Qira të lira, apartamente jo fort të bukura, festa që vazhdonin deri në mëngjes dhe një brez të rinjsh që nuk kishin shumë para, por kishin hapësirën për të eksperimentuar.
Një ekspozitë e re në Tate Britain rikthehet në Britaninë e viteve ’90 dhe te momenti kur arti, moda, fotografia dhe muzika filluan të përziheshin në mënyra që do të ndryshonin kulturën britanike.
“The 90s: Art and Fashion” është kuruar nga Edward Enninful, ish-redaktori i British Vogue dhe një nga figurat më me ndikim në modën bashkëkohore.
Ekspozita mbledh më shumë se 100 fotografi, piktura, skulptura dhe veshje nga afro 70 artistë, fotografë dhe stilistë.
Mes emrave janë Kate Moss, Alexander McQueen, Sarah Lucas, Tracey Emin, Damien Hirst, Naomi Campbell, Steve McQueen dhe Chris Ofili.
Por historia që ekspozita kërkon të tregojë është më e madhe se lista e personazheve të famshëm.
Vitet ’90 ishin një periudhë kur kufijtë mes industrive krijuese u bënë gjithnjë e më të paqartë.
Fotografët punonin me stilistët. Artistët shkonin në të njëjtat klube me modelet. Revistat e reja i jepnin hapësirë një estetike shumë më të papërpunuar se fotografia tradicionale e modës.
Një nga imazhet simbolike është fotografia e Juergen Teller “Young Pink Kate, London”, e realizuar në vitin 1998, ku Kate Moss shfaqet me flokë rozë e shtrirë në një shtrat.
Fotografë si Teller, Corinne Day dhe Nigel Shafran ndihmuan në krijimin e stilit “anti-fashion” që u bë karakteristik për revista si i-D dhe Dazed & Confused.
Në modë, Alexander McQueen po sfidonte idenë tradicionale të luksit dhe bukurisë.
Në art, Young British Artists po e bënin Londrën një nga qendrat më të diskutuara të artit bashkëkohor.
Por kushtet ekonomike të kohës kishin gjithashtu rëndësi.
Shumë krijues të rinj mund të përballonin të jetonin në zona të Londrës që sot do të ishin jashtë mundësive të tyre financiare.
Hapësirat e lira, qiratë më të ulëta dhe komunitetet artistike krijuan kushtet për eksperimentim.
Ekspozita nuk dëshiron ta reduktojë dekadën vetëm te nostalgia e “Cool Britannia”.
Ajo përfshin edhe artistë që trajtuan racën, identitetin, seksualitetin dhe pyetjen se kush kishte të drejtë të shihej dhe përfaqësohej në kulturën britanike.
Mes tyre janë Yinka Shonibare dhe Maud Sulter, ndërsa fotografia e Eileen Perrier dokumenton kulturën dhe bukurinë e komuniteteve me ngjyrë.
Në ekspozitë përfshihet gjithashtu “No Woman, No Cry” e Chris Ofili, vepra fituese e Turner Prize e krijuar në nderim të familjes së Stephen Lawrence.
Në një epokë kur imazhet sot prodhohen, publikohen dhe harrohen brenda disa sekondash në rrjetet sociale, fotografitë e viteve ’90 tregojnë një kulturë që u formua shumë përpara Instagramit.
Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse dekada vazhdon të duket kaq tërheqëse.
Nuk ishte vetëm çfarë vishnin Kate Moss apo Naomi Campbell.
Ishte ideja se një grup të rinjsh pa shumë para mund të gjente një apartament të lirë, të krijonte diçka të pazakontë dhe, pa e ditur, të ndryshonte kulturën e një vendi.
