefonat dhe pasaportat.
Kush është Mikhail Zvinchuk, njeriu pas Rybar?
Zvinchuk është ish-punonjës i zyrës së shtypit të Ministrisë ruse të Mbrojtjes dhe themelues i kanalit Rybar, krijuar në vitin 2018.
Me më shumë se 1.5 milionë ndjekës në Telegram, Rybar është kthyer në një nga burimet më të ndjekura të informacionit dhe propagandës ushtarake ruse, veçanërisht gjatë pushtimit të Ukrainës.
Por aktiviteti i tij nuk kufizohet vetëm te lufta në Ukrainë. Kanali ka përhapur qëndrime në mbështetje të Kremlinit edhe për zhvillimet në Afrikë dhe Lindjen e Mesme.
Në dhjetor 2025, Britania e Madhe vendosi sanksione ndaj Zvinchuk dhe Rybar për përhapjen e propagandës së Kremlinit dhe përpjekjet për të dobësuar mbështetjen ndërkombëtare ndaj Ukrainës.
Sipas qeverisë britanike, Zvinchuk kishte marrë financime nga konglomerati shtetëror rus i industrisë së mbrojtjes Rostec dhe kishte bashkëpunuar me pjesëtarë të shërbimeve ruse të inteligjencës.
Edhe Shtetet e Bashkuara e kanë akuzuar për përpjekje për të ndërhyrë në zgjedhjet presidenciale amerikane të vitit 2024, duke ofruar deri në 10 milionë dollarë shpërblim për informacione lidhur me personat e përfshirë.
Hyri në Mal të Zi megjithëse ishte nën sanksione
Një detaj i pazakontë është se vetëm pak ditë përpara arrestimit, Zvinchuk ishte mburrur publikisht se kishte arritur të hynte në Mal të Zi, pavarësisht sanksioneve perëndimore dhe ndalimit të hyrjes.
Ai madje kishte ironizuar një punonjës të kufirit malazez, i cili, sipas tij, i kishte kontrolluar bagazhet, por nuk kishte verifikuar emrin në bazën e të dhënave.
Pak ditë më vonë, autoritetet malazeze e arrestuan.
Kanali Rybar reagoi duke deklaruar se ekipi i tij ishte në kontakt me Ministrinë e Jashtme ruse dhe se priste lirimin e të ndaluarve, pasi, sipas tij, nuk ishte shkelur asnjë ligj vendas.
Moska kërcënon me arrestime për shkëmbim të burgosurish
Arrestimi ka shkaktuar reagime të ashpra në Rusi.
Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, deklaroi se Moska ishte në dijeni të ndalimit dhe do të punonte për lirimin e Zvinchuk.
Por reagimi më i fortë erdhi nga ish-presidenti rus Dmitry Medvedev.
Ai sugjeroi se Rusia mund të arrestonte shtetas europianë dhe amerikanë për t’i përdorur më pas në shkëmbime të burgosurish, me qëllim kthimin e shtetasve rusë të ndaluar jashtë vendit.
Përse Mali i Zi është në shënjestër të Rusisë?
Mali i Zi është anëtar i NATO-s që prej vitit 2017 dhe synon anëtarësimin në Bashkimin Europian.
Marrëdhëniet me Moskën janë tensionuar prej vitesh.
Në vitin 2016, autoritetet malazeze akuzuan operativë rusë dhe ultranacionalistë serbë për organizimin e një komploti për grusht shteti. Rusia i mohoi akuzat.
Pas pushtimit të Ukrainës në vitin 2022, Mali i Zi iu bashkua sanksioneve perëndimore kundër Rusisë.
Së fundmi, qeveria malazeze miratoi edhe planet për t’i dhënë fund udhëtimit pa viza për shtetasit rusë, duke filluar nga 1 nëntori, në kuadër të përafrimit të politikës së vizave me Bashkimin Europian.
Arrestimi i Zvinchuk tregon se përplasja mes Rusisë dhe vendeve të Ballkanit që synojnë integrimin euroatlantik nuk zhvillohet vetëm në diplomaci.
Ajo përfshin gjithnjë e më shumë rrjetet e propagandës, ndikimin në opinionin publik dhe shqetësimet për sigurinë kombëtare.
Për Malin e Zi, çështja nuk është thjesht arrestimi i një blogeri rus me 1.5 milionë ndjekës, por dyshimi se pas një platforme informacioni ushtarak mund të qëndrojë një mekanizëm më i gjerë ndikimi i Kremlinit në rajon.
Burimi: The Guardian, Pjotr Sauer, 9 tetor 2026; Vijesti.
