Kompania më e madhe e kontabilitetit në botë, Deloitte, dyshohet se ka ndihmuar në falsifikimin e dokumenteve financiare për të fshehur pasurinë e oligarkut rus Roman Abramovich dhe për të shmangur pagimin e miliona dollarëve taksa. Zbulimi vjen nga një investigim i BBC Panorama, në bashkëpunim me Byronë e Gazetarisë Investigative, i mbështetur në mijëra dokumente të rrjedhura nga kompani offshore të regjistruara në Qipro.
Sipas investigimit, pasuri luksoze me vlerë 672 milionë dollarë, përfshirë jahte, vila, avionë privatë dhe helikopterë, u zhdukën nga bilancet financiare të një prej kompanive të Abramovich, pasi dokumentet u ndryshuan dhe u pajisën me data të mëparshme për të krijuar përshtypjen se transferimet kishin ndodhur vite më herët.
Dokumentet financiare, të miratuara nga Deloitte në Qipro, tregonin se kompania Amiscan Investments zotëronte në vitin 2003 pasuri me vlerë 672 milionë dollarë. Mes tyre përfshiheshin një rezidencë në West Sussex të Anglisë, një apartament luksoz në Londër, një pronë në jug të Francës, avionë privatë dhe jahti Pelorus, me vlerë 147.5 milionë dollarë.
Por në vitin 2006, kur një ligj i ri në Qipro kërkoi publikimin e bilanceve të kompanive, bashkëpunëtorët e oligarkut dhe firma MeritServus hartuan një plan për t'i mbajtur këto pasuri jashtë vëmendjes publike.
Skema parashikonte transferimin e pasurive te kompania mëmë e regjistruar në Ishujt e Virgjër Britanikë, një juridiksion offshore me rregulla më të kufizuara transparence. Dokumentet u pajisën me data të mëparshme, për ta paraqitur transferimin sikur kishte ndodhur në vitin 2003.
Sipas BBC-së, Deloitte Cyprus i shqyrtoi dokumentet e ndryshuara dhe i konsideroi të mjaftueshme për të hequr pasuritë nga bilanci i Amiscan Investments.
Kur Deloitte miratoi përfundimisht llogaritë e vitit 2003, në vitin 2006, pasuritë prej 672 milionë dollarësh nuk figuronin më në bilanc. Kompania rezultonte me vetëm 75 mijë dollarë aktive.
Profesori i kontabilitetit në Universitetin e Sheffield, Lord Sikka, e cilësoi paraqitjen e pasaktë të datave të transaksioneve si shkelje të detyrimeve ligjore dhe një praktikë skandaloze.
Skema tjetër, shmangia e taksave për një pasuri prej 2 miliardë dollarësh
Investigimi i BBC-së ka zbuluar gjithashtu dokumente që tregojnë një skemë të dyshuar për shmangien e taksave përmes një tjetër kompanie të Abramovich, Kravin Investments.
Në vitin 2003, kjo kompani kishte pothuajse 2 miliardë dollarë në llogaritë bankare dhe përfitonte të ardhura të konsiderueshme nga interesat. Sipas rregullave tatimore, këto të ardhura duhej të tatoheshin në Qipro.
Por dokumentet e zbuluara tregojnë se këshilltarët financiarë hartuan një plan për të ndryshuar mënyrën se si paraqiteshin këto para.
Në një email të gushtit 2005, MeritServus njoftonte bashkëpunëtorët rusë të Abramovich se, pas një takimi me Deloitte, ishte hartuar një plan që kërkonte ndryshimin e pasqyrave financiare dhe regjistrave kontabël për vitet 2003 dhe 2004.
Një muaj më vonë, një bashkëpunëtor në Rusi dha miratimin e tij.
Më pas, MeritServus përgatiti dokumente me data të mëparshme, sipas të cilave Kravin Investments nuk ishte pronare e parave, por thjesht i administronte dhe i investonte ato në emër të kompanisë mëmë në Ishujt e Virgjër Britanikë.
Në këtë mënyrë, kompania paraqitej sikur nuk zotëronte fondet dhe, rrjedhimisht, nuk kishte detyrim të paguante taksa në Qipro për të ardhurat prej tyre.
Në një email të shtatorit 2005, Deloitte pranonte se duheshin bërë ndryshime në bilancet bankare, të ardhurat nga interesat dhe pasqyrat e fitimit e të humbjes.
Sipas investigimit, këto prova sugjerojnë se Deloitte ka këshilluar ndryshimin e dokumentacionit financiar, duke i mundësuar kompanisë së Abramovich të shmangte pagimin e miliona dollarëve taksa.
Eksperti britanik i së drejtës financiare, avokati Andrew Mitchell KC, e cilësoi skemën si një rast të qartë të evazionit fiskal.
“Nëse kjo do të kishte ndodhur në Angli dhe shumat do të ishin në miliona, autoritetet tatimore britanike do të shqyrtonin mundësinë e ndjekjes penale”, deklaroi ai për BBC Panorama.
Deputeti qipriot Christos Christofides kërkoi që, nëse vërtetohet shmangia e taksave, autoritetet të marrin masa për rikuperimin e parave dhe ndëshkimin e personave përgjegjës.
Si u fsheh një tjetër pasuri prej 10 miliardë dollarësh
Një tjetër pjesë e investigimit lidhet me kompaninë Electus Investments, të regjistruar në Qipro, e cila administronte një pasuri biznesi të Abramovich me vlerë mbi 10 miliardë dollarë.
Sipas dokumenteve, MeritServus përdori një tjetër kompani me të njëjtin emër, Electus Investments, por të regjistruar në Ishujt e Virgjër Britanikë, për të krijuar përshtypjen se pasuria nuk i përkiste kompanisë qipriote.
Email-et e vitit 2006 tregojnë se MeritServus e pranonte që pasuria zotërohej nga Electus në Qipro. Megjithatë, firma propozoi transferimin e pronësisë përfituese te kompania në Ishujt e Virgjër Britanikë, duke e paraqitur ndryshimin sikur kishte ndodhur tre vite më parë.
Dokumentet u nënshkruan dhe u pajisën me data të mëparshme, duke pretenduar se kompania offshore kishte qenë pronare e pasurisë prej 10 miliardë dollarësh që nga 20 nëntori 2003.
Si rezultat, kur bilancet e Electus Investments në Qipro u bënë publike, kompania rezultonte me aktive prej vetëm 145 mijë dollarësh.
Sipas Andrew Mitchell, dokumentet tregojnë se disa profesionistë të sektorit financiar ishin të gatshëm të shkelnin rregullat e profesionit dhe ligjin për të krijuar dokumentacion që fshehte pronësinë reale të pasurive.
Roli i kompanive perëndimore në administrimin e pasurive të oligarkëve
Roman Abramovich ishte për gati dy dekada një nga oligarkët rusë më të njohur në Britaninë e Madhe. Në vitin 2003, ai bleu klubin e futbollit Chelsea, duke financuar periudhën më të suksesshme në historinë e tij.
Por pas pushtimit të plotë rus të Ukrainës në vitin 2022, qeveria britanike vendosi sanksione ndaj Abramovich për lidhjet e tij me presidentin rus Vladimir Putin. Oligarku u detyrua të shiste klubin.
Sipas raportimeve, Abramovich ka jetuar në Turqi, vend që nuk zbatoi sanksione ndaj tij. Ndërkohë, në ishullin Jersey, pasuri të tij me vlerë rreth 5.4 miliardë paund mbeten të ngrira, ndërsa prej katër vitesh vijon një hetim penal.
Investigimi i BBC-së ngre pikëpyetje edhe mbi rolin e kompanive perëndimore të kontabilitetit dhe këshillimit financiar në administrimin dhe fshehjen e pasurive të oligarkëve.
Deloitte zotëronte kompaninë MeritServus deri në vitin 2005. Edhe pas ndarjes së tyre, dy kompanitë vijuan të bashkëpunonin ngushtë me përfaqësuesit e Abramovich për administrimin e pasurisë së tij ndërkombëtare.
Ish-zëvendësministri rus i Energjisë, Vladimir Milov, tashmë kritik i qeverisë ruse, deklaroi se pas oligarkëve të korruptuar qëndron shpesh një rrjet i gjerë kompanish perëndimore financiare, ligjore dhe të marrëdhënieve me publikun, të cilat paguhen për të përmirësuar reputacionin dhe për të normalizuar aktivitetet e tyre.
Abramovich mohon akuzat, Deloitte thotë se respekton ligjin
Avokatët e Roman Abramovich i kanë mohuar akuzat për evazion fiskal dhe fshehje të pasurisë.
Sipas tyre, BBC Panorama nuk ka paraqitur prova që oligarku kishte dijeni, kishte autorizuar apo kishte urdhëruar falsifikimin e dokumenteve.
Ata theksuan se Abramovich nuk ishte i përfshirë në administrimin e përditshëm të kompanive dhe se mbështetja te këshillat e profesionistëve financiarë ishte një praktikë e ligjshme.
Nga ana tjetër, Deloitte Cyprus deklaroi se vepron në përputhje me legjislacionin në fuqi, por nuk mund të komentojë akuzat konkrete, pasi dokumentet i përkasin një periudhe më shumë se 20 vite më parë dhe nuk janë më të aksesueshme për kompaninë.
MeritServus ndërpreu aktivitetin pas publikimit të dokumenteve të rrjedhura në kuadër të investigimit ndërkombëtar Cyprus Confidential.
Zbulimet e BBC Panorama dhe Byrosë së Gazetarisë Investigative janë pjesë e një hetimi më të gjerë ndërkombëtar mbi financat e oligarkëve rusë dhe përdorimin e kompanive offshore për administrimin e pasurive të tyre.
Burimi: BBC Panorama / The Bureau of Investigative Journalism. Përshtatur në shqip.
