Nga Muriel
Edi Rama doli para socialistëve dhe foli për sakrifica. Tha se rruga drejt Bashkimit Europian do të kërkojë përballje të vështira, sidomos në vitet e ardhshme. Në pamje të parë, dukej si një mesazh serioz për një proces historik. Në thelb, ishte një manovër e njohur: përgjegjësia zhvendoset nga qeverisja te shoqëria, nga pushteti te qytetari, nga kryeministri te populli.
Por Shqipëria nuk është penguar nga mungesa e sakrificave të qytetarëve. Shqipëria është penguar nga tepria e një pushteti të pakontrolluar.
Shqiptarët kanë sakrifikuar mjaft: largohen drejt emigracionit, me valixhe të mbushura me arsim të fituar këtu dhe me shpresa të varrosura gjatë rrugës. Kanë pritur drejtësi dhe kanë marrë propagandë. Janë përballur me çmime në rritje, paga që nuk ecin me të njëjtin ritëm, tendera që nuk sqarohen, koncesione që nuk justifikohen dhe një shtet që shpesh sillet si pronë e partisë në pushtet.
Jo ata që kanë qenë në opozitë. Jo ata që kanë vuajtur pasojat. Jo ata që kanë parë korrupsionin të kalojë nga devijim në mekanizëm, patronazhin të kthehet në metodë kontrolli dhe shtetin të humbasë neutralitetin përballë interesave partiake.
Sakrificën duhet ta bëjë vetë pushteti. Dhe në qendër të këtij pushteti, prej më shumë se një dekade, qëndron Edi Rama.
Pas kaq vitesh në krye të qeverisë, Rama nuk ka më privilegjin të sillet si reformator i ri. Nuk mund të flasë sikur problemet janë trashëgimi pa autor, sikur korrupsioni është mjegull pa burim, sikur kapja e institucioneve është aksidentale dhe sikur kostot që mbart vendi janë gabime të shpërndara në ajër, pa asnjë përgjegjës.
Është kosto kur qytetari nuk beson se gara është e ndershme. Është kosto kur biznesi e di se suksesi nuk vjen nga puna, por nga lidhja. Është kosto kur administrata shihet si degë e partisë. Është kosto kur zgjedhjet zhvillohen nën hijen e burimeve shtetërore. Është kosto kur çdo skandal tretet në fjalime, çdo përgjegjësi zhduket në propagandë dhe çdo zë kritik etiketohet si armik i zhvillimit.
Rama flet shpesh për Europën. Por Europa nuk është stoli për fjalime partie. Nuk është poster elektoral. Nuk është kapitull negociatash që hapet në Bruksel dhe mbyllet në miting. Europa është kulturë shteti: kufizim i pushtetit, barazi para ligjit, administratë që nuk i bindet partisë, drejtësi që nuk trembet nga kryeministri, media që nuk blihet dhe nuk shantazhohet. Europa është pikërisht ajo që ky model qeverisjeje e ka kundërshtuar me veprime, edhe kur e ka mbështetur me fjalë.
Dhe këtu qëndron paradoksi qendror: Rama kërkon sakrifica europiane nga qytetarët, por refuzon sakrificën themelore që Europa kërkon nga një pushtetar i gjatë: tërheqjen kur qeverisja kthehet në barrë për vendin.
Një pushtet i shoqëruar prej vitesh nga akuza për korrupsion, klientelizëm, tendera të dyshimtë dhe bashkëjetesë me interesa të errëta nuk mund t’i kërkojë popullit sakrifica sikur të ishte palë e pafajshme në historinë e vendit. Ky është cinizmi më i madh i momentit: njeriu që ka qeverisur më gjatë se kushdo tjetër në Shqipërinë e pas-komunizmit kërkon që faturën e qeverisjes së tij ta paguajnë sërish të tjerët.
Ta paguajë qytetari. Ta paguajë opozita. Ta paguajë biznesi i vogël. Ta paguajë rinia me ikje. Ta paguajë shoqëria me heshtje dhe dorëzim.
Jo. Kjo faturë ka autor. Dhe autori e di emrin e vet.
Nëse Rama beson vërtet se Shqipëria ndodhet në një moment vendimtar, atëherë duhet ta pranojë se momentet vendimtare kërkojnë akte vendimtare. Dhe akti më i madh që mund të bëjë sot nuk është një fjalim i ri, nuk është një slogan i ri, nuk është një tjetër premtim për reforma që do të vijnë nesër.
Akti është largimi.
Largimi jo si dobësi, por si përgjegjësi. Jo si fund i një njeriu, por si fillim i një frymëmarrjeje për shtetin. Jo për t’i bërë qejfin opozitës, por për t’i dhënë vendit mundësinë të çlirohet nga një cikël i gjatë pushteti që ka konsumuar besimin, institucionet dhe shpresën.
Shqipëria ka nevojë për rotacion, jo si hakmarrje politike, por si higjienë demokratike. Ka nevojë për institucione që nuk presin sinjal nga lart. Ka nevojë për administratë që nuk jeton me frikën e partisë. Ka nevojë për drejtësi që nuk e mat ritmin sipas klimës politike. Ka nevojë për një ekonomi ku nuk fitojnë vetëm të afërtit, të fortët dhe të lidhurit.
Nëse BE kërkon sakrifica, sakrifica e parë dhe më e domosdoshmja është ndarja nga modeli që e ka mbajtur Shqipërinë peng të korrupsionit, arrogancës dhe propagandës. Dhe ky model ka emër.
Edi Rama nuk mund të kërkojë më durim nga ata që kanë duruar mjaft. Nuk mund të kërkojë mirëkuptim nga ata që kanë paguar koston. Nuk mund të kërkojë sakrifica nga ata që kanë jetuar brenda sistemit që ai ka ndërtuar.
Sakrificën duhet ta bëjë ai.
Dhe sakrifica e tij, e vetmja që ka kuptim sot, është të largohet nga pushteti.
