Nga Mandy Taheri, Newsweek
Votuesit demokratë në zgjedhjet paraprake të këtij cikli kanë sfiduar një nga organizatat politike më me ndikim në Uashington, duke i dhënë fitore disa kandidatëve që garuan kundër rivalëve të mbështetur nga American Israel Public Affairs Committee (AIPAC) dhe organizatat e lidhura me të.
Nga garat për Senatin në Michigan dhe Minnesota, te zgjedhjet për Dhomën e Përfaqësuesve në New York, Illinois dhe California, disa kandidatë demokratë fituan pavarësisht miliona dollarëve të shpenzuara nga grupe të lidhura me AIPAC për të mbështetur kundërshtarët e tyre.
Fitoret vijnë në një kohë kur qëndrimet brenda Partisë Demokratike ndaj Izraelit dhe luftës në Gaza po ndryshojnë, ndërsa disa kandidatë progresistë kanë dalë hapur kundër qeverisë izraelite dhe, megjithatë, kanë arritur të fitojnë zgjedhjet paraprake.
Ndërsa super PAC-et dhe komitetet e tjera vazhdojnë të shpenzojnë shuma të mëdha në garat për Kongresin, një pjesë e kandidatëve progresistë e kanë kthyer kundërshtimin ndaj parave të korporatave dhe ndikimit të jashtëm në një nga temat kryesore të fushatës.
AIPAC, një nga grupet më të fuqishme pro-Izrael në SHBA, mbështet kandidatë përmes komitetit të tij politik dhe organizatave të lidhura, mes tyre super PAC-u United Democracy Project, i cili ka qenë një financues i rëndësishëm në zgjedhjet paraprake demokratike.
Fitoret kanë rihapur debatin brenda Partisë Demokratike për drejtimin e saj të ardhshëm. Progresistët kërkojnë një agjendë më të majtë, ndërsa të moderuarit argumentojnë se kandidatë të tillë mund të jenë më pak konkurrues në shtete dhe zona elektorale të lëkundura.
Opinioni publik për Izraelin po ndryshon
Shtetet e Bashkuara janë prej dekadash një aleat i ngushtë i Izraelit, duke i ofruar miliarda dollarë ndihmë ushtarake dhe mbështetje diplomatike.
Por opinioni publik amerikan ka ndryshuar ndjeshëm pas sulmit të Hamasit të 7 tetorit 2023 dhe luftës që pasoi në Gaza.
Një sondazh i AP-NORC në qershor tregoi se 58 për qind e demokratëve mendonin se SHBA mbështet Izraelin më shumë seç duhet, nga 45 për qind në janar 2024. Ndër republikanët, 60 për qind mendonin se niveli aktual i mbështetjes ishte i përshtatshëm.
Në total, 31 për qind e amerikanëve të pyetur thanë se veprimet ushtarake izraelite në Gaza përbëjnë gjenocid, 49 për qind thanë se nuk dinin mjaftueshëm për të dhënë një përgjigje dhe 20 për qind thanë se nuk i konsideronin gjenocid.
Në të njëjtin sondazh, 62 për qind e demokratëve thanë se SHBA nuk i mbështet sa duhet palestinezët, krahasuar me 49 për qind në janar 2024.
Mes amerikanëve hebrenj, vetëm 32 për qind kishin mendim pozitiv për kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu, ndërsa 59 për qind kishin opinion negativ.
Një sondazh i Pew Research tregoi gjithashtu rënie të fortë të mbështetjes për qeverinë izraelite. Në vitin 2022, 65 për qind e republikanëve dhe 35 për qind e demokratëve kishin mendim pozitiv për qeverinë e Izraelit. Në sondazhin më të fundit, këto shifra kishin rënë respektivisht në 51 dhe 16 për qind.
Një sondazh Reuters/Ipsos në maj tregoi se vlerësimi pozitiv për Izraelin mes demokratëve kishte rënë nga 59 për qind në vitin 2018 në vetëm 22 për qind.
Garat për Senatin
Demokratët synojnë të rimarrin shumicën në Senat dhe disa zgjedhje paraprake janë kthyer në beteja mbi Izraelin, financimet e jashtme dhe drejtimin e ardhshëm të partisë.
Abdul El-Sayed
Në Michigan, Abdul El-Sayed mposhti me rezultat të ngushtë kandidaten e mbështetur nga AIPAC, deputeten Haley Stevens, duke marrë 48.5 për qind të votave kundrejt 47.5 për qind.
Super PAC-u United Democracy Project, i lidhur me AIPAC, kishte shpenzuar afro 15 milionë dollarë në zgjedhjet paraprake demokrate për Senatin në Michigan. Rreth dy të tretat e kësaj shume shkuan për të mbështetur Stevens, ndërsa pjesa tjetër për të luftuar El-Sayed.
Në total, AIPAC dhe organizatat e lidhura me të shpenzuan rreth 30 milionë dollarë në këtë garë, sipas Associated Press.
Stevens kishte marrë prej kohësh mbështetje nga AIPAC, por gjatë fushatës kritikoi Benjamin Netanyahun, duke deklaruar se ai “ka dështuar” dhe se nuk e kishte bërë Izraelin apo hebrenjtë më të sigurt.
Në nëntor, El-Sayed do të përballet me republikanin Mike Rogers. Gara konsiderohet shumë e ngushtë dhe Michigan mbetet një nga shtetet kyçe për kontrollin e Senatit.
Shteti ka një nga komunitetet më të mëdha arabo-amerikane në SHBA dhe në zgjedhjet presidenciale të vitit 2024 më shumë se 100 mijë demokratë votuan “uncommitted” në zgjedhjet paraprake, si protestë ndaj politikës së administratës Biden për Gazën.
Peggy Flanagan
Në Minnesota, zëvendësguvernatorja demokrate Peggy Flanagan mposhti deputeten Angie Craig me afro 59 për qind të votave.
Craig kishte marrë mbi 35 mijë dollarë nga NORPAC, një komitet politik dypartiak pro-Izrael, ndërsa AIPAC kishte dhuruar rreth 200 mijë dollarë për fushatën e saj për Kongresin në vitin 2024.
Flanagan do të përballet në nëntor me republikanen Michele Tafoya. Demokratët konsiderohen favoritë për ta mbajtur këtë vend në Senat.
Garat për Dhomën e Përfaqësuesve
Të 435 vendet në Dhomën e Përfaqësuesve do të votohen në nëntor. Republikanët aktualisht kontrollojnë Dhomën, ndërsa demokratët synojnë të rikthejnë shumicën.
Aisha Wahab
Në Distriktin e 14-të të California-s, Aisha Wahab fitoi zgjedhjet e posaçme kundër Melissa Hernandez, e cila ishte mbështetur nga grupe të lidhura me AIPAC.
United Democracy Project shpenzoi rreth 2.5 milionë dollarë për të mbështetur Hernandez, ndërsa 1.9 milionë dollarë të tjera erdhën nga BOLD America, një grup që gjithashtu merr financime nga AIPAC.
Wahab u bë afgan-amerikania e parë që shërben në Kongres.
“Jam shumë krenare për këtë distrikt, që nuk dëgjoi retorikën e urrejtjes dhe besoi te puna që kam bërë”, deklaroi ajo.
Wahab dhe Hernandez do të përballen sërish në nëntor për mandatin e plotë dyvjeçar.
Darializa Avila Chevalier
Në Distriktin e 13-të të New York-ut, progresistja Darializa Avila Chevalier mposhti deputetin Adriano Espaillat, i cili kishte pesë mandate.
Ajo fitoi 49.4 për qind të votave kundrejt 45.9 për qind të Espaillat.
Fitorja u konsiderua një sukses i krahut të majtë të Partisë Demokratike. Avila Chevalier ishte mbështetur nga kryebashkiaku i New York-ut, Zohran Mamdani.
Ajo kishte kritikuar lidhjet e Espaillat me AIPAC, e cila sipas të dhënave të Komisionit Federal Zgjedhor kishte kontribuar rreth 285 mijë dollarë për kongresmenin gjatë vitit të fundit.
Duke qenë se distrikti është fort demokrat, Avila Chevalier konsiderohet favorite për zgjedhjet e nëntorit.
La Shawn Ford
Në Distriktin e 7-të të Illinois-it, deputeti shtetëror La Shawn Ford fitoi zgjedhjet paraprake demokrate me afro 24 për qind të votave.
United Democracy Project kishte mbështetur kundërshtaren e tij Melissa Conyears-Ervin me miliona dollarë. Dokumentet e Komisionit Federal Zgjedhor tregojnë se UDP shpenzoi afro 5 milionë dollarë në këtë garë.
Ford do të përballet në nëntor me republikanin Chad Koppie, por zona konsiderohet fort demokrate.
Daniel Biss
Kryebashkiaku i Evanstonit, Daniel Biss, fitoi zgjedhjet paraprake demokrate në Distriktin e 9-të të Illinois-it, pavarësisht një fushate të fortë financiare nga grupe të lidhura me AIPAC kundër tij.
Biss, i cili është hebre, ka kërkuar që një pjesë e ndihmës ushtarake amerikane për Izraelin të kushtëzohet.
Gjatë fushatës ai kritikoi kandidaten rivale Laura Fine, duke thënë se mbështetja pa kushte për ndihmën ushtarake ndaj Izraelit është “një politikë e djathtë që është e keqe për palestinezët, hebrenjtë, izraelitët, Amerikën dhe botën”.
Sipas The Forward, grupet e lidhura me AIPAC shpenzuan rreth 6 milionë dollarë në garën kundër tij.
Megjithatë, Biss fitoi nominimin dhe konsiderohet favorit për zgjedhjet e nëntorit.
Luke Bronin
Në Distriktin e 1-rë të Connecticut-it, ish-kryebashkiaku i Hartfordit, Luke Bronin, mposhti deputetin John Larson, i cili kishte 14 mandate dhe mbështetej nga AIPAC.
Bronin mori rreth 53.5 për qind të votave, ndërsa Larson 34.7 për qind.
Në nëntor ai do të përballet me republikanin Matthew Corey, por distrikti konsiderohet i sigurt për demokratët.
A mund të fitojnë në nëntor?
Fitoret e kandidatëve progresistë tregojnë se mbështetja financiare e AIPAC nuk garanton më sukses në zgjedhjet paraprake demokrate.
Por prova e vërtetë do të vijë në nëntor.
Në distrikte fort demokratike, kandidatë si Avila Chevalier, Ford, Biss dhe Bronin konsiderohen favoritë. Gara më e rëndësishme dhe më e vështirë mbetet Michigan, ku Abdul El-Sayed duhet të fitojë në një shtet që Donald Trump e mori me rezultat të ngushtë në vitin 2024.
Rezultatet e nëntorit mund të tregojnë jo vetëm se cili krah do të kontrollojë Kongresin, por edhe nëse ndryshimi i qëndrimit të bazës demokrate ndaj Izraelit po shndërrohet në një ndryshim të qëndrueshëm politik brenda Partisë Demokratike.
