Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, kryeministrja e Danimarkës, Mette Frederiksen, dhe kryeministri i Grenlandës, Jens-Frederik Nielsen, kanë nënshkruar një marrëveshje të re për sigurinë e Grenlandës, duke i hapur rrugë një pranie më të madhe ushtarake amerikane në territorin autonom danez.
Marrëveshja u firmos të martën në Nju Jork, në kuadër të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara, pas muajsh tensionesh mes Uashingtonit dhe Kopenhagës lidhur me të ardhmen dhe sigurinë e Grenlandës.
Para ceremonisë së nënshkrimit, Trump e cilësoi marrëveshjen si një zhvillim “të jashtëzakonshëm”, duke thënë se për të ishte punuar për një kohë të gjatë.
“Ky është një zhvillim i jashtëzakonshëm për Evropën dhe për Shtetet e Bashkuara”, deklaroi presidenti amerikan.
Edhe Frederiksen e përshëndeti marrëveshjen, duke nënvizuar rëndësinë e aleancës mes Danimarkës dhe Shteteve të Bashkuara.
“SHBA-ja është një aleat tek i cili gjithmonë kemi mundur të mbështetemi”, tha kryeministrja daneze, duke e cilësuar marrëveshjen si një marrëveshje që mund të zgjasë përgjithmonë. Sipas saj, ajo forcon rolin e NATO-s në sigurinë e Arktikut dhe respekton të drejtën e Grenlandës për vetëvendosje.
Sipas Reuters, marrëveshja i jep Shteteve të Bashkuara mundësi për të zgjeruar praninë e saj ushtarake në Grenlandë. Para nënshkrimit ishte raportuar se SHBA-ja synonte të rikthente një bazë ushtarake në Narsarsuaq dhe të krijonte një tjetër prani në Mestersvig.
Trump e ka përshkruar marrëveshjen në terma më të gjerë, duke deklaruar se ajo i jep SHBA-së “kontroll të përhershëm mbi sigurinë dhe të gjitha nevojat e tjera” në Grenlandë. Ai ka thënë gjithashtu se asnjë kundërshtar i SHBA-së nuk do të lejohet të krijojë prani ushtarake apo të kryejë investime të ndjeshme në ishull pa miratimin e Uashingtonit.
Marrëveshja vjen pas muajsh tensione, pasi Trump ka shprehur vazhdimisht interesin që Shtetet e Bashkuara të marrin kontrollin e Grenlandës, duke e argumentuar këtë me rëndësinë strategjike dhe të sigurisë së ishullit. Këto deklarata kishin shkaktuar përplasje diplomatike me Danimarkën dhe shqetësime brenda NATO-s.
Danimarka, ndërkohë, ka theksuar se marrëveshja nuk i kalon sovranitetin e Grenlandës Shteteve të Bashkuara dhe se siguria e Arktikut duhet të shihet në kuadër të NATO-s. Marrëveshja synon kështu të zgjerojë bashkëpunimin ushtarak amerikan në ishull, ndërsa Grenlanda mbetet territor autonom i Mbretërisë së Danimarkës.
Nënshkrimi i marrëveshjes shënon një zhvillim të rëndësishëm në marrëdhëniet mes SHBA-së, Danimarkës dhe Grenlandës, pas një periudhe të gjatë tensionesh rreth kontrollit, sigurisë dhe rolit të fuqive të mëdha në Arktik.
