Trajtimi i të burgosurve në Shqipëri në vitin 1964, sipas raporteve të Prokurorisë, reflekton realitetin e ashpër të regjimit komunist të kohës. Në atë periudhë, sistemi i burgjeve ishte i strukturuar për të ndëshkuar dhe për të frikësuar ata që konsideroheshin kundërshtarë të regjimit. VNA publikon sot një raport të Prokurorisë të vitit 1964 mbi mënyrën e trajtimit të të burgosurve në atë kohë.
Dokumenti është raporti i Prokurorisë mbajtur në Tiranë për ngjarje që ndodhën në burgun “313” në Tiranë. Ai përshkruan se si oficerët e burgut grabisnin ushqimet e racionuara dhe paratë e të dënuarve. Raporti sjell informacione mbi sjelljet çnjerëzore brenda mureve të burgjeve, duke përfshirë abuzimet seksuale e deri tek përdhunimet. Ky raport i Prokurorisë është një dokument i deklasifikuar dhe ofron një pasqyrim të rëndësishëm mbi abuzimet e kryera.
Raportet përshkruajnë kushte të rënda në burgje, shkelje të të drejtave bazë dhe një trajtim çnjerëzor të të burgosurve. Ky dokument është prova e një periudhe represive, ku sistemi penitenciar përdorej si mjet kontrolli politik dhe social.
Dënimet
Gjatë viteve të para të instalimit të regjimit komunist në Shqipëri, si rezultat i politikës së goditjes masive, janë hetuar, akuzuar, dënuar, persekutuar dhe ekzekutuar në emër të popullit mijëra persona. Nga statistikat mbi numrin e dënimeve, rezulton që:
- Janë pushkatuar 5.577 burra dhe 450 gra.
- Janë burgosur për arsye politike 10.133 burra dhe 7.367 gra (nga të cilët 1.065 kanë vdekur gjithsej).
- 408 persona kanë humbur aftësinë mendore nga torturat.
- Janë internuar për motive politike 20.000 familje, nga të cilët kanë vdekur 7.022 persona në zonat e internimit.
Eliminimet fizike, burgosjet dhe likuidimi i klasave dhe grupeve kundërshtare të komunistëve, u paralajmëruan që pa mbaruar Lufta.
Të shumta janë dëshmitë që tregojnë për të burgosur politikë që vdiqën në burgje apo në kampet e punës, kryesisht nga torturat apo shkaqe të tjera, si vetëvrasja. Edhe në këto raste, trupi i viktimës nuk i kthehej familjes, sepse në regjimin komunist trupi i të dënuarit mbetej në dispozicion të shtetit gjatë dënimit, madje edhe pas vdekjes.
Raporti i Prokurorisë
/REPUBLIKA POPULLORE E SHQIPËRISË
MINISTRIJA E PUNËVE TË BRENDËSHME
DEGA POLITIKE ORG. REP. M.P. Br.
Nr. 472
TEPËR SEKRET
Ekzemplar Nr.
Grupi Tiranë me 7/VII/1964
LANDA: Për ngjarjet që kanë ndodhur prej vitit 1962 deri në korrik të vitit 1964, në repartin 313.
KOMITETIT QENDROR TË P.P. SHQIPËRISË
Drejtorisë Organeve Administrative -
Tiranë
Sikurse ju kemi njoftuar edhe më parë me relacionet e veçanta, në repartin 313 që nga fillimi i vitit 1962 deri në korrik të vitit 1964 janë vërtetuar disa shfaqje negative, prej të cilave më të rëndësishmet janë:
Në muajin gusht të vitit 1962, nëntë (9) nënoficerë kryen akte të kundërligjshme kundër të dënuarve për disa herë rresht.
Letrat që hynin ose dilnin nga burgu nuk mbaheshin në rregull dhe nuk përcilleshin në kohën e duhur, por mbaheshin nga 5-6 muaj, bile edhe letrat që të dënuarit i drejtonin shokut Enver Hoxha dhe K.Q. të P.P. Shqipërisë.
Komandanti i togës 313 (burgut) kapiten R.D, merrte qumështin e dy nënoficerëve dhe e çonte në shtëpi, merrte borxh nga ushtarët, pinte alkool dhe ishte shumë i dhënë pas qelepirllëkut.
Në shtator të vitit 1962, një i dënuar kreu marrëdhënie seksuale me një femër të dënuar.
Në muajin nëntor 1962, kapiten S.J kishte krijuar marrëdhënie seksuale me gruan e një të dënuari dhe fuste dhe nxirrte letra nga burgu në kundërshtim me rregullat.
Në mars të vitit 1963, u konstatua sabotimi i 147 copë fishekëve të mitralozit.
Kapterët H.Z dhe D.H krijuan marrëdhënie seksuale me dy femra të paraburgosura.
Në muajin nëntor 1963, ushtar E.M u vetëvra.
Kapter R.B kishte marrë nga familja e një të dënuari 1500 lekë për t’ia dhënë ushqime, i prishi për nevojat e tij dhe ja ktheu më vonë pak nga pak. Kapiten R.XH që ishte prezent, e lejoi këtë veprim.
Kohët e fundit në Vailçen e një nënoficeri të burgut të ri...
