Të paktën 14 persona nga shoqëria civile në Serbi, mes tyre studentë, aktivistë dhe përfaqësues të opozitës, janë shënjestruar me programe të avancuara spiunazhi, në atë që konsiderohet vala më e madhe e dokumentuar deri tani e këtij lloji të survejimit në vend.
Sipas organizatës për të drejtat digjitale SHARE Foundation, rastet përfshijnë anëtarë të lëvizjes studentore, aktivistë, një deputet dhe një këshilltar lokal nga partitë opozitare. Sulmet përkojnë me periudhën e zgjedhjeve lokale të 29 marsit dhe vijnë në një moment politik të tensionuar për Serbinë.
Në muajin gusht, 12 persona iu drejtuan ekspertëve të SHARE pasi morën paralajmërime nga Apple se telefonat e tyre mund të ishin shënjestruar nga të ashtuquajturit “mercenary spyware”, programe spiunazhi të sofistikuara të përdorura kundër individëve të caktuar. Hetimet zbuluan edhe dy raste të tjera.
Në të paktën një rast është konfirmuar përdorimi i Pegasus, programi famëkeq i kompanisë izraelite NSO Group. Citizen Lab konfirmoi se iPhone-i i një anëtari të lëvizjes studentore ishte infektuar përmes një sulmi “zero-click”, që do të thotë se viktima nuk kishte nevojë të klikonte ndonjë link apo të kryente ndonjë veprim që telefoni të komprometohej. Gjurmët e infektimit datojnë nga dhjetori 2025 deri në janar 2026.
Në të paktën dy telefona të tjerë u identifikua një program i ngjashëm me NoviSpy, i zbuluar më parë nga Amnesty International në Serbi. Në një nga rastet, programi u gjet në telefonin e një anëtari të lëvizjes studentore, pajisja e të cilit ishte marrë më parë gjatë një marrjeje në pyetje nga policia.
Programe të tilla mund të japin akses te mesazhet, fotografitë, kontaktet dhe dokumentet, si dhe të mundësojnë aktivizimin në distancë të mikrofonit dhe kamerës së telefonit.
Reuters thekson se nuk ka mundur të përcaktojë se kush qëndron pas sulmeve. NSO Group ka deklaruar më parë se Pegasus u shitet vetëm qeverive. Qeveria serbe dhe NSO nuk iu përgjigjën kërkesës së Reuters për koment për rastet e raportuara.
Rastet po marrin vëmendje të veçantë edhe për shkak të klimës politike në Serbi dhe rolit gjithnjë e më të madh të lëvizjes studentore kundër pushtetit të Presidentit Aleksandar Vuçiç. Citizen Lab tha se gjetjet tregojnë se lëvizja paqësore pro-demokracisë në Serbi po shënjestrohet në mënyrë agresive me programe spiunazhi përpara cikleve të rëndësishme zgjedhore të vitit 2026.
