Ata veprojnë me mbështetjen e qeverisë së Izraelit
Kodrat në jug të Nablusit, në Bregun Perëndimor të pushtuar nga Izraeli, tregojnë historinë e një aneksimi gradual. Rrugët e ngushta të paasfaltuara që të çojnë drejt fshatrave palestineze janë bllokuar me gurë dhe grumbuj dheu, duke ndërprerë hyrjen në ara dhe ullishte. Kolonët izraelitë kanë mbjellë vreshta në rreshta të rregullt, kanë ngritur gardhe të zbukuruara me flamuj dhe kanë sjellë tufa dhish. Ata patrullojnë zonën me automjete të reja dhe pushkë sulmi, të dhëna nga qeveria izraelite.
Qëllimi i tyre i deklaruar është të shkaktojnë “fërkime” me fshatrat palestineze aty pranë. Kjo zakonisht çon në ndërhyrjen e Forcave të Mbrojtjes së Izraelit (IDF), shpesh në anën e kolonëve, e më pas në dëbimin e palestinezëve dhe zgjerimin e pikave të reja të vendbanimeve izraelite. Që nga sulmi i Hamasit më 7 tetor 2023 dhe lufta e mëvonshme e Izraelit në Gaza, sulmet e dhunshme nga kolonët izraelitë në Bregun Perëndimor janë përkeqësuar dhe kanë detyruar një numër gjithnjë e më të madh palestinezësh të largohen. Ndërsa Izraeli përgatitet të shkojë në zgjedhje më 27 tetor, dështimi i Benjamin Netanjahut, kryeministrit, për të frenuar kolonët po e bën gjithnjë e më të mundshme dhunën hakmarrëse nga militantët palestinezë.
Ngjarjet e javës së kaluar tregojnë se sa hapësirë veprimi u lejohet kolonëve. Tel Talpiot, pika më e re dhe më veriore e bllokut të vendbanimeve të Shilohut, u krijua në fillim të këtij viti në një kodër që mbikëqyr tre fshatra palestinezë. Më 9 gusht, një grup nga Tel Talpiot pushtoi oborret e shtëpive në periferi të fshatit Qusra, duke ngritur një strehë të improvizuar, duke terrorizuar familjet dhe duke i detyruar ato të mbylleshin brenda. Ushtarët e IDF-së, të dërguar për të “parandaluar fërkimet”, iu bashkuan kolonëve në lutje, në vend që t’i largonin ata.
Kjo taktikë, e zakonshme në Bregun Perëndimor, shpesh arrin t’i detyrojë banorët palestinezë të largohen nga shtëpitë e tyre, duke u mundësuar kolonëve të marrin nën kontroll tokat përreth. Këtë herë ishte ndryshe për disa arsye. Banorët e Qusrës, të cilët kishin përjetuar sulme të ngjashme më parë, reaguan shpejt duke e bërë publike ngjarjen dhe duke tërhequr vëmendjen ndërkombëtare. Njëra prej shtëpive të rrethuara i përket një shtetasi amerikan. Majk Hakëbi, ambasadori amerikan, i cili zakonisht i mbështet kolonët, shkroi në rrjetet sociale se kjo ishte “kërkesa e ambasadës sonë për largimin e terroristëve izraelitë”.
Tri ditë pas fillimit të rrethimit, IDF-ja zëvendësoi me vonesë njësinë në Qusra me një batalion këmbësorie më të disiplinuar. Ai u përpoq t’i largonte kolonët dhe të dëbonte grupin e Tel Talpiotit. Kolonët sollën përforcime dhe qëndruan në zonë. “Ishte një incident i turpshëm”, tha një oficer. “Kolonët na detyruan të luanim macja me miun dhe ne humbëm.”
IDF-ja njoftoi se shtëpitë ndodheshin në një “zonë të mbyllur ushtarake”. Ajo i detyroi familjet të qëndronin të bllokuara brenda dhe pengoi aktivistët të shkonin për t’i ndihmuar, si dhe mediat të vizitonin zonën. “Jemi të rrethuar, ushtria nuk po na lejon të dalim nga shtëpia”, tha Qusai abu Ridi, njëri prej banorëve. Por ai ishte i vendosur se do të vazhdonin ta mbronin pronën e tyre.
Kjo e bën Qusrën, pavarësisht gjithçkaje, një rast të rrallë ku banorët palestinezë kanë arritur të qëndrojnë në shtëpitë e tyre. Megjithatë, incidenti është gjithashtu pjesë e një përshkallëzimi të ri gjatë muajit të fundit, pasi kolonët janë përpjekur të marrin sa më shumë tokë që të munden përpara zgjedhjeve, të cilat mund të sjellin në pushtet një qeveri më pak mbështetëse ndaj kauzës së tyre. Më 24 korrik, një grup kolonësh të armatosur mbërriti në fshatin Tel, me pretendimin se po bënte një “shëtitje”. Katër palestinezë dhe dy izraelitë përfunduan të vrarë. Si përgjigje, IDF-ja dislokoi më shumë trupa dhe vendosi nën bllokadë qytete palestineze, përfshirë Nablusin, një nga qytetet më të mëdha të Bregut Perëndimor.
IDF-ja pretendon se po zbaton rendin, por ajo ka mbikëqyrur një rritje të madhe të sulmeve ndaj palestinezëve. Shin Bet, agjencia izraelite e sigurisë, thotë se 660 sulme “nacionaliste” ndodhën në Bregun Perëndimor gjatë gjysmës së parë të vitit 2026, nga 405 në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Më shumë se 1,100 palestinezë janë vrarë në përleshjet me IDF-në dhe kolonët që nga 7 tetori 2023.
Ngjarjet në Qusra nxjerrin në pah mungesën e gatishmërisë së IDF-së për të parandaluar përpjekjet e kolonëve për t’i dëbuar palestinezët. Oficerë të lartë, si në detyrë ashtu edhe në pension, fajësojnë një prishje të disiplinës dhe praninë e kolonëve brenda radhëve të IDF-së. Por, në fund të fundit, ata e bëjnë qeverinë përgjegjëse.
Ndërsa komanda e lartë e IDF-së i ka dënuar publikisht sulmet në Qusra, Binyamin Netanjahu, kryeministri, ka qëndruar në heshtje. Më 14 gusht, Israel Katz, ministri i mbrojtjes, tha se zbatimi i ligjit ndaj kolonëve në Bregun Perëndimor do të ishte, që nga tani, përgjegjësi e policisë izraelite dhe jo e IDF-së. Meqë policisë i mungon personeli në Bregun Perëndimor dhe ajo është nën kontrollin e ministrit të Sigurisë Kombëtare të ekstremit të djathtë, Itamar Ben-Gvir, vetë një kolon, nuk ka gjasa që ajo ta zbatojë ligjin në këtë zonë.
Izraeli dislokon forca të mëdha dhe burime të konsiderueshme të inteligjencës në Bregun Perëndimor për të mbrojtur gjysmëmilioni kolonë. Në teori, IDF-ja është e detyruar të mbrojë edhe palestinezët. Por ushtarët do ta bëjnë këtë vetëm nëse udhëheqësit e tyre politikë ua kërkojnë shprehimisht. Kjo nuk ka gjasa të ndodhë nën Netanjahun, i cili ka nevojë për mbështetjen e partive të ekstremit të djathtë pro-kolonëve për të pasur mundësi të ruajë pushtetin pas zgjedhjeve.
Situata në Bregun Perëndimor mund të përkeqësohet para kësaj. Zyrtarët e sigurisë paralajmërojnë se kolonët po përpiqen të provokojnë një tjetër intifadë, një kryengritje palestineze, e cila do ta detyronte IDF-në të hynte në qytetet palestineze. Kjo do të sillte edhe më shumë dhunë dhe vuajtje për palestinezët e goditur rëndë të Bregut Perëndimor. Edhe nëse partia e Netanjahut do të humbiste zgjedhjet, pasardhësit e tij mund të detyroheshin të përballeshin me një krizë të krijuar prej tij.
