Sipas “El Mundo”, bëhet fjalë për një raport të inteligjencës amerikane që u është përcjellë disa qeverive evropiane dhe që përshkruan një skenar ku Rusia mund të përdorë dronë të lëshuar nga anije tregtare në Detin Mesdhe. Informacioni lidhet, sipas gazetës spanjolle, me vizitën e drejtorit të CIA-s, John Ratcliffe, në Moskë më 25 gusht. “El Mundo” raporton se pas kësaj vizite autoritetet evropiane janë informuar për skenarin e mundshëm.
Skenari i përshkruar është veçanërisht i pazakontë: Dronët mund të transportohen të fshehur në kontejnerë në anije tregtare dhe të lëshohen nga deti, duke shmangur nevojën për të kaluar përmes kufijve tokësorë. Një burim pranë Ministrisë së Mbrojtjes së Lituanisë, i cituar nga “El Mundo”, ka thënë se një mënyrë e tillë përdorimi nuk do të ishte veçanërisht e vështirë për t'u realizuar.
Sipas burimeve anonime të Ministrisë së Mbrojtjes së Lituanisë të cituara nga gazeta, droni që mund të përdorej në një operacion të tillë do të ishte “Gerbera”. Bëhet fjalë për një mjet relativisht të vogël, rreth dy metra të gjatë, me hapje krahësh rreth 2.5 metra dhe peshë deri në 18 kilogramë. Sipas të dhënave të publikuara nga Reuters, “Gerbera” ka një rreze të deklaruar deri në 600 kilometra dhe shpejtësi maksimale rreth 160 kilometra në orë.
“Gerbera” nuk është një sistem i panjohur për autoritetet evropiane. Më 16 shtator, një dron i këtij tipi u rrëzua në Lituani nga një avion luftarak italian i NATO-s. Presidenti lituanez Gitanas Nauseda tha se droni ishte me shumë gjasa i drejtuar drejt Ukrainës dhe mund të kishte devijuar nga kursi si pasojë e luftës elektronike ukrainase. Në të njëjtën periudhë, autoritetet polake njoftuan se kishin gjetur në bregun e Detit Baltik një tjetër “Gerbera 2”, me kokë luftarake.
Sipas raportimeve, ngarkesa shpërthyese e “Gerbera”-s është relativisht e kufizuar, rreth 4 deri në 5 kilogramë. Për këtë arsye, skenari i përshkruar nga “El Mundo” nuk lidhet domosdoshmërisht me shkatërrim masiv, por me një sulm që do të mund të shkaktonte zjarr, të dëmtonte pajisje ose të ndërpriste përkohësisht aktivitetin në një aeroport, port apo objekt tjetër kritik.
Fakti që një dron mund të lëshohet nga një platformë detare nuk konsiderohet vetëm hipotetik. Në shkurt të këtij viti, Forcat e Armatosura suedeze konfirmuan se kishin zbuluar një dron rus që ishte ngritur nga anija ruse e inteligjencës “Zhigulevsk” në ngushticën e Oresundit. Ushtria suedeze ndërhyri me masa kundërvepruese për të ndërprerë fluturimin e tij. Incidenti ndodhi gjatë vizitës në Malmo të aeroplanmbajtëses franceze “Charles de Gaulle”.
Një tjetër element që ka shtuar shqetësimin në Evropë është incidenti në aeroportin Leipzig/Halle në Gjermani. Autoritetet gjermane kanë hetuar një sulm të dështuar me dron ndaj një avioni ukrainas dhe hetimet kanë nxjerrë pista që çojnë drejt shërbimit rus të inteligjencës ushtarake GRU, sipas dokumenteve të raportuara nga “Welt” dhe të analizuara nga Euronews. Presidenti francez Emmanuel Macron e ka përmendur gjithashtu incidentin e Leipzigut si pjesë të shqetësimeve mbi aktivitetet hibride ruse.
Në Poloni, ndërkohë, në shtator të vitit 2025, autoritetet raportuan një shkelje të hapësirës ajrore nga një grup prej rreth 20 dronësh. Reuters raportoi se një pjesë e tyre ishin të tipit “Gerbera”, duke e lidhur këtë sistem me përpjekjet ruse për të mbingarkuar mbrojtjen ajrore.
Sipas ekspertëve të cituar nga “El Mundo”, shqetësimi nuk lidhet vetëm me distancën nga Rusia, por edhe me dobësitë që mund të ekzistojnë në mbrojtjen e infrastrukturës kritike. Analisti britanik Keir Giles ka argumentuar se në një skenar të luftës hibride Rusia mund të kërkojë pikën më të dobët të sistemit evropian të sigurisë dhe jo domosdoshmërisht një shtet që ndodhet pranë territorit rus.
Paralajmërimi vjen në një periudhë kur vendet evropiane po raportojnë një rritje të incidenteve të lidhura me sabotazhin, spiunazhin, sulmet kibernetike dhe përdorimin e dronëve. Italia, Franca dhe Spanja janë gjithashtu pjesë e debatit më të gjerë evropian mbi mbrojtjen e infrastrukturës kritike dhe forcimin e kapaciteteve kundër dronëve.
Në Spanjë, për më tepër, zgjedhjet e ardhshme parlamentare pritet të zhvillohen deri në vitin 2027, ndërsa Italia ka zgjedhje parlamentare të pritshme po atë vit. Franca do të ketë zgjedhje presidenciale në vitin 2027, por zgjedhjet e radhës për Asamblenë Kombëtare nuk janë planifikuar për atë vit.
Në rastin e Spanjës, çështja e mbrojtjes është veçanërisht e ndjeshme për shkak të debatit mbi shpenzimet ushtarake dhe objektivat e NATO-s. Kryeministri Pedro Sanchez ka deklaruar se synon të përfundojë legjislaturën, ndërsa zgjedhjet e përgjithshme duhet të mbahen jo më vonë se gushti 2027 nëse nuk zhvillohen më herët.
Raportimi përmend gjithashtu praninë e interesave dhe aseteve ruse në Spanjë, veçanërisht në Costa del Sol, por nuk ka prova publike që i lidhin këto interesa me ndonjë plan konkret sulmi.
Megjithatë, pjesa më e rëndësishme e raportimit është se nuk bëhet fjalë për një sulm të konfirmuar apo për një operacion me datë dhe objektiv të përcaktuar. CIA nuk ka publikuar raportin e përmendur dhe deri tani nuk ka konfirmim publik nga qeveritë e Spanjës, Francës apo Italisë se një sulm i tillë është planifikuar.
