Nga Desada Metaj
Në një takim të zhvilluar sot në Berat me përfaqësues të sektorit të teknologjisë, Kryeministri Edi Rama theksoi se sektori publik ka bërë përparime të dukshme në fushën e sigurisë kibernetike, ndërsa ngriti shqetësimin për ritmin më të ngadaltë të sektorit privat në këtë drejtim. Ai deklaroi: “Jam shumë krenar që kemi bërë progres. Kemi Cloud-in tonë në shërbimet digjitale, jemi të pavarur. Por jam i vetëdijshëm për boshllëqet që ekzistojnë, sidomos në sektorin privat.”
Ky pohim përforcon një narrativë që shpesh përdoret për të justifikuar mungesën e përgjegjësisë dhe transparencës në trajtimin e sigurisë kibernetike. Në vend që të adresohen problemet reale dhe të ofrohen zgjidhje konkrete, fokusi është shpesh në krahasimin me sektorin privat, duke e përdorur këtë si një justifikim për dështimet e mundshme.
Sulmet kibernetike ndaj institucioneve publike janë të përsëritura dhe dëshmojnë dobësinë e sistemit. Në korrik të vitit 2022, një sulm i koordinuar goditi sistemet e AKSHI-t dhe portalet qeveritare, duke nxjerrë jashtë funksionit shërbime thelbësore për qytetarët për ditë të tëra. Pak muaj më vonë, në shtator, sistemi TIMS – përgjegjës për menaxhimin e informacionit në policinë kufitare – u sulmua, duke shkaktuar paralizë dhe vonesa në pikat kryesore të kalimit kufitar. Më 1 shkurt 2024, Instituti i Statistikave (INSTAT) u godit nga një sulm i sofistikuar që preku rreth 40 kompjuterë, një goditje që hapi sërish pyetje mbi gatishmërinë dhe kapacitetin e institucioneve për t’u mbrojtur nga kërcënimet kibernetike.
Në një kohë kur qeveria shpall investime të mëdha në fushën e sigurisë kibernetike, qytetarët nuk shohin rezultate konkrete. Agjencia Kombëtare e Shoqërisë së Informacionit (AKSH) ka përfituar dhjetëra milionë euro tendera për përmirësimin e sigurisë, por mungesa e transparencës dhe raportimit të qartë lë hapësirë për dyshime. Si janë përdorur këto fonde? Cilat janë rezultatet konkrete të këtyre investimeve?
Një tjetër aspekt kritik është mungesa e burimeve njerëzore të kualifikuara në fushën e sigurisë kibernetike. Shqipëria nuk ka shkolla të specializuara që ofrojnë trajnim në këtë fushë, dhe universitetet nuk ofrojnë programe të dedikuara. Si mund të pritet një mbrojtje efektive pa një bazë të fortë njohurish dhe aftësish profesionale?
Në një kohë kur Shqipëria synon të zhvillojë shërbime publike tërësisht online dhe të lidhet me rrjetet e përbashkëta të BE-së, këto mangësi në fushën e sigurisë kibernetike paraqesin një kërcënim real për integrimin digjital dhe kredibilitetin ndërkombëtar të vendit. Pa një strategji të qartë, investime të qëndrueshme dhe një forcë punëtore të kualifikuar, Shqipëria rrezikon të mbetet pas në këtë fushë kyçe.
Në vend që të përdoret sektori privat si një justifikim për dështimet e mundshme, është koha që qeveria të marrë përgjegjësinë dhe të ofrojë zgjidhje konkrete. Kjo përfshin investime reale në infrastrukturën e sigurisë, transparencë në përdorimin e fondeve dhe zhvillimin e burimeve njerëzore të kualifikuara. Vetëm kështu mund të sigurohet një mbrojtje efektive dhe një integrim të suksesshëm në rrjetet digjitale ndërkombëtare.
