• Amnesty International interesohej për fatin e shkrimtares dhe aktivistes shqiptare nëse ishte pjesë e amnistisë së përgjithshme të vitit 1962.
Më 25 Mars 1966 organizata më e madhe e të Drejtave të Njeriut “Amnesty International”, i ka dërguar një letër Enver Hoxhës, Sekretarit të Parë të Komitetit Qendror, duke u interesuar për fatin e Musine Kokalarit. Si një lëvizje që punonte për lirimin dhe lehtësimin e kushteve të të burgosurve të ndërgjegjes në mbarë botën i kujtonin diktatorit Hoxha se “Musine Kokalari është arrestuar më 1945 për aktivitet politik dhe dënuar me burgim të përjetshëm”- dhe donin të dinin nëse “Kokalari ishte pjesë e aministisë së përgjithshme të vitit 1962 apo është akoma në burg”.
Nga dokumentet arkivore, nuk ka shkresa të përgjigjeve nga ana e shtetit shqiptar, por fati i shkrimtares dhe aktivistes Musine Kokalari në burgjet shqiptare është e vetmja dëshmi.
Musine Kokalari në vitin 1962, pasi kishte bërë 16 vjet burg, i dërgon një letër Enver Hoxhës. Pasi, po atë vit, një vendim i ri po e çonte atë në internim 5-vjeçar në rrethin e Mirditës. VNA publikon letrën, të shkruar nga vetë Musineja, teksa i lutej diktatorit të shqyrtohej internimi i saj, pasi sikurse shkruan, për veprimet e dikurshme ka paguar 16 vitet burg, por për të internimi tani duket i pakuptueshëm. “Përveç kësaj, Kokalari i kërkon Hoxhës që të t’i kthehen dorëshkrimet e saj folklorike, që kishte mbledhur”.
Jetëshkrimi
Por kush ishte Musine Kokalari? Musine Kokalari lindi në Adanë, 10 shkurt 1917 dhe vdiq në Rrëshen, 13 gusht 1983. Ajo ka qenë një veprimtare politike e kulturore dhe shkrimtare shqiptare e shekullit të XX. Që në moshë të re, Musineja tregoi një pasion të veçantë për letërsinë në përgjithësi dhe për folklorin kombëtar në veçanti.
Pasionin e saj e kultivoi veçanërisht përmes librarisë “Venus”, që i vëllai i saj Vesim Kokalari zotëronte në Tiranë në mes të viteve ’30.
Në periudhën 1930-1937 u shkollua në Tiranë, fillimisht në institutin “Qiriazi” e më pas në institutin e ciklit të mesëm “Nëna Mbretëreshë”. Përgjatë vitit 1937, një sërë artikujsh të Musinesë mbi problemet sociale u publikuan në gazetën “Shtypi” nën pseudonimin “Muza”.
Më 1938, Musineja nis studimet në Fakultetin e Letërsisë Moderne në universitetin “La Sapienza” në Romë.
Më 1939, Musine Kokalari shkruan veprën e saj të parë profesionale letrare të titulluar “Siç më thotë nënua plakë”. Kjo vepër u publikua rreth vitit 1941 në Tiranë.
Që nga fillimi i vitit 1942 Musineja përfshihet në lëvizjet antikomuniste dhe antifashiste në Romë e me të njëjtat bindje kthehet në Shqipëri. Gjithashtu, përgjatë vitit 1942, emri i Musine Kokalarit përfshihet në Enciklopedinë Italiane si një shkrimtare e talentuar me potencial të lartë letrar.
Musine Kokalari u arrestua më 23 Janar të vitit 1946 dhe iu nënshtrua torturave të vazhdueshme në qeli por refuzoi të hiqte dorë nga bindjet e saj për një sistem pluralist dhe shoqëri të lirë. Më 2 qershor 1946, Musine Kokalari u gjykua përmes një procesi gjygjësor.
Duke u parë si një kërcënim për regjimin totalitar, Musine Kokalari u dënua me 25 vjet burgim (nga të cilat 16 vite i kaloi në burg) si dhe me persekutim të përjetshëm. Më 1980, Musine Kokalari u diagnostikua me kancer të gjirit. Moskurimi i sëmundjes, dhimbjet dhe vuajtjet e shumta i shkaktuan vdekjen në gusht të vitit 1983.
Amnesty International
Seksioni i Norvegjisë
Nga lëvizja për liri, opinion dhe fe
Oslo, Norvegji, 25 mars 1966
Sekretarit të Parë të Komitetit Qendror
Enver Hoxha
Tiranë
Shkëlqesia Juaj,
Po ju shkruajmë si anëtarë të një grupi “Amnesty International” në Londër. Sikurse mund ta dini, kjo lëvizje punon për lirimin dhe lehtësimin e kushteve të të burgosurve të ndërgjegjes në mbarë botën, siç do të keni mirësinë të shihni në deklaratën spjeguar këtu ngjitur.
Grupi ynë është përgjegjës për një të burgosur nga Rodezia, një nga India dhe një nga Shqipëria, për:
Zonjushën Musine Kokalari
Sipas njoftimeve që kemi ajo është arrestuar më 1945 për aktivitet politik dhe dënuar me burgim të përjetshëm, duke ditur se aty ka patur një amnisti të përgjithshme më 1962 dëshirojmë të dimë nëse ajo ish ndërmjet të burgosurve të liruar apo jo është akoma në burg.
Ne mund të jemi të disinformuar për të. Në këtë rast ne do ta çmonim shumë në se do të na bëni të ditur për sa më sipër.
Duke ditur se qeveria juaj po ndihmon për të krijuar kushte të mira për çdo njeri, shpresojmë se do ta merrni në konsideratë këtë çështje.
Lutemi pranoni, shkëlqesia Juaj, sigurimet e konsideratës tonë më të lartë.
Tuajt plot respekt,
Harald Thiis, d.v.
Oslo, Norvegji
