Shtetet e Bashkuara kanë njoftuar një paketë të re dhe të gjerë sanksionesh ndaj Iranit, të cilën Sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, e cilësoi si “ofensivën e vetme më të madhe financiare të ndërmarrë ndonjëherë” kundër Teheranit.
Duke e përshkruar masën si një “D-Day ekonomik” për Iranin, Bessent deklaroi se Uashingtoni synon të ndërpresë lidhjet ekonomike të Iranit me sistemin financiar ndërkombëtar. Ai paralajmëroi gjithashtu se shtetet, kompanitë dhe institucionet që vazhdojnë bashkëpunimin financiar me Teheranin mund të përballen me masa izoluese.
Sipas Departamentit amerikan të Thesarit, masat e reja përfshijnë sektorët e aseteve digjitale, teknologjisë, arit, aviacionit dhe transportit detar. Sanksione janë vendosur gjithashtu ndaj afro 60 subjekteve, individëve dhe anijeve.
Bessent tha se autoritetet amerikane kanë identifikuar rrjete, ndërmjetës dhe kanale financiare që, sipas Uashingtonit, përdoren nga Irani për të shmangur sanksionet dhe për të vazhduar tregtinë e naftës. Qëllimi, sipas tij, është të kufizohen sa më shumë burimet e të ardhurave të Gardës Revolucionare Islamike dhe të qeverisë iraniane.
Sekretari amerikan i Thesarit deklaroi se Irani tashmë përballet me dy alternativa: izolim të plotë ndërkombëtar ose rikthim gradual në ekonominë globale, nëse ndryshon kursin e tij. Ai shtoi se Presidenti Donald Trump pritet të zhvillojë biseda me udhëheqës të vendeve të ndryshme për t’u kërkuar ndërprerjen e marrëdhënieve ekonomike me Teheranin.
Irani kërcënon me ndërprerjen e eksporteve të naftës
Njoftimi amerikan vjen në një kohë kur konflikti ka shkaktuar rritje të ndjeshme të çmimeve të energjisë në tregjet ndërkombëtare. Irani ka paralajmëruar se, nëse lufta vazhdon, mund të ndërpresë eksportet e naftës nga rajoni.
Teherani ka lëshuar gjithashtu një paralajmërim të ri për anijet që kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit, duke kërkuar që ato të mos kalojnë pa lejen e autoriteteve iraniane.
Ngushtica e Hormuzit është një nga rrugët më të rëndësishme të transportit të energjisë në botë. Në kushte normale, rreth një e pesta e naftës dhe gazit të tregtuar globalisht kalon përmes kësaj zone. Kufizimi i qarkullimit që prej nisjes së konfliktit në fund të shkurtit ka kontribuar në rritjen e çmimeve ndërkombëtare të naftës.
Të hënën, një fuçi naftë Brent, standardi kryesor ndërkombëtar, tregtohej rreth 92 dollarë. Në SHBA, çmimi i benzinës ka kaluar 4 dollarë për gallon, duke shtuar shqetësimet për koston e jetesës përpara zgjedhjeve të ndërmjetme të nëntorit.
Analistët vënë në dyshim ndikimin e sanksioneve
Megjithatë, disa ekspertë janë skeptikë për efektin e menjëhershëm të paketës së re. David Oxley, kryeekonomist për klimën dhe mallrat në Capital Economics, vlerësoi se masat mund të kenë ndikim të kufizuar afatshkurtër mbi eksportet iraniane të energjisë.
Një nga arsyet kryesore është se rreth 90% e eksporteve të naftës iraniane shkojnë drejt Kinës. Pekini nuk i ka njohur gjithmonë sanksionet e njëanshme amerikane dhe, sipas analistëve, mbetet e paqartë nëse presioni i ri nga Uashingtoni do të ndryshojë këtë qëndrim.
Irani ndodhet prej vitesh nën sanksione të forta amerikane. Marrëveshja bërthamore e vitit 2015 kishte sjellë lehtësimin e një pjese të tyre në këmbim të kufizimeve ndaj programit bërthamor iranian. Megjithatë, Donald Trump tërhoqi SHBA-në nga marrëveshja në vitin 2018 dhe rivendosi sanksionet.
Paketa e fundit sinjalizon një përshkallëzim të ndjeshëm të presionit ekonomik amerikan ndaj Teheranit, ndërsa pasojat e konfliktit po reflektohen gjithnjë e më shumë në tregjet globale të energjisë dhe në kostot e jetesës.
