Bota 9 Maj 2026, 13:52 Nga VNA

Mohammad Zahir Shah, mbreti i fundit i Afganistanit që sundoi në epokën më të qëndrueshme të vendit

Ndaje në Whatsapp

Mohammad Zahir Shah, mbreti i fundit i Afganistanit që sundoi në

Mohammad Zahir Shah, mbreti i fundit i Afganistanit, sundoi vendin për gati katër dekada, nga viti 1933 deri në vitin 1973, në atë që konsiderohet si periudha më stabile politike e Afganistanit gjatë shekullit XX.

Ai vinte nga dinastia pashtune Barakzai, konkretisht nga dega Musahiban e familjes mbretërore afgane, e lidhur ngushtë me elitën ushtarake dhe fisnore që dominoi politikën e vendit për dekada. Zahir Shah mori fronin vetëm 19 vjeç, pas vrasjes së babait të tij, Mbretit Mohammed Nadir Shah.

Gjatë sundimit të tij, Afganistani ndoqi një politikë neutraliteti mes Bashkimit Sovjetik dhe Shteteve të Bashkuara gjatë Luftës së Ftohtë, duke përfituar ndihma ekonomike dhe infrastrukturore nga të dy superfuqitë. Në vitet 1950 dhe 1960 u ndërtuan rrugë, universitete, diga dhe institucione shtetërore, sidomos në Kabul, ndërsa vendi njohu një modernizim gradual.

Në vitin 1964, Zahir Shah miratoi një kushtetutë të re që e shndërroi Afganistanin në monarki kushtetuese dhe lejoi një formë të kufizuar demokracie parlamentare, zgjerim të lirive civile dhe më shumë hapësirë për arsimimin e grave dhe zhvillimin e klasës së mesme urbane.

Zahir Shah kujtohet shpesh si një monark relativisht i moderuar dhe më pak represiv krahasuar me regjimet që pasuan. Megjithëse ekzistojnë pretendime se ai nuk firmosi asnjë urdhër ekzekutimi për arsye politike gjatë sundimit të tij, historianët e trajtojnë këtë më shumë si pjesë të reputacionit të tij sesa si një fakt absolutisht të dokumentuar.

Në vitin 1973, ndërsa ndodhej në Itali për trajtim mjekësor, ai u rrëzua nga pushteti përmes një grushti shteti të organizuar nga kushëriri i tij Mohammed Daoud Khan. Monarkia u shfuqizua dhe Afganistani hyri më pas në dekada grushtesh shteti, pushtimesh të huaja, luftërash civile dhe destabiliteti.

Pas rrëzimit të talebanëve në vitin 2001, Zahir Shah u rikthye në Afganistan si figurë simbolike pajtimi kombëtar, por pa rol real politik. Për shumë afganë, periudha e tij mbetet ende sot kujtimi i fundit i një Afganistani relativisht të qetë dhe të hapur ndaj botës.

Video

Aktivisti shqiptar Baki Goxhaj është bashkangjitur me Flotiljen Sumud për të shkuar drejt Gazës. Në një prononcim ekskluziv për TRT Balkan ai rrëfen se këto ditë ka qenë në Greqi ku po bëhet ripërgatitja dhe rigrupimi. Sipas detajeve që ndan ai, anija është e përbërë nga aktivistë të shteteve të ndryshme dhe do të kryejë ndalesa potenciale në porte të ndryshme, për të vazhduar më tej përfundimisht rrugëtimin e saj për në Gaza. VNA gjithashtu ka kontaktuar sot me zotin Goxhaj si i vetmi shqiptar në flotiljen drejt Gazës. Në ditët ne vazhdim do të jemi në kontakt të përditshëm me të për të mësuar mbi situatën e përgjithshme dhe vetë zotin Goxhaj që është bërë pjesë e këtij misioni humanitar. Video credits TRTBALKAN

Bienalja e Venecias në Venecia u ndërpre më 8 maj pasi protestat për pjesëmarrjen e Izraelit bënë që disa pavione kombëtare të mbyllen përkohësisht. Turmat u mblodhën pranë Via Garibaldi dhe zonës Giardini, me vlerësime të pjesëmarrjes që varionin nga 500 në mbi 1,000. Kryebashkiaku i Venecias Luigi Brugnaro i quajti protestat “legjitime”, ndërsa pavijoni izraelit mbeti nën siguri të fortë. Marrë nga TRT Balkan

Gazment Bardhi është parë duke debatuar me forcat e policisë gjatë protestës që po zhvillohet në bulevardin “Dëshmorët e Kombit”. Bardhi u është drejtuar efektivëve duke i pyetur për arsyen e përdorimit të ujit me presion, të cilin e ka cilësuar si një veprim që mund të provokojë protestuesit.

Vijon përplasja e protestuesve dhe policisë në Bulevardin “Dëshmorët e Kombit” afër Ministrisë së Brendshme.

Doni të informoheni të parët për lajme ekskluzive?

Bashkohuni me grupin tonë privat.

opinion

Opinionet e shprehura i përkasin autorëve dhe nuk përfaqësojnë qendrimin e redaksisë.

Histori të harruara

Më shumë lajme