Akullnajat e Himalajeve, të cilat furnizojnë me ujë disa prej lumenjve më të rëndësishëm të Azisë, po tkurren me shpejtësi dhe sistemi mund të jetë duke iu afruar një pike kritike.
Paralajmërimi vjen nga një raport i ri mbi rajonin Hindu Kush-Himalaje, një zonë që shpesh quhet “kulla e ujit e Azisë” për shkak të sasisë së madhe të akullit dhe borës që ruan.
Nga këto male ushqehen lumenj të mëdhenj si Ganges, Indus dhe Brahmaputra, prej të cilëve varen komunitete të shumta për ujë të pijshëm, bujqësi dhe prodhim energjie.
Problemi është se rritja e temperaturave po ndryshon me shpejtësi këtë rezervuar natyror.
Në fazën e parë, shkrirja më e madhe e akullnajave mund të sjellë më shumë ujë në lumenj. Por ky efekt nuk vazhdon përgjithmonë.
Ekspertët paralajmërojnë për fenomenin e njohur si “peak water”.
Ai ndodh kur shkrirja e akullnajave arrin pikën ku prodhon sasinë maksimale të ujit. Pasi akullnajat humbasin një pjesë të madhe të masës së tyre, nuk mbetet më mjaftueshëm akull për të ruajtur të njëjtin nivel shkrirjeje dhe prurjet fillojnë të bien.
Sipas raportit, për shumë pjesë të rajonit kjo pikë mund të arrihet rreth mesit të këtij shekulli.
Kjo do të krijonte një paradoks të rrezikshëm.
Në dekadat e para, komunitetet mund të përballen me më shumë ujë, përmbytje dhe rrëshqitje dheu. Më vonë, të njëjtat zona mund të përballen me mungesë uji.
Një tjetër rrezik janë liqenet akullnajore.
Kur akulli tërhiqet, uji i shkrirë mund të grumbullohet pas barrierave natyrore prej shkëmbinjsh dhe sedimentesh. Nëse këto barriera shemben, sasi të mëdha uji mund të çlirohen papritur drejt luginave.
Fenomeni njihet si “glacial lake outburst flood” dhe mund të shkaktojë përmbytje shkatërruese në një kohë shumë të shkurtër.
Ndryshimet në Himalaje nuk janë vetëm problem i komuniteteve malore.
Sistemi Hindu Kush-Himalaje shtrihet në një zonë të gjerë të Azisë dhe lumenjtë që burojnë prej tij mbështesin bujqësinë, furnizimin me ujë dhe hidrocentralet shumë larg vetë akullnajave.
Pikërisht për këtë arsye studiuesit paralajmërojnë se humbja e akullit mund të ketë pasoja ekonomike dhe sociale shumë më larg maleve.
Akullnajat gjithashtu reagojnë me vonesë ndaj rritjes së temperaturave. Kjo do të thotë se një pjesë e tkurrjes së ardhshme mund të ndodhë edhe nëse emetimet e gazeve serrë reduktohen.
Por madhësia e humbjes së ardhshme nuk është e paracaktuar.
Shkalla me të cilën temperaturat globale vazhdojnë të rriten do të ndikojë drejtpërdrejt në sasinë e akullit që mund të mbijetojë.
Për këtë arsye, shkencëtarët kërkojnë jo vetëm reduktimin e emetimeve, por edhe sisteme më të mira paralajmërimi për përmbytjet, monitorim më të mirë të liqeneve akullnajore dhe plane për menaxhimin e ujit.
Himalajet janë konsideruar prej shekujsh një rezervuar pothuajse i përhershëm uji.
Por në një klimë që po ngrohet, edhe një nga masat më të mëdha të akullit në planet po bëhet gjithnjë e më pak e qëndrueshme.
Dhe ajo që po ndodh sot në majat e largëta të Himalajeve mund të përcaktojë se sa ujë do të kenë miliona njerëz në dekadat që vijnë.
