Një delegacion katër anëtarësh nga Asambleja Parlamentare e Këshillit të Evropës (PACE), i kryesuar nga Simone Billi (Itali, ECPA), zhvilloi një vizitë parazgjedhore në Shqipëri më 3-4 prill 2025, për të vlerësuar klimën politike dhe fushatën zgjedhore përpara zgjedhjeve parlamentare të 11 majit.
Delegacioni vuri në dukje disa sfida serioze që, sipas tij, cenojnë besimin në procesin demokratik dhe barazinë në garën politike. Një ndër shqetësimet kryesore të ngritura ishte lidhur me luftën kundër korrupsionit, e cila, ndonëse e lavdërueshme, nuk duhet të perceptohet si mjet për të favorizuar një parti politike. Sipas delegacionit, kjo mund të minojë besimin e publikut në vetë procesin zgjedhor.
PACE theksoi gjithashtu se kultura politike në Shqipëri mbetet thellësisht e polarizuar, me një logjikë të “fituesit që merr gjithçka”, e cila pengon dialogun konstruktiv dhe bashkëpunimin mes palëve. Delegacioni u shpreh i shqetësuar për pretendimet për ndërthurje të paqartë mes partive politike dhe shtetit, si dhe për presionin e ushtruar ndaj nëpunësve civilë nga partia në pushtet.
Blerja e votave, një problem i njohur në zgjedhjet e mëparshme, mbetet e pranishme – veçanërisht në zonat rurale – shpesh përmes formave të fshehta si dhënia e parave apo kredive me interes 0%. PACE u bëri thirrje të gjithë aktorëve politikë të përmbahen nga praktika të tilla dhe të garantojnë zgjedhje të ndershme.
Për herë të parë në Shqipëri do të mundësohet votimi nga jashtë vendit, një zhvillim pozitiv për përfshirjen e diasporës, por delegacioni ngriti shqetësime për mundësinë që kjo të favorizojë partitë më të mëdha.
Një tjetër çështje e rëndësishme e ngritur ishte mungesa e debatit të vërtetë politik dhe dominimi i figurave personale mbi platformat programore, gjë që, sipas delegacionit, ka çuar në mosinteresimin e të rinjve për të marrë pjesë në votime.
Sa i përket medias, delegacioni u informua për përqendrimin e pronësisë së saj në duar të grupeve private pranë partive politike, si dhe mungesën e rregullimit të platformave online, çka rrit rrezikun për manipulim të informacionit. Rasti i ndalimit të përkohshëm të TikTok u cilësua si një shembull i mundshëm i instrumentalizimit të mediave sociale.
Në anën pozitive, PACE përshëndeti përfaqësimin e grave përmes kuotave gjinore në listat zgjedhore dhe shprehu besim në punën e Komisionit Qendror të Zgjedhjeve. Megjithatë, u shpreh shqetësimi për mungesën e pranishmërisë së gjerë të vëzhguesve të shoqërisë civile në ditën e votimit dhe për mundësinë e presionit dhe frikësimit të votuesve.
Delegacioni takoi krerët e institucioneve më të rëndësishme të vendit, drejtues të partive politike, përfaqësues të medias, të trupit diplomatik, si dhe të shoqërisë civile.
Zgjedhjet e 11 majit do të vëzhgohen nga një delegacion i zgjeruar i PACE me 22 anëtarë, i shoqëruar nga ekspertë të Komisionit të Venecias, dhe në bashkëpunim me ODIHR, Asamblenë Parlamentare të OSBE-së dhe Parlamentin Evropian. Përfundimet do të bëhen publike në kohën e duhur.
