Regjimi komunist në Shqipëri nuk kurseu as shqiptarët e Kosovës që kaluan kufirin me shpresën se po mbërrinin në atdhe. Për një pjesë të tyre, Shqipëria e Enver Hoxhës u bë vendi i internimit, survejimit dhe burgut. Historia e Muharrem Bajram Mazrekut është një prej dëshmive të këtij realiteti: i arratisur nga Jugosllavia, ai u arrestua në Shqipëri në vitin 1951 dhe, trembëdhjetë vjet më vonë, vazhdonte të dergjej në burgun e Burrelit.
Në dosjen e tij ka mbetur një letër prej tri faqesh, e shkruar me dorë më 12 maj 1963 dhe drejtuar Byrosë Politike. Pas shtatë vjetësh pa parë babanë dhe xhaxhanë, Mazreku kërkonte ndërhyrjen e kupolës së regjimit që familjarëve të tij, të vendosur në Seman të Fierit, t’u jepej sërish e drejta për ta vizituar.
Pak kilometra dhe një leje e Degës së Punëve të Brendshme ndanin një baba nga djali i tij.
Mazreku shkruante se kishte lindur në katundin Hoksh të Gjakovës, ishte shqiptar me shtetësi jugosllave dhe ishte arratisur nga Jugosllavia. Në vitin 1951 u arrestua në Shqipëri dhe përfundoi në burg.
Katër vjet më vonë, më 1955, edhe babai i tij, Bajram Jusuf Mazreku, u arratis nga Jugosllavia. Sipas dëshmisë së të birit, gjatë represionit kundër popullsisë shqiptare atje, ai kishte shpëtuar “i gjallë nga duart e titistëve gjakatarë”, pasi ishte torturuar rëndë.
Në vitin 1956 kaloi kufirin edhe xhaxhai i Muharremit, Demi Jusuf Mazreku.
Të dy përfunduan në Seman të Fierit. Muharremi ishte në Burrel.
Për njëfarë kohe familja mundi të takohej. Në letër ai shkruan se deri në maj të vitit 1957 vizitat bëheshin rregullisht, sipas dispozitave që u njihnin të burgosurve takimet me familjarët. Pastaj, pa një shpjegim që ai të mund ta kuptonte, Dega e Punëve të Brendshme e Fierit ua ndaloi babait dhe xhaxhait udhëtimin drejt Burrelit.
Kaluan shtatë vjet.
“Tash afër 7 vjet që Dega P. Mb. e Fierit nuk i lejon babën dhe axhën që të më vijnë në takim”, shkruante Mazreku.
Pastaj, mes rreshtave të shkruar me një gjuhë të përmbajtur, shpërthen dhimbja e njeriut që prej vitesh nuk kishte parë të atin:
“Baba, i arratisun nga klika titiste, nuk lejohet që ta shofi djalin e vetëm që ka në burg!!”
Ironia e hidhur e historisë së kësaj familjeje është e vështirë të shpërfillet. Babai kishte ikur nga Jugosllavia pas torturave që, sipas letrës, kishte pësuar atje. Djali ishte arratisur gjithashtu. Por në Shqipërinë ku kishin mbërritur, njëri jetonte në Seman, ndërsa tjetri mbahej në Burrel dhe shteti kishte ngritur mes tyre një pengesë që nuk ishte muri i burgut, por një vendim administrativ që ndalonte takimin.
Për shtatë vjet Muharrem Mazreku kishte provuar pothuajse çdo shkallë të shtetit.
“Kjo asht dera e fundit në të cilën unë trokas gjatë këtyne 7 vjetëve”, i shkruante Byrosë Politike.
Kishte trokitur te Dega e Punëve të Brendshme në Fier, te Drejtoria e Kampeve dhe Burgjeve, te Ministria e Punëve të Brendshme dhe deri te Kryetari i Këshillit të Ministrave.
Përgjigjet që përshkruan në letër tregojnë mekanizmin absurd me të cilin administrata e diktaturës mund ta mbante një njeri peng edhe pa i dhënë kurrë një përgjigje përfundimtare.
Dega e Fierit i thoshte:
“Drejtohuni Ministrisë P. Mbrendshme.”
Ndërsa Ministria e kthente përsëri te Dega:
“Nuk i lejon Dega e P. Mb. e Fierit, mbasi ajo çështje asht në kompetencat e Degës.”
Shtatë vjet, nga një zyrë te tjetra.
Mazreku shkruante se nuk gjente “asnjë arsye objektive” përse atij i ishte hequr një e drejtë që të burgosurit e tjerë e ushtronin rregullisht. Madje pyeste nëse ekzistonte ndonjë dispozitë e Ministrisë që përcaktonte të drejtat e të burgosurve dhe që, për ndonjë arsye, e përjashtonte pikërisht atë.
Në rreshtat e fundit, Mazreku ia kujtonte Byrosë Politike peshën njerëzore të një kërkese që për pushtetin mund të dukej e parëndësishme:
“Mbetem me shpresë se do ta merrni parasysh kërkesën time kaq modeste për Ju, por që për mua dhe prindërit e mij, ka një randësi të madhe.”
Letra mban datën 12 maj 1963. Në atë kohë, Muharrem Mazreku kishte kaluar rreth 12 vjet në burg që nga arrestimi i vitit 1951 dhe afro shtatë vjet pa parë babanë e xhaxhanë. Historia e familjes Mazreku ishte ndarë mes dy regjimeve: babai kishte provuar burgjet dhe torturat titiste në Jugosllavi, ndërsa i biri kishte përfunduar në burgjet e Shqipërisë komuniste.
Fati i tij ishte pjesë e një historie më të gjerë të shqiptarëve të Kosovës që kaluan kufirin drejt Shqipërisë dhe, në vend të strehës që kishin shpresuar, u përballën me dyshimin e Sigurimit të Shtetit, survejimin, internimin apo burgun.
Në propagandë, Tirana komuniste fliste për Kosovën dhe shqiptarët përtej kufirit. Brenda kufirit, një kosovari të burgosur në Burrel i duheshin shtatë vjet letra, ankesa dhe lutje deri te Byroja Politike vetëm që babai i tij, i shpëtuar nga përndjekja në Jugosllavi, të mund të vinte ta shihte.
Babai kishte shpëtuar nga burgjet titiste. I biri kishte rënë në burgjet komuniste të Shqipërisë. Mes tyre qëndronte kufiri që të dy kishin kaluar duke besuar se në anën tjetër do të gjenin atdheun.
