Nga data 1 janar 2026 kanë hyrë në fuqi ndryshimet në ligjin “Për procedurat tatimore”, që synojnë rritjen e efikasitetit në mbledhjen e të ardhurave, lehtësimin e përmbushjes së detyrimeve nga tatimpaguesit dhe forcimin e luftës kundër informalitetit. Ekofin.al liston më poshtë në mënyrë të përmbledhur të gjitha ndryshimet.
1. Digjitalizimi i plotë i komunikimit me tatimpaguesit
Një nga risitë më të rëndësishme është kalimi i plotë në komunikim elektronik midis administratës tatimore dhe tatimpaguesve, duke zëvendësuar shërbimin postar tradicional.
Të gjitha aktet administrative do të nënshkruhen elektronikisht dhe do t’u dërgohen tatimpaguesve në mënyrë digjitale, çka redukton kostot, përshpejton procedurat dhe rrit transparencën .
2. Tregtia online nën mbikëqyrje fiskale të plotë
Projektligji përfshin në mënyrë eksplicite aktivitetet ekonomiko-tregtare të ushtruara përmes internetit, duke i detyruar bizneset online të regjistrohen dhe të paguajnë tatime.
Subjektet që operojnë online duhet të publikojnë në faqen e tyre të internetit të dhënat identifikuese (NIPT, adresë, kontakt), ndërsa mosrespektimi i këtij detyrimi mund të çojë në pezullimin e faqes së internetit .
Ky ndryshim synon të adresojë informalitetin në tregtinë elektronike dhe të zbatojë rekomandimet e Kontrollit të Lartë të Shtetit për blerjet online.
3. Masa më të forta kundër bizneseve të paregjistruara
Nëse një subjekt ushtron veprimtari pa u regjistruar, administrata tatimore mund të aplikojë jo vetëm gjoba, por të gjitha masat administrative të parashikuara nga legjislacioni tatimor, përfshirë vlerësimin e TVSH-së për mallrat pa faturë.
Ky ndryshim eliminon trajtimin preferencial që kanë pasur më parë subjektet e paregjistruara, duke barazuar penalitetet dhe forcuar luftën kundër ekonomisë informale .
4. Ulja e përdorimit të parasë fizike
Për të rritur formalizimin dhe gjurmueshmërinë, projektligji ul kufirin e pagesave me para në dorë ndërmjet bizneseve nga 150 mijë lekë në 100 mijë lekë, ndërsa vendos një kufi prej 500 mijë lekësh për pagesat në dorë ndërmjet individëve dhe subjekteve tregtare.
Këto masa janë në linjë me Strategjinë Afatmesme të të Ardhurave 2024–2027, e cila synon reduktimin e parasë cash në ekonomi .
5. Detyrimi për pajisjen me terminale POS
Të gjithë tatimpaguesit që pranojnë pagesa me para në dorë do të duhet të pajisen me terminale POS brenda afateve të përcaktuara në ligj – deri më 30 maj 2026 për akomodimet, transportin dhe entet publike, dhe deri më 31 dhjetor 2026 për tatimpaguesit e tjerë.
Kjo masë pritet të rrisë transparencën dhe përdorimin e pagesave elektronike, duke u shoqëruar me lehtësi tarifore nga bankat dhe kompanitë e kartave .
6. Vetëdeklarim më fleksibël për individët
Tatimpaguesit individë do të kenë të drejtën të korrigjojnë deklaratën vjetore të të ardhurave personale deri në 6 muaj nga dorëzimi, jo më shumë se dy herë.
Gjithashtu, afatet për dorëzimin e deklaratave të ndryshuara ulen nga 36 në 24 muaj, për të rritur efikasitetin dhe ulur abuzimet .
7. Njoftime dhe deklarata automatike elektronike
Sistemi elektronik i administratës tatimore do të plotësojë automatikisht deklaratën e TVSH-së në rast se tatimpaguesi nuk e dorëzon brenda afatit ligjor.
Deklarata automatike bazohet në të dhënat e fiskalizimit dhe librave të shitjes e blerjes, duke rritur ndjeshëm përputhshmërinë dhe efikasitetin .
8. Pezullimi i rimbursimeve gjatë hetimeve penale
Tatimpaguesit që janë subjekt hetimi për mashtrim fiskal apo fshehje të ardhurash nuk do të përfitojnë rimbursime TVSH-je deri në përfundim të procedurave.
Ky mekanizëm, tashmë i aplikuar në praktikë, sanksionohet ligjërisht për të siguruar bazë të qartë juridike dhe parandalim të abuzimeve .
9. Procedura të reja për shitjen e pasurisë së konfiskuar
Projektligji i jep Këshillit të Ministrave kompetencën për të miratuar me vendim procedurat për shitjen e pasurive të konfiskuara nga administrata tatimore.
Kjo dispozitë synon të sqarojë procedurat dhe të harmonizojë ligjin me ndryshimet institucionale, përfshirë rolin e ri të Agjencisë Shtetërore të Kadastrës
10. Forcim i rolit të Hetimit Tatimor
Njësitë e Hetimit Tatimor do të kenë të drejtë të kryejnë vlerësim tatimor paraprak për rastet e fshehjes së të ardhurave me qëllim mashtrimi, pas autorizimit të Drejtorit të Përgjithshëm të Tatimeve.
Ky ndryshim shkurton afatet procedurale dhe rrit efikasitetin në ndjekjen e rasteve të evazionit fiskal .
11. Përjashtimi nga kamatëvonesat për institucionet publike
Institucionet e qeverisjes qendrore dhe vendore përjashtohen nga kamatëvonesat në rastet kur vonesat vijnë si pasojë e akteve ligjore, nënligjore ose vendimeve gjyqësore me efekte prapavepruese .
12. Sanksione për prodhuesit dhe mirëmbajtësit e softuerëve fiskalë
Projektligji parashikon gjobitjen e prodhuesve ose mirëmbajtësve të pajisjeve fiskale që refuzojnë bashkëpunimin me administratën tatimore për hapjen apo verifikimin e tyre.
Kjo dispozitë synon të garantojë integritetin e sistemit të fiskalizimit dhe parandalimin e abuzimeve teknike me të dhënat fiskale .
13. Harmonizimi me ligjin e ri për tatimin mbi të ardhurat
Në përputhje me ligjin e ri nr. 29/2023 “Për tatimin mbi të ardhurat”, janë përditësuar referencat ligjore dhe terminologjia për të shmangur pasaktësi dhe për të unifikuar zbatimin e legjislacionit tatimor në të gjitha nivelet .
Me këtë paketë ndryshimesh, synohet forcimi i disiplinës fiskale, përmirësimi i përputhshmërisë tatimore dhe ulja e informalitetit, duke integruar më tej elementë të qeverisjes elektronike dhe të teknologjisë digjitale në administratën fiskale të vendit. /ekofin.al/
