Për herë të parë në historinë e Shteteve të Bashkuara, ekzekutimi i një të dënuari me vdekje mund të transmetohet drejtpërdrejt në internet. Pentagoni po përgatitet të ekzekutojë me pushkatim një ish-major të ushtrisë amerikane, i dënuar për vrasjen e 13 ushtarëve. Presidenti Donald Trump e ka mbështetur idenë, por vendimi përfundimtar ende nuk është marrë. Plani ka shkaktuar reagime të forta, ndërsa OKB paralajmëron se transmetimi mund të përbëjë trajtim çnjerëzor dhe poshtërues.
Në qendër të polemikës është Nidal Hasan, një ish-major dhe psikiatër i ushtrisë amerikane, i dënuar me vdekje për një nga sulmet më të rënda të kryera ndonjëherë brenda një baze ushtarake në SHBA.
Sipas BBC, Departamenti amerikan i Mbrojtjes planifikon që ekzekutimi i tij, i parashikuar për 3 dhjetor 2026, të kryhet me pushkatim dhe të transmetohet drejtpërdrejt në internet.
Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, argumenton se publikimi i pamjeve do të shërbente si paralajmërim për këdo që mund të planifikojë sulme të ngjashme.
Presidenti Donald Trump ka deklaruar se e mbështet këtë ide, megjithëse ka pranuar se vendimi përfundimtar ende duhet të merret.
Nëse plani realizohet, do të ishte hera e parë që një ekzekutim në Shtetet e Bashkuara transmetohet drejtpërdrejt për publikun përmes internetit.
Kush është Nidal Hasan dhe përse u dënua me vdekje?
Nidal Hasan ishte major dhe psikiatër në ushtrinë amerikane. Ai kishte lindur në shtetin e Virxhinias dhe shërbente në bazën ushtarake Fort Hood, në Teksas.
Më 5 nëntor 2009, Hasan hapi zjarr brenda një ndërtese mjekësore të bazës, ku ndodheshin ushtarakë të paarmatosur.
Trembëdhjetë ushtarë u vranë dhe 32 persona të tjerë u plagosën.
Ngjarja u regjistrua si sulmi më vdekjeprurës i kryer jashtë luftimeve brenda një baze ushtarake amerikane.
Gjatë gjyqit ushtarak në vitin 2013, Hasan pranoi se kishte qëlluar mbi ushtarët. Ai deklaroi se besonte se, përmes sulmit, po mbronte myslimanët dhe talebanët në Afganistan nga ushtria amerikane.
Gjatë ndërhyrjes së forcave të sigurisë, Hasan u plagos me armë zjarri. Prej atëherë, ai përdor karrocë me rrota.
Gjykata ushtarake e dënoi me vdekje. Tashmë, 17 vjet pas masakrës, autoritetet amerikane po përgatiten për ekzekutimin e tij.
Avokati: Po e kthejnë ekzekutimin në karnaval
John Galligan, avokati civil që këshillon Hasanin, i tha BBC se ishte ai që e kishte informuar klientin për datën e ekzekutimit, pasi e kishte mësuar lajmin nga një postim në rrjetet sociale i zëdhënësit kryesor të Pentagonit.
Sipas avokatit, autoritetet po e trajtojnë ngjarjen si një spektakël publik. Ai e krahasoi atmosferën e krijuar me mentalitetin e turmave që dikur mblidheshin për të parë linçime.
Por kritikat nuk vijnë vetëm nga avokatët apo kundërshtarët e dënimit me vdekje.
Edhe disa prej njerëzve që i mbijetuan sulmit të vitit 2009 janë kundër transmetimit publik.
Alonzo Lunsford, një ish-rreshter amerikan që u qëllua shtatë herë gjatë masakrës, tha për BBC se e mbështet ekzekutimin e Hasanit, por jo shfaqjen e tij për të gjithë botën.
Sipas tij, të drejtën për ta parë duhet ta kenë vetëm viktimat, të mbijetuarit dhe familjarët e tyre. Ai shprehu veçanërisht shqetësimin për mesazhin që një transmetim i tillë mund t’u përcjellë të rinjve.
OKB: Ekzekutimi para kamerave është i neveritshëm
Organizata e Kombeve të Bashkuara ka reaguar ashpër ndaj planit amerikan.
Zëdhënësi i OKB-së, Stéphane Dujarric, deklaroi se transmetimi i drejtpërdrejtë i një ekzekutimi mund të përbëjë një formë trajtimi ose ndëshkimi mizor, çnjerëzor apo poshtërues, të ndaluar nga e drejta ndërkombëtare.
Sipas tij, ideja që një qeveri të ekzekutojë një person publikisht ose përpara kamerave që transmetojnë drejtpërdrejt është e neveritshme.
BBC ngre gjithashtu pyetjen se si do të pengohej shikimi i pamjeve nga fëmijët.
Në Shtetet e Bashkuara, rregullat për ekzekutimet ndryshojnë nga një shtet në tjetrin, ndërsa ushtria ka dispozita të veçanta.
Rregullorja ushtarake amerikane lejon praninë e disa kategorive të caktuara dëshmitarësh, përfshirë gazetarë dhe familjarë, por përjashton personat nën 18 vjeç.
Një transmetim në internet do ta bënte shumë të vështirë zbatimin e një kufizimi të tillë.
Ku do të transmetohet ekzekutimi?
Platformat kryesore të internetit kanë rregulla që kufizojnë publikimin e pamjeve të dhunës ekstreme dhe të vdekjes.
Facebook, Instagram dhe Threads, të cilat i përkasin kompanisë Meta, ndalojnë shprehimisht transmetimin e drejtpërdrejtë të ekzekutimeve.
YouTube ndalon përmbajtjet e dhunshme që synojnë të tronditin publikun, megjithëse parashikon përjashtime të caktuara për materiale me interes publik.
Edhe TikTok ka kufizime të forta për pamjet e vdekjes dhe të dhunës, por së fundmi ka parashikuar mundësinë e përjashtimeve në raste me interes publik.
Nuk është bërë e qartë nëse Pentagoni do të përdorë një platformë ekzistuese apo një kanal të posaçëm për transmetimin.
Po ashtu, mbetet e paqartë nëse transmetimi do të ishte në përputhje me ligjet dhe rregulloret amerikane. Priten kundërshtime ligjore.
Përse Amerika po rikthehet te pushkatimi?
Për dekada, metoda më e përdorur për ekzekutimet në Shtetet e Bashkuara ka qenë injeksioni vdekjeprurës.
Por kjo metodë është përballur me probleme të shumta, përfshirë mungesën e barnave që përdoren për ekzekutimet, pasi disa kompani farmaceutike kundërshtojnë përdorimin e produkteve të tyre për këtë qëllim.
Debati është intensifikuar pas përpjekjes së dështuar për të ekzekutuar Christa Pike në shtetin e Tenesit.
Ekzekutimi i saj me injeksion nuk u realizua sipas planit dhe autoritetet po hetojnë arsyet e dështimit.
Pesë ditë më vonë, më 5 tetor, Pentagoni njoftoi se Nidal Hasan do të ekzekutohej me pushkatim.
Ekzekutimi i Hasanit do të ishte i pari i kryer nga ushtria amerikane që prej vitit 1961 dhe i pari ekzekutim ushtarak me pushkatim që prej Luftës së Dytë Botërore.
Kur u krye ekzekutimi i fundit publik në Amerikë?
Ekzekutimet publike dikur ishin pjesë e historisë amerikane.
Një nga rastet më të njohura ndodhi në vitin 1936, në Kentaki, kur Rainey Bethea, i dënuar për përdhunim, u var përpara një turme që vlerësohej në rreth 20 mijë njerëz.
Sipas Qendrës së Informacionit për Dënimin me Vdekje, ekzekutimi i fundit publik në SHBA ishte ai i Roscoe “Red” Jackson, i zhvilluar brenda një ndërtese në Misuri, në prani të rreth 500 personave.
Ndërkohë, sipas Amnesty International, gjatë vitit 2025 u dokumentuan 11 ekzekutime publike në Iran dhe gjashtë në Afganistan.
Nga më shumë se 2.700 ekzekutime të regjistruara në 17 vende gjatë atij viti, vetëm këto dy shtete dihet se i kryen disa prej tyre publikisht.
Tani, Shtetet e Bashkuara po shqyrtojnë një formë tjetër të ekspozimit të dënimit kapital: transmetimin e tij përmes internetit.
Më 3 dhjetor, nëse plani nuk ndryshon, Nidal Hasan do të përballet me skuadrën e pushkatimit. Por debati që po zhvillohet në Amerikë nuk ka të bëjë vetëm me fatin e një vrasësi të dënuar. Ka të bëjë me kufirin mes drejtësisë, ndëshkimit dhe shfaqjes publike të vdekjes.
Burimi: BBC, raportimi i gazetarit Max Matza.
