Gati 2.5 miliardë dollarë llogaritet dëmi ekonomik i shkaktuar nga përmbytjet në Shqipëri gjatë tre dekadave të fundit, ndërsa asnjë përfaqësues i institucioneve përgjegjëse për menaxhimin e riskut dhe mirëmbajtjen e sistemit hidrik nuk ka dhënë llogari para drejtësisë. Ky është konkluzioni i një raporti të detajuar të Kontrollit të Lartë të Shtetit (KLSH), i cili evidenton një dështim zinxhir në nivel qendror dhe vendor.
Raporti i KLSH-së, i hartuar pas auditimit të përmbytjeve të vitit 2024 në qytetin e Vlorës, nxjerr në pah mungesën e mirëmbajtjes së kanaleve kulluese prej dekadash, mosmenaxhimin efektiv të riskut nga përmbytjet dhe bashkëpunimin e dobët mes institucioneve përgjegjëse. Sipas gjetjeve, ky mosmenaxhim bie në kundërshtim me ligjin për mbrojtjen civile, veçanërisht në kushtet e ndryshimeve klimaterike.
Në raport theksohet se 3,285 objekte janë ndërtuar pa leje në infrastrukturën ujitëse, kulluese dhe mbrojtëse, duke rritur ndjeshëm rrezikun nga përmbytjet. Problematikat shtrihen nga Ministria e Bujqësisë deri te ndërmarrjet që administrojnë argjinaturat, hidrovorët dhe sistemet e kanalizimit.
Që nga viti 1990, Shqipëria ka përjetuar të paktën tetë përmbytje të rënda, duke nisur nga ajo e vitit 1995, përmbytjet e viteve 2002, 2004, 2005, 2010–2011, 2015, 2017, si edhe ato të viteve 2021 dhe 2024 në zonat e Lezhës, Shkodrës dhe Vlorës. Mijëra familje janë prekur, qindra banesa janë shkatërruar dhe mijëra hektarë tokë bujqësore kanë mbetur nën ujë.
Megjithatë, drejtësia ka shënuar vetëm dy hetime në lidhje me këto emergjenca. Hetimi për përmbytjet e Shkodrës në vitin 2010 u pushua, ndërsa një tjetër hetim, i nisur së fundmi nga Prokuroria e Durrësit për përmbytjet e fundit, vijon ende pa persona të dyshuar.
Raporti i KLSH-së ngre alarmin për nevojën urgjente të përgjegjshmërisë institucionale dhe reformimit të menaxhimit të riskut nga përmbytjet, në një vend që prej dekadash po paguan një faturë të rëndë ekonomike dhe sociale.
