Një studim i fundit hedh dritë mbi pamjen e evropianëve të hershëm, duke përmbysur disa nga perceptimet më të zakonshme për prejardhjen dhe karakteristikat e popullsisë së kontinentit. Sipas kërkimeve të udhëhequra nga Silvia Ghirotto, studiuese në Universitetin e Ferrarës në Itali, banorët e lashtë të Evropës kishin lëkurë të errët, flokë të errët dhe sy të errët – një tablo krejt ndryshe nga ajo që shumë e lidhin me fenotipin “tipik” evropian.
Sipas këtij studimi, deri në Epokën e Hekurit, rreth 3,000 vjet më parë, flokët dhe sytë e çelët dhe lëkura e bardhë ishin ende përjashtim. Vetëm në disa rajone veriore, si Skandinavia, tiparet e çelëta u shfaqën dhe u përhapën gradualisht.
Studiuesit analizuan 348 mostra ADN-je të gjetura në 34 vende të Evropës Perëndimore dhe Azisë. Një nga mostrat më të rëndësishme ishte ajo e individit SF12, e datuar rreth 9,000 vjet më parë dhe gjetur në Suedi. Mostra më e vjetër, 45,000-vjeçare, vinte nga individi Ust’-Ishim, i zbuluar në Siberinë Perëndimore në vitin 2008.
Gjenet për lëkurë dhe sy të çelët ishin shumë të rralla rreth 14,000 vjet më parë, gjatë periudhës së vonë paleolitike. Në atë kohë, 63% e evropianëve të hershëm kishin lëkurë të errët, ndërsa vetëm 8% kishin lëkurë të çelët.
Sipas Ghirottos, lëkura e çelët përbënte një avantazh evolutiv, pasi në gjueti dhe jetesë në klimë të ftohtë, ndihmonte në përthithjen më efikase të vitaminës D përmes rrezeve të dobëta të diellit – e rëndësishme për shëndetin e kockave, dhëmbëve dhe muskujve. Kjo mund të ketë ndikuar në përhapjen e këtij karakteri gjenetik.
Ndryshe nga kjo, ngjyra e çelët e syve nuk duket të ketë pasur ndonjë përparësi biologjike. Sipas studimit, sytë blu ose jeshilë janë rezultat i rastësisë gjenetike ose përzgjedhjes seksuale, e jo i nevojës për adaptim mjedisor.
Sot, në vende si Norvegjia, Suedia dhe Finlanda, mbi 80% e popullsisë është bjonde, ndërkohë që në pjesën tjetër të Evropës, flokët kafe mbeten mbizotëruese. Në rang global, vetëm rreth 2% e popullsisë ka flokë natyralisht bjonde.
Studimi thekson se Homo sapiens mbërriti në Evropë rreth 50,000 deri në 60,000 vjet më parë, duke mbajtur ende gjenet e trashëguara nga paraardhësit afrikanë, përfshirë ato për pigment të errët të lëkurës dhe flokëve. Edhe gjatë Epokës së Bakrit, rreth 5,000 vjet më parë, shumica e evropianëve mbanin ende këtë paraqitje.
Përhapja e tipareve të çelëta në Evropë veriore rreth 3,000 vjet më parë mbetet ende një mister i pjesshëm. Nuk dihet me siguri nëse ky ndryshim erdhi si rezultat i ndryshimeve klimatike, migrimeve të reja, apo faktorëve të tjerë evolucionarë. Studiuesit kërkojnë më shumë prova për të sqaruar këtë transformim.
Në përfundim, studimi nxjerr në pah kompleksitetin e evolucionit njerëzor në Evropë dhe nënvizon se pamja “klasike” evropiane është në fakt relativisht e re, duke sfiduar idetë e ngulitura për identitetin dhe trashëgiminë gjenetike të këtij kontinenti.
