“Bordi i Paqes” i presidentit amerikan Donald Trump po përballet me pikëpyetje mbi konfliktet e mundshme të interesit, pas zbulimeve të një hetimi të gazetës britanike The Telegraph, që evidenton lidhje financiare të disa personave të përfshirë në këtë strukturë me kompani të armëve, investime në vendbanimet izraelite dhe projekte të mëdha biznesi në Lindjen e Mesme.
Sipas raportit, pesë anëtarë të bordit kanë lidhje me një kompani të vogël izraelite të industrisë së mbrojtjes, e cila së fundmi ka siguruar një kontratë me ushtrinë amerikane, me vlerë deri në 150 milionë dollarë. Kompania prodhon sisteme për shënjestrimin e armëve të bazuara në inteligjencën artificiale, si dhe dronë që, sipas raportimit, janë testuar në luftime në Gaza.
Hetimi evidenton edhe lidhje të tjera biznesi që kanë ngritur shqetësime për transparencën dhe pavarësinë e vendimmarrjes së bordit, i cili është ngarkuar me përfundimin e luftës në Gaza dhe rindërtimin e territorit palestinez. Mes tyre përmendet një biznes i përfshirë në financimin e vendbanimeve izraelite në Bregun Perëndimor të pushtuar, të cilat konsiderohen të paligjshme sipas së drejtës ndërkombëtare. Një kompani tjetër, sipas raportit, po përballet me procedura gjyqësore në SHBA, lidhur me akuza se ka ndihmuar Hamasin të fshehë tunelet nëntokësore në Gaza përpara sulmeve të 7 tetorit.
Në rrjetin e investimeve të lidhura me persona të bordit përfshihen gjithashtu një projekt shumë-miliardësh për ndërtimin e një fushe golfi “Trump International” në Doha të Katarit dhe një kompani e sigurisë kibernetike e themeluar nga inxhinieri që krijoi programin Pegasus, i njohur për përdorimin e tij në përgjimin e telefonave.
Zbulimet vijnë në një kohë kur Gaza vazhdon të përballet me një krizë të rëndë humanitare. Sipas të dhënave të cituara në raport, më shumë se 1.400 palestinezë janë vrarë që nga hyrja në fuqi e armëpushimit një vit më parë, ndërsa rreth dy të tretat e 2,1 milionë banorëve të enklavës jetojnë në tenda ose strehime të improvizuara.
Kritikët e nismës argumentojnë se përfshirja e aktorëve me interesa të mëdha financiare mund ta kthejë bordin në një strukturë ku vendimet për paqen dhe rindërtimin rrezikojnë të ndërthuren me përfitimet private. Sipas tyre, proceset e tilla duhet të udhëhiqen nga diplomatë dhe ekspertë, me mekanizma të qartë transparence dhe llogaridhënieje, në vend që të varen nga interesat e investitorëve dhe sipërmarrësve të pasur.
Nga ana tjetër, mbështetësit e bordit e shohin përfshirjen e biznesit si një mundësi për të nxitur stabilitetin përmes investimeve ekonomike. Një zyrtar i lartë izraelit, cituar nga The Telegraph, argumentoi se investimi krijon angazhim dhe mund t'i bëjë aktorët ekonomikë më të interesuar për ruajtjen e paqes.
Burime pranë punës së përditshme të bordit, të cilat folën në kushte anonimiteti, thanë se pengesat kryesore me të cilat përballet struktura janë politike dhe jo ekonomike. Sipas tyre, po punohet për çështjet e qeverisjes dhe rehabilitimit të Gazës, ndërsa ritmi i procesit mund të rritet pas zgjedhjeve të ndërmjetme në SHBA dhe zgjedhjeve në Izrael. Njëri prej burimeve i hodhi poshtë shqetësimet për konfliktet e interesit, duke deklaruar se brenda bordit nuk është zhvilluar asnjë diskutim për interesat e biznesit.
Raporti ngre gjithashtu pikëpyetje për rolin e fondeve sovrane arabe në financimin e disa prej investimeve të përmendura, përfshirë ato në industrinë izraelite të armëve dhe në vendbanimet në Bregun Perëndimor. Në këtë kontekst, shtrohet çështja nëse qeveritë e Arabisë Saudite, Katarit dhe Emirateve të Bashkuara Arabe janë plotësisht në dijeni të destinacionit të kapitalit të tyre dhe nëse mund të ketë pasoja financiare në rast se investitorët vendosin të tërheqin fondet.
Përplasja mes objektivave diplomatike dhe interesave private mbetet një nga çështjet më të debatueshme rreth “Bordit të Paqes” të Trumpit. Ndërsa mbështetësit argumentojnë se kapitali privat mund të ndihmojë në stabilizimin dhe rindërtimin e Gazës, kritikët kërkojnë garanci se vendimet për të ardhmen e palestinezëve do të merren në mënyrë transparente dhe pa u ndikuar nga interesat financiare të personave të përfshirë.
