Pas disa javësh luhatjeje mes shpjegimeve të ndryshme për luftën kundër Iranit, administrata e Donald Trump duket se është fokusuar tashmë në një objektiv të qartë: ndryshimin e regjimit në Teheran.
Strategjia amerikano-izraelite synon dobësimin e Iranit deri në pikën që ai të kthehet në një shtet të dështuar. Vetë Trump ka deklaruar se në një moment Shtetet e Bashkuara mund të “hyjnë dhe të pastrojnë gjithçka”, duke lënë më pas vendin me “liderë të mirë”. Sipas tij, edhe zgjedhja e këtyre liderëve duhet të bëhet nga Shtetet e Bashkuara.
Modeli që duket se frymëzon Trumpin nuk është ndryshimi i dështuar i regjimit në Venezuelë, por shembulli i Sirisë, ku pas një lufte të gjatë civile shteti u dobësua dhe më pas u krijua një lidership i ri që shihet si më miqësor ndaj Perëndimit.
Megjithatë, zhvillimet e fundit tregojnë se Irani nuk ka ndërmend të dorëzohet.
Të dielën, Teherani zgjodhi si lider të ri suprem Mojtaba Khamenei, djalin e Ali Khamenei, i cili u vra në sulmet ajrore izraelite në fillim të luftës.
Zgjedhja e Mojtaba Khameneit u interpretua si një sinjal i qartë se Republika Islamike synon të vazhdojë rezistencën dhe të ruajë vazhdimësinë e regjimit.
Ai konsiderohet një figurë e fortë e establishmentit iranian, e lidhur ngushtë me strukturat kryesore të pushtetit dhe me Gardën Revolucionare Islamike. Para se të bëhej figurë fetare, ai ka shërbyer gjatë luftës Iran-Irak në vitet ’80 dhe ka ruajtur lidhje të forta me aparatin ushtarak të vendit.
Për dekada, Mojtaba Khamenei ka qenë një nga këshilltarët më të afërt të babait të tij dhe ka luajtur rol të rëndësishëm në menaxhimin e balancave të pushtetit brenda republikës islamike. Megjithatë, ai ka qëndruar kryesisht në prapaskenë dhe publiku iranian di relativisht pak për të.
Zgjedhja e tij tregon se Irani ka vendosur të mbyllë radhët, duke zgjedhur një figurë që përfaqëson vazhdimësinë e sistemit dhe jo një ndryshim të tij.
Analistët paralajmërojnë se strategjia amerikane mund të prodhojë një efekt të kundërt nga ai që synohet.
Në vend që bombardimet dhe presioni ushtarak të nxisin një revoltë kundër regjimit, ato mund të forcojnë ndjenjën e nacionalizmit iranian dhe të bashkojnë popullsinë kundër një kërcënimi të jashtëm.
Edhe pse shumë iranianë kanë kritikuar ashpër regjimin gjatë viteve të fundit, frika nga shkatërrimi i vendit dhe nga mundësia e copëtimit territorial mund të shtyjë shumë qytetarë të rreshtohen në mbrojtje të shtetit.
Ekziston gjithashtu shqetësimi se mbështetja amerikane dhe izraelite për grupe separatiste, si kurdët apo komunitetet azerbajxhane dhe baluçe, mund të rrezikojë integritetin territorial të Iranit.
Në këtë kontekst, protestat që dikur drejtoheshin kundër regjimit mund të transformohen në manifestime të një rezistence kombëtare kundër ndërhyrjes së huaj.
Historia e Iranit e përforcon këtë mundësi.
Që nga shekulli i XVI-të, nacionalizmi iranian është formuar përmes përballjes me kërcënime të jashtme dhe përpjekjeve të fuqive të mëdha për të dominuar ose ndarë vendin.
Irani ka mbijetuar konflikte me Perandorinë Osmane, Rusinë dhe Britaninë, si dhe pushtimin dhe rrezikun e ndarjes gjatë dy luftërave botërore.
Ky nacionalizëm është ndërtuar mbi gjuhën dhe kulturën persiane, të ndërthurura me traditën shiite, dhe shpesh ka shërbyer si faktor bashkues në momentet e krizës.
Nëse iranianët arrijnë ta shohin këtë luftë si një sulm kundër vetë Iranit – dhe jo vetëm kundër regjimit – atëherë nacionalizmi iranian mund të mobilizohet në shërbim të rezistencës.
Në një skenar të tillë, strategjia për ndryshim regjimi përmes bombardimeve të infrastrukturës dhe institucioneve shtetërore mund të dështojë.
Sipas analistëve, për të rrëzuar regjimin iranian do të duhej shumë më tepër se një fushatë ajrore: do të kërkohej pushtim dhe një luftë e gjatë në terren.
Një konflikt i tillë mund të zgjasë shumë më gjatë nga sa është i gatshëm të përballojë jo vetëm opinioni publik amerikan, por edhe vetë popullsia iraniane.
