Një valë e pazakontë kërcënimesh për bomba ka shkaktuar alarm në disa vende europiane, duke detyruar autoritetet të ndërhyjnë në aeroporte, të devijojnë fluturime dhe të aktivizojnë avionë luftarakë. Të paktën shtatë avionë pasagjerësh janë përfshirë në incidentet e regjistruara të martën, më 3 nëntor, ndërsa një kërcënim tjetër ka prekur edhe një anije turistike pranë një ishulli grek.
Sipas Reuters dhe The Guardian, kërcënimet janë raportuar ndaj fluturimeve me destinacion Poloninë, Italinë, Bullgarinë dhe Spanjën. Mes kompanive ajrore të prekura janë Ryanair, Wizz Air, LOT Polish Airlines dhe Scandinavian Airlines (SAS).
Një nga incidentet më serioze u regjistrua në Itali, ku Forcat Ajrore italiane u angazhuan për të shoqëruar një avion të kompanisë Ryanair, që udhëtonte nga Dublini drejt aeroportit Fiumicino të Romës.
Avionët luftarakë e shoqëruan mjetin e transportit të pasagjerëve deri në uljen e tij të sigurt. Menjëherë pas mbërritjes, specialistët e sigurisë kryen kontrolle për praninë e mundshme të lëndëve shpërthyese, por nuk u gjet asnjë pajisje e dyshimtë.
Në të njëjtin aeroport u kontrollua edhe një tjetër avion i Ryanair, që kishte mbërritur nga Lisbona. Edhe në këtë rast, alarmi rezultoi i rremë dhe operacionet e aeroportit vijuan normalisht.
Situatë e tensionuar u regjistrua edhe në Poloni, ku një avion i kompanisë LOT, që udhëtonte nga aeroporti Heathrow i Londrës drejt Varshavës, u devijua në aeroportin Modlin.
Autoritetet polake vendosën mbylljen e përkohshme të aeroportit, ndërsa pasagjerët u evakuuan dhe avioni iu nënshtrua kontrolleve të hollësishme. Pas përfundimit të inspektimeve, u konfirmua se nuk kishte lëndë shpërthyese dhe aeroporti rifilloi funksionimin.
Një tjetër fluturim, i kompanisë SAS nga Kopenhaga drejt Varshavës, mori gjithashtu kërcënim për bombë. Avioni u ul sipas planit në aeroportin Chopin, ku u kryen kontrolle të sigurisë, pa u zbuluar ndonjë pajisje e rrezikshme.
Në Spanjë, autoritetet ndërhynë në aeroportin e Murcias pas një kërcënimi ndaj një avioni Ryanair që kishte nisur fluturimin nga Mançesteri.
Pas uljes, policia spanjolle dhe specialistët e eksplozivëve kontrolluan avionin dhe bagazhet e pasagjerëve. Për shkak të alarmit, disa zona të aeroportit u izoluan përkohësisht, por kontrollet konfirmuan se kërcënimi ishte i rremë.
Edhe Bullgaria u përfshi në këtë valë incidentesh. Ministria bullgare e Transportit njoftoi se dy avionë me destinacion Sofjen kishin marrë kërcënime për bomba.
Avioni i kompanisë Wizz Air, që udhëtonte nga Bergamo e Italisë, kishte në bord 176 pasagjerë, ndërsa fluturimi i Ryanair nga Dublini transportonte 186 persona.
Të dy avionët u ulën në mënyrë të sigurt dhe iu nënshtruan kontrolleve të posaçme. Autoritetet nuk gjetën asnjë pajisje shpërthyese.
Incidentet pasuan një tjetër alarm të regjistruar më 2 nëntor, kur një avion Wizz Air që udhëtonte nga Londra drejt Sofjes u detyrua të devijonte në Budapest, pas marrjes së një kërcënimi gjatë fluturimit. Edhe në këtë rast ndërhynë avionë luftarakë hungarezë, ndërsa kontrollet rezultuan negative.
Por alarmet nuk u kufizuan vetëm në transportin ajror.
Në ishullin grek Syros, autoritetet nisën kontrolle ndaj anijes turistike Crown Iris, e cila lundronte nën flamurin e Panamasë dhe ishte nisur drejt Izraelit.
Një telefonues i panjohur kishte pretenduar se një pajisje shpërthyese ishte vendosur në pjesën e poshtme të anijes. Në operacion u përfshinë specialistë të sigurisë, një qen i trajnuar për zbulimin e eksplozivëve dhe një zhytës.
Kontrollet fillestare nuk zbuluan ndonjë pajisje të dyshimtë, ndërsa autoritetet parashikuan verifikime të mëtejshme përpara rifillimit të udhëtimit.
Seria e incidenteve ka ngritur pikëpyetje mbi mundësinë e një veprimi të koordinuar për të shkaktuar kaos në transportin europian.
Rhys Jones, ekspert i kompanisë së sigurisë ajrore Osprey Flight Solutions, e cilësoi të pazakontë regjistrimin e shtatë kërcënimeve të konfirmuara brenda një dite të vetme.
Sipas tij, fakti që kërcënimet nuk kishin një shtet, kompani apo itinerar të përbashkët mund të tregojë se synimi ishte shkaktimi i ndërprerjeve të përgjithshme në transportin ajror.
Megjithatë, autoritetet europiane theksuan se nuk kishte prova të menjëhershme që incidentet ishin të lidhura me njëri-tjetrin apo se pas tyre qëndronte një shtet i huaj.
Komisioni Europian njoftoi se po ndiqte nga afër situatën, por se ishte ende herët për të përcaktuar nëse kërcënimet kishin një burim të përbashkët.
Incidentet ndodhin në një periudhë kur disa vende europiane kanë ngritur shqetësime për sulme hibride dhe sabotime ndaj infrastrukturës kritike.
Ekspertët e sigurisë nuk përjashtojnë mundësinë e një fushate për të shkaktuar destabilizim me kosto të ulët, por theksojnë se kjo mbetet vetëm një hipotezë hetimore.
Autoritetet britanike i cilësuan kërcënimet si alarme të qëllimshme të rreme, ndërsa siguruan qytetarët se procedurat e sigurisë ajrore kishin funksionuar.
Të shtatë avionët e përfshirë në incidentet e 3 nëntorit u ulën në mënyrë të sigurt. Nuk u raportuan persona të lënduar dhe në asnjërin prej avionëve nuk u gjetën lëndë shpërthyese.
Deri më 4 nëntor, askush nuk kishte marrë përgjegjësinë për kërcënimet dhe hetimet vijonin për identifikimin e autorëve dhe përcaktimin e lidhjeve të mundshme mes incidenteve.
