Shërbimi britanik i kundërzbulimit, MI5, po përballet me një nivel kërcënimesh nga shtetet e huaja katër herë më të lartë se një dekadë më parë. Rusia mbetet kundërshtari kryesor, Irani po zgjeron operacionet e tij në territorin britanik, ndërsa përdorimi i inteligjencës artificiale nga grupet terroriste po krijon rreziqe të reja për sigurinë kombëtare.
Këto janë paralajmërimet e drejtorit të MI5, Sir Ken McCallum, gjatë fjalimit të tij vjetor në selinë e shërbimit britanik të sigurisë, në Londër, të raportuar nga BBC.
Sipas McCallum, shërbimi britanik po angazhon sot më shumë burime për t'u përballur me kërcënimet që vijnë nga shtetet e huaja sesa gjatë Luftës së Ftohtë. Për herë të parë, operacionet kundër terrorizmit dhe ato kundër veprimtarive armiqësore të shteteve të tjera kanë arritur pothuajse të njëjtën shkallë.
Rusia, kundërshtari numër një
Drejtori i MI5 e cilësoi Rusinë si “agresorin numër një”, duke paralajmëruar se Kremlini po zhvillon një luftë hibride kundër vendeve europiane.
Sipas tij, Moska po përpiqet të destabilizojë Europën përmes sabotimeve, operacioneve të fshehta dhe përdorimit të personave të rekrutuar për të kryer veprime në emër të saj, ndërkohë që shmang një përplasje të drejtpërdrejtë ushtarake me NATO-n.
McCallum theksoi se Rusia është treguar e kujdesshme për të mos kaluar kufirin që do të shkaktonte një përgjigje të përbashkët të Aleancës Atlantike, duke shtuar se Kremlini do të bënte një gabim të rëndë nëse do ta kalonte atë.
Ai vuri në dukje se përparimi i forcave ruse në Ukrainë mbetet minimal dhe është arritur me kosto jashtëzakonisht të larta njerëzore.
Sipas kreut të MI5, dëbimi i pothuajse 1 mijë personave të lidhur me rrjetet ruse të spiunazhit, që prej fillimit të pushtimit të Ukrainës, ka dobësuar ndjeshëm aftësitë operative të Kremlinit jashtë vendit.
Për këtë arsye, Rusia po mbështetet gjithnjë e më shumë te kriminelë dhe persona të paguar për të realizuar operacione në territorin e vendeve perëndimore.
“Këto nuk janë veprimet e një fuqie të madhe që ka epërsi strategjike”, deklaroi McCallum.
Irani, 50 arrestime brenda një viti
Një tjetër shqetësim i madh për shërbimet britanike të sigurisë është Irani. Sipas drejtorit të MI5, gjatë vitit të fundit janë kryer 50 arrestime në lidhje me aktivitete të dyshuara të lidhura me Iranin.
Një pjesë e konsiderueshme e këtyre veprimtarive ka pasur në shënjestër komunitetet hebraike në Britani, por autoritetet kanë identifikuar edhe kërcënime ndaj objektivave më të mbrojtura, përfshirë instalimet ushtarake.
McCallum nuk iu referua drejtpërdrejt arrestimeve në bazën ajrore RAF Fairford, për të cilat kryeministri britanik Andy Burnham ka deklaruar se një komplot i dyshuar ishte pothuajse me siguri i drejtuar nga Garda Revolucionare Islamike e Iranit.
Megjithatë, drejtori i MI5 paralajmëroi se si personat e paguar për të kryer sulme në Britani, ashtu edhe organizatorët e tyre jashtë vendit, do të përballen me një përgjigje të vendosur të autoriteteve.
Ai theksoi se ligji britanik për Sigurinë Kombëtare, i miratuar në vitin 2023, po përdoret gjerësisht për të luftuar aktivitetet armiqësore të lidhura me Rusinë, Iranin dhe Kinën.
Inteligjenca artificiale, nga dronët terroristë te rreziku i armëve biologjike
Një pjesë e rëndësishme e fjalimit iu kushtua inteligjencës artificiale dhe mënyrës se si ajo po ndryshon natyrën e kërcënimeve terroriste.
McCallum zbuloi se MI5 ka identifikuar terroristë që kanë tentuar të përdorin inteligjencën artificiale për të përmirësuar metodat e zbulimit dhe planifikimit të sulmeve, përfshirë integrimin e saj në dronë. Sipas tij, teknologjia po u jep grupeve ekstremiste mundësinë të prodhojnë propagandë dhe materiale radikalizuese të përshtatura për individë të caktuar, duke e bërë më të vështirë identifikimin dhe parandalimin e radikalizimit.
Por shqetësimi më i madh i drejtorit të MI5 lidhet me mundësinë që grupet ekstremiste të përdorin inteligjencën artificiale për zhvillimin e armëve biologjike.
Ai sqaroi se ky kërcënim nuk është materializuar ende, por potenciali i teknologjisë për të ndihmuar zhvillimin e armëve biologjike ekzistuese ose të reja mund të ndryshojë rrënjësisht nivelin e rrezikut.
“Historia njerëzore nuk na ka dhënë asnjë përvojë për t'u përballur me një aktor më inteligjent se ne”, deklaroi McCallum.
Për të analizuar këto rreziqe, MI5 ka krijuar një Qendër për Vlerësimin e Kërcënimeve nga Inteligjenca Artificiale, e cila do të dallojë rreziqet reale nga pretendimet e ekzagjeruara. Në këtë përpjekje, MI5 po bashkëpunon me shërbimin e inteligjencës së jashtme MI6, agjencinë e përgjimeve dhe sigurisë kibernetike GCHQ, si dhe Institutin britanik të Sigurisë së Inteligjencës Artificiale.
Terrorizmi i ekstremit të djathtë, radikalizohen edhe fëmijët 13-vjeçarë
Drejtori i MI5 paralajmëroi gjithashtu për rritjen e terrorizmit të ekstremit të djathtë në Britani, veçanërisht mes të rinjve. Në prill, niveli zyrtar i kërcënimit terrorist në Mbretërinë e Bashkuar u rrit në kategorinë severe, që do të thotë se një sulm terrorist konsiderohet shumë i mundshëm. Ishte hera e parë në pesë vjet që vendosej ky nivel alarmi.
Sipas McCallum, organizata si Al-Qaeda dhe Shteti Islamik vazhdojnë të frymëzojnë dhe drejtojnë sulme terroriste, por një pjesë e rëndësishme e rritjes së rrezikut lidhet me ekstremizmin e djathtë.
Gjatë vitit të fundit, MI5 ka konstatuar një shtim të rasteve kur qëndrimet ekstreme kundër emigracionit dhe myslimanëve janë shndërruar në synime për kryerjen e akteve terroriste. Një nga rastet më shqetësuese të përmendura nga drejtori i shërbimit britanik ishte ai i një 13-vjeçari në Mbretërinë e Bashkuar, i radikalizuar nga ideologjia e ekstremit të djathtë.
Hetimi ndaj tij i mundësoi MI5 të siguronte informacione që ndihmuan një shërbim partner të një vendi tjetër të parandalonte një sulm terrorist me pasoja vdekjeprurëse.
Sipas McCallum, interneti po luan një rol vendimtar në radikalizimin e të miturve dhe në përhapjen e ideologjive ekstremiste.
Paralajmërimet e kreut të MI5 tregojnë se siguria britanike nuk përballet më vetëm me kërcënimin tradicional të terrorizmit. Spiunazhi, sabotimi, operacionet e shteteve të huaja dhe teknologjitë e reja po krijojnë një mjedis ku kufiri mes luftës, krimit dhe terrorizmit bëhet gjithnjë e më i vështirë për t'u dalluar.
Burimi: BBC News, raportim nga Frank Gardner dhe Adam Goldsmith, bazuar në fjalimin vjetor të drejtorit të MI5, Sir Ken McCallum.
