Një grabitje e denjë për skenarin e një filmi po sfidon hetuesit në Messina të Siçilisë. Hajdutët arritën të hynin në muze, të çmontonin një prej kryeveprave më të rëndësishme të Rilindjes italiane dhe të largoheshin brenda pak minutash. Por më pas bënë diçka që askush nuk arrin ta shpjegojë: lanë dy pjesë të veprës jashtë muzeut, të mbështetura me kujdes mbi një mur.
Ngjarja ndodhi rreth orës 20:47 të 15 gushtit, ndërsa qendra e Messinës ishte e mbushur me dhjetëra mijëra njerëz për festën tradicionale fetare të Ferragosto-s. Të paktën dy burra prenë rrethimin e Muzeut Rajonal të Messinës, hapën me forcë një derë anësore dhe hynë brenda.
Objektivi i tyre ishte i jashtëzakonshëm: “Polittico di San Gregorio”, kryevepra e shekullit XV e Antonello da Messina-s dhe një nga veprat më të rëndësishme të mjeshtrit të Rilindjes. Vepra përbëhet nga pesë panele të mbijetuara.
Hajdutët morën gjithashtu një pikturë të vogël me dy faqe, që paraqet Madonën me Fëmijën në njërën anë dhe Krishtin në Pietà në tjetrën, që i atribuohet Antonello da Messina-s.
Momenti i zgjedhur për grabitjen duket se nuk ishte aspak rastësor. Çdo 15 gusht, Messina zhvillon procesionin e famshëm të Vara-s, një traditë që daton nga viti 1535. Një strukturë piramidale 14 metra e lartë që paraqet Ngjitjen e Virgjëreshës përshkon qytetin, ndërsa mbi 150 mijë njerëz mblidhen në qendër. Qindra policë angazhohen për sigurinë dhe rrugët kryesore bllokohen.
Ndërkohë, periferia e qytetit, ku ndodhet muzeu, mbetet pothuajse bosh.
“Nëse ekziston një ditë nga 365 ditët e vitit që një hajdut do të zgjidhte për të kryer një grabitje në Messina, ajo do të ishte 15 gushti”, tha për The Guardian një hetues pranë çështjes.
Sipas burimeve të hetimit, dy persona të maskuar dhe me helmeta motoçikletash mund të kenë hyrë në muze, ndërsa dy bashkëpunëtorë të tjerë dyshohet se qëndruan jashtë për të vëzhguar zonën.
Por këtu fillojnë misteret.
Hetuesit po përpiqen ende të përcaktojnë saktësisht se nga hynë grabitësit në territorin e muzeut. Një nga pistat është se ata mund të kenë kaluar përmes një kompleksi banimi ngjitur me të. Pasi prenë gardhin, dyshohet se shkuan drejtpërdrejt te një derë anësore.
Dhe pikërisht ajo derë ishte një nga hyrjet e pakta që, sipas burimeve të hetimit, nuk ishte e pajisur me alarm.
Pamjet e kamerave të sigurisë kanë ngritur një pyetje edhe më të madhe. E gjithë grabitja duket se ka zgjatur vetëm dy deri në tre minuta.
“Si arritën hajdutët t’i hiqnin të pesë panelet kaq shpejt dhe si e dinin se ajo derë nuk kishte alarm?”, pyet historiania e artit Valentina Certo, e lidhur me Universitetin e Messinës.
Pikërisht për këtë arsye, hetuesit po shqyrtojnë edhe mundësinë që autorët të kenë pasur informacione nga brenda muzeut. ANSA raportoi se një punonjës ishte nën hetim për pretendime lidhur me mospërputhje rreth sistemit të alarmit, megjithëse burime policore e kanë kundërshtuar këtë raportim.
Eksperti ndërkombëtar i rikuperimit të veprave të artit Christopher Marinello paralajmëron se kontrolli i një piste të brendshme është praktikë normale në grabitje të tilla dhe nuk do të thotë automatikisht se një punonjës ka bashkëpunuar me hajdutët.
Edhe sistemi i alarmit të vetë kryeveprës ngre pikëpyetje. Ndërsa dera e përdorur nga grabitësit mund të mos kishte alarm, Polittico di San Gregorio mbrohej nga një sistem që duhej të aktivizohej sapo vepra të lëvizte.
Dhe alarmi, sipas burimeve hetimore, u aktivizua.
Sipas burimeve policore të cituara nga TG La7, një roje i ka thënë hetuesve se e kishte dëgjuar alarmin, por e kishte fikur duke menduar se bëhej fjalë për një sinjal të rremë.
Vetëm rreth dhjetë minuta pas grabitjes, një grua që po kalonte pranë muzeut vuri re diçka të pazakontë mbi një mur të ulët.
“Ka piktura të muzeut në rrugë, sikur dikush t’i ketë vjedhur dhe t’i ketë lënë këtu. Janë të mëdha dhe vlejnë shumë para”, i tha ajo policisë në një regjistrim të siguruar nga The Guardian.
Aty ndodheshin dy nga pesë panelet e kryeveprës së Antonello da Messina-s.
Por ato nuk ishin hedhur gjatë arratisjes. Ishin vendosur me kujdes, të mbështetura mbi mur.
Dhe pikërisht kjo është një nga pyetjet që vazhdon të mundojë hetuesit: përse dikush do të hynte në një muze, do të çmontonte në vetëm pak minuta një kryevepër me pesë panele dhe më pas do të linte dy prej tyre jashtë?
Autoritetet vazhdojnë kërkimet për autorët dhe veprat e zhdukura, ndërsa grabitja e 15 gushtit është kthyer në një prej vjedhjeve më enigmatike të artit në Europë gjatë viteve të fundit.
Në Messina, hetuesit kanë tashmë kamerat, alarmin, rrugën e mundshme të arratisjes dhe dy prej paneleve të braktisura. Ajo që ende nuk kanë është përgjigjja për dy pyetjet më të rëndësishme: si dinin hajdutët kaq shumë për muzeun dhe pse morën një kryevepër për ta lënë pjesërisht pas?
