Në dosjet e regjimit komunist ruhen mijëra histori njerëzore që nuk u bënë kurrë pjesë e historisë zyrtare. Janë letra të shkruara me dorë, pa zemërim e pa slogane, por të mbushura me dhimbje. Njëra prej tyre mban datën 16 nëntor 1972 dhe është shkruar nga Dhimitër Liçka, një burrë 74-vjeçar nga fshati Sopik i Gjirokastrës.
Letra i drejtohet kryeministrit të kohës, Mehmet Shehu, me një kërkesë sa të thjeshtë, aq edhe dëshpëruese: ta lejonte të kthehej në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ku kishte kaluar pothuajse gjithë jetën dhe ku e priste vajza e tij.
Dhimitër Liçka shkruan se kishte emigruar në SHBA që në vitin 1916. Pas më shumë se gjysmë shekulli larg atdheut, ishte kthyer në Shqipëri vetëm për të vizituar nënën e moshuar dhe vajzën. Nuk e imagjinonte se kjo vizitë do të shndërrohej në një burg pa mure.
Në letër ai rrëfen se është tashmë 74 vjeç, me shëndet të rënduar nga reumatizma dhe pa askënd që të kujdeset për të. Gruaja i kishte vdekur, ndërsa vajza e martuar në SHBA e priste me ankth të kthehej pranë saj.
“Unë përveç pleqërisë jam edhe i sëmurë nga zemra, nga mëlçia dhe reumatizma… Vajza ime e martuar në SHBA më kërkon që të kthehem pranë saj”, shkruan ai.
Por, pavarësisht moshës, gjendjes shëndetësore dhe faktit se nuk kërkonte asgjë tjetër veçse të mbyllte vitet e fundit të jetës pranë fëmijës së tij, autoritetet shqiptare nuk ia lejuan largimin.
Në letër ai tregon se kishte plotësuar dokumentet, kishte dorëzuar fotografitë dhe kishte ndjekur çdo procedurë. Megjithatë, pak ditë më vonë, një përfaqësues i Degës së Punëve të Brendshme në Gjirokastër i kishte komunikuar se kërkesa ishte refuzuar, pa i dhënë asnjë shpjegim.
Dhimbja e tij nuk është zemërimi ndaj shtetit. Është pafuqia e një babai.
Ai i lutet Mehmet Shehut të ndërhyjë personalisht dhe shkruan:
“Nuk e di arsyen e këtij refuzimi… Vajza ime më pret me ankth dhe padurim, se humbi babanë e saj dhe të vetmin mbështetës.”
Në fund të letrës nuk kërkon privilegje, nuk kërkon para dhe as favore. Kërkon vetëm të mos i mohohet e drejta për të kaluar vitet e mbetura pranë vajzës së vet.
“Shpresoj se do të merrni parasysh lutjen e një plaku që nuk shkakton nga asnjë arsye tjetër, përveçse të shkojë pranë vajzës së tij të vetme dhe të rrojë ato pak vjet që i mbeten nën kujdesin e saj, në vend që të mbetem në mjerim.”
Nuk dihet nëse Mehmet Shehu e lexoi ndonjëherë këtë letër. Ajo që dihet është se kërkesa e Dhimitër Liçkës u refuzua.
Është një histori e vogël në dukje, por që tregon fytyrën e vërtetë të diktaturës. Një regjim që nuk kontrollonte vetëm fjalën, pronën apo lëvizjen e qytetarëve, por edhe fatin e familjeve. Një shtet që vendoste nëse një baba mund ta përqafonte apo jo vajzën e tij.
Sot, kjo letër mbetet dëshmi e asaj kohe kur edhe dëshira më njerëzore – të plakeshe pranë fëmijës tënd – mund të kthehej në një privilegj të ndaluar.
