Nga Muriel
Raporti i fundit për Shqipërinë, i miratuar më 5 maj 2026 nga Komisioni i Punëve të Jashtme i Parlamentit Europian, nuk duhet lexuar si një lavdërim për qeverinë, por si radiografia e një shteti ku pushteti ka kapur institucionet, administratën dhe median. Ndërsa Rilindja, si zakonisht, e lexon këtë dokument me syrin e propagandës, duke i shndërruar vërejtjet e Brukselit për korrupsionin dhe presionin mbi votuesit në “progres historik”, realiteti diplomatik flet për një mekanizëm ku shteti është vënë totalisht në funksion të pushtetit politik. Problemi i Shqipërisë nuk është dera e mbyllur e Brukselit, por çelësi i shtetit që prej vitesh mbahet në xhepin e pushtetit.
Kjo kapje e shtetit dëshmon se zgjedhjet nuk vidhen vetëm ditën e votimit; vjedhja moderne nis shumë më herët, kur administrata publike kthehet në repart elektoral dhe shërbimet publike shndërrohen në instrumente kontrolli. Kur raportet ndërkombëtare flasin për mungesë të kushteve të barabarta dhe intimidim të punonjësve publikë, ato përshkruajnë një proces të kontrolluar me kostum elektoral, ku pyetja kryesore mbetet: a ishte qytetari vërtet i lirë të zgjidhte në një klimë ku fushata bëhet me buxhetin e shtetit dhe frikën sociale në krah?
Në këtë kontekst, administrata është shndërruar nga një shërbim publik në një makineri politike. Në shtetin e Rilindjes, zyra e shtetit trajtohet si pronë partie, ku qytetari nuk ndjen më mbrojtjen e ligjit, por presionin e rreshtimit politik. Ky sistem i sofistikuar varësie, ku kush hesht mbijeton dhe kush rreshtohet shpërblehet, tregon se korrupsioni nuk është thjesht një devijim moral, por karburanti i vërtetë i sistemit. Tenderat, koncesionet dhe emërimet funksionojnë si një cikël ku paraja publike ushqen klientelën, e cila më pas financon fushatën që mban në këmbë pushtetin. Një qeveri që e ka ndërtuar ekzistencën mbi këtë model, nuk mund ta luftojë korrupsionin pa prekur veten.
E njëjta logjikë kontrolli aplikohet edhe mbi hapësirën publike, ku media jeton në një liri me regji. Nuk është e nevojshme mbyllja e mediave për të asgjësuar kritikën; mjafton krijimi i një pluralizmi dekorativ ku ekranet janë të shumta, por pyetjet e lejuara janë të pakta. Kur gazetarët trajtohen si armiq dhe media e pavarur dobësohet ekonomikisht, demokracia mbetet thjesht një fasadë. Kjo klimë autokratike nuk shpallet me dekret, por ndërtohet gradualisht përmes kontrollit të burimeve, intimidimit në zonat e errëta të pushtetit dhe zbutjes së institucioneve që duhet të ishin të pavarura.
Në fund të ditës, Rilindja e përdor Europën thjesht si skenografi për podiume dhe samite, ndërkohë që standardet reale europiane, si drejtësia që nuk trembet dhe parlamenti që kontrollon qeverinë, mbeten të cenuara. Raporti i 5 majit është një pasqyrë, jo një medalje. Ai na kujton se Shqipëria nuk hyn në Bashkimin Europian me fotografi gjeopolitike, por kur qytetari voton pa frikë dhe kur administrata nuk punon më për partinë. Deri atëherë, çdo pretendim për triumf është thjesht një maskë mbi fytyrën e një shteti të kapur.
