Ka data që mbeten të gdhendura në kujtesën e një kombi jo vetëm për atë që ndodhi atë ditë, por për atë që përfaqësojnë. Për shqiptarët, 10 qershori është një prej tyre. Më 10 qershor 1878, në Prizren, u mblodh Kuvendi që do të themelonte Lidhjen Shqiptare të Prizrenit, organizimin e parë të madh politik, administrativ dhe ushtarak të shqiptarëve që prej kohës së Skënderbeut.
Në atë kohë, Shqipëria nuk ekzistonte si shtet. Fatet e saj diskutoheshin në kancelaritë europiane dhe në marrëveshjet mes perandorive. Pas nënshkrimit të Traktatit të Shën Stefanit mes Rusisë dhe Perandorisë Osmane, trojet shqiptare po copëtoheshin pa pyetur shqiptarët. Në prag të Kongresit të Berlinit, ku rreziku për humbje të tjera territoriale ishte edhe më i madh, rilindësit dhe patriotët shqiptarë kuptuan se kishte ardhur momenti për të folur me një zë.
Të detyruar nga rrethanat dramatike të kohës, ata thirrën një Kuvend Mbarëkombëtar në Prizren. Delegatë nga katër vilajetet shqiptare – Shkodra, Kosova, Manastiri dhe Janina – u nisën drejt qytetit për të marrë pjesë në mbledhjen që synonte bashkimin politik të shqiptarëve dhe mbrojtjen e trojeve të tyre.
Edhe pse rrugës u përballën me pengesa, vonesa dhe përpjekje për ta sabotuar organizimin, Kuvendi i hapi punimet më 10 qershor. Debati u zhvillua mes dy rrymave kryesore: patriotëve që kërkonin bashkimin kombëtar dhe territorial të shqiptarëve dhe atyre që dëshironin ruajtjen e varësisë politike nga Porta e Lartë, edhe në rast se Shqipëria do të fitonte një organizim të veçantë administrativ.
Pavarësisht dallimeve, Kuvendi arriti të krijojë Lidhjen e Prizrenit, organizatën e parë mbarëshqiptare në historinë moderne. Punimet zgjatën pesë ditë dhe numri i delegatëve arriti në 110.
Një nga momentet më të fuqishme të atij Kuvendi ishte fjalimi i Abdyl Frashërit, i cili u bë simbol i vendosmërisë kombëtare shqiptare:
“Qëllimi i Kuvendit është që t’ua presim hovin armiqve të pashpirt, duke lidhur besën shqiptare dhe duke u betuar që t’i mbrojmë me gjak trojet që na kanë lënë gjyshërit dhe stërgjyshërit tanë.”
Ishte një betim që vinte nga frika e zhdukjes, por edhe nga shpresa e mbijetesës.
Dy vendimet e para të Lidhjes ishin po aq domethënëse sa vetë themelimi i saj. Një peticion iu dërgua Kongresit të Berlinit dhe një tjetër Perandorisë Osmane. Në të dy dokumentet shqiptarët shpallnin qartë se nuk do të pranonin t’u merrej asnjë pëllëmbë tokë nga viset e tyre historike.
Në thelb, Lidhja e Prizrenit ishte momenti kur shqiptarët vendosën t’i thoshin botës se nuk mund të vendosej më për ta pa ta.
Kjo është arsyeja pse 10 qershori mbetet një datë me peshë të jashtëzakonshme historike. Sepse nuk përfaqëson vetëm një organizatë apo një kuvend. Përfaqëson çastin kur shqiptarët kaluan nga objekti i vendimeve të të tjerëve në subjekt të historisë së tyre.
Edhe pse Lidhja e Prizrenit u shtyp me forcë vetëm pak vite më vonë, ideja që lindi në ato ditë të qershorit nuk u shua kurrë. Ajo vazhdoi të jetonte në lëvizjen kombëtare shqiptare, në përpjekjet për autonomi dhe më pas në shpalljen e pavarësisë së Shqipërisë në vitin 1912.
Në fund, mesazhi që vjen nga Prizreni i vitit 1878 mbetet po aq aktual sa atëherë: askush nuk mund të vendosë për Shqipërinë pa Shqipërinë. Dhe askush nuk mund të flasë në emër të shqiptarëve pa dëgjuar më parë zërin e tyre.
