Një marrëveshje mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit për t’i dhënë fund përshkallëzimit të konfliktit dhe për të ulur tensionet në Lindjen e Mesme duket se është pranë finalizimit. Lajmi është konfirmuar nga ministri i Jashtëm iranian, Seyed Abbas Araghchi, i cili deklaroi se negociatat kanë hyrë në fazën e tyre përfundimtare.
Sipas kryediplomatit iranian, marrëveshja parashikon rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, një prej korridoreve më strategjike për transportin global të naftës dhe gazit natyror të lëngshëm, si dhe heqjen e bllokadës amerikane ndaj Iranit. Araghchi bëri të ditur se bisedimet mbi programin bërthamor iranian do të trajtohen në një fazë të mëvonshme.
Zyrtarë amerikanë kanë konfirmuar disa nga elementët kryesorë të draft-marrëveshjes, duke theksuar se çdo lehtësim ekonomik për Teheranin do të kushtëzohet nga zbatimi i detyrimeve që Irani do të marrë përsipër.
Kriza aktuale u përshkallëzua pas sulmeve amerikane dhe izraelite ndaj objektivave në Iran më 28 shkurt, të cilat u pasuan nga kundërpërgjigje iraniane ndaj Izraelit dhe aleatëve të SHBA-së në Gjirin Persik. Përplasjet çuan edhe në mbylljen efektive të Ngushticës së Hormuzit, duke shkaktuar shqetësime të forta në tregjet ndërkombëtare të energjisë.
Megjithëse në muajin prill palët ranë dakord për një armëpushim, javët e fundit janë shënuar episode të reja të shkëmbimeve të zjarrit. Presidenti amerikan, Donald Trump, deklaroi të enjten se kishte anuluar sulme të planifikuara ndaj Iranit, pasi negociatorët kishin arritur, sipas tij, një “zgjidhje të shkëlqyer”.
Ndërkohë, mediat iraniane publikuan të premten detaje të një memorandumi mirëkuptimi me 14 pika, por Trump i hodhi poshtë këto raportime, duke argumentuar se ato nuk pasqyrojnë kushtet reale të marrëveshjes që po negociohet.
Edhe kryeministri i Pakistanit, Shehbaz Sharif, vendi i të cilit ka luajtur një rol ndërmjetësues në proces, deklaroi se memorandumi mes SHBA-së dhe Iranit është dakordësuar në parim dhe se mbetet vetëm finalizimi i tij.
Sipas zyrtarëve amerikanë, marrëveshja parashikon rihapjen e Ngushticës së Hormuzit në këmbim të heqjes së bllokadës ndaj anijeve iraniane. Më pas pritet të nisë një periudhë 60-ditore negociatash për programin bërthamor iranian, me fokus të veçantë te rezervat e uraniumit të pasuruar.
Nga ana tjetër, Uashingtoni ka bërë të qartë se nuk do të ketë përfitime të menjëhershme financiare për Iranin. Sanksionet dhe kufizimet do të hiqen gradualisht dhe vetëm pasi të verifikohet respektimi i angazhimeve të marra nga Teherani.
Marrëveshja përfshin gjithashtu detyrimin e Iranit për të ndalur financimin e grupeve aleate në rajon, përfshirë Hezbollahun dhe organizata të tjera të mbështetura prej tij në Lindjen e Mesme.
Pavarësisht optimizmit të shprehur nga palët dhe ndërmjetësit rajonalë, mbetet ende e paqartë nëse marrëveshja do të finalizohet, duke pasur parasysh se përpjekje të ngjashme kanë dështuar në momentet e fundit gjatë muajve të fundit.
“Sapo të përfundojnë fazat finale të negociatave, marrëveshja do të nënshkruhet dhe do të shpallet. Kjo mund të ndodhë në ditët në vijim. Jam shumë optimist”, deklaroi Araghchi për televizionin shtetëror iranian.
