Dinosaurët evolucionuan në një shumëllojshmëri të jashtëzakonshme formash dhe përmasash. Kishte gjigantë dhjetëra tonësh, grabitqarë të fuqishëm dhe specie relativisht të vogla.
Por mungonte diçka që sot është shumë e zakonshme në natyrë: dinosaurë vërtet të vegjël, me përmasat e një miu. Një studim i ri sugjeron se arsyeja mund të mos ketë qenë fiziologjia e dinosaurëve, por konkurrenca me një grup tjetër kafshësh: gjitarët e hershëm.
Edhe dinosaurët më të vegjël jo-zogj të njohur ishin shumë më të mëdhenj se gjitarët, zogjtë apo zvarranikët më të vegjël të sotëm. Microraptor mund të peshonte rreth 430 gramë, Anchiornis rreth 530 gramë dhe Fruitadens rreth 730 gramë. Në krahasim, disa gjitarë të sotëm peshojnë më pak se dy gramë.
Studiuesit përdorën modele matematikore për të parë nëse metabolizmi, energjia ose mënyra e riprodhimit mund të shpjegonin kufirin e poshtëm të përmasave të dinosaurëve.
Por modelet nuk e shpjeguan plotësisht fenomenin.
Hipoteza më bindëse doli nga ekologjia.
Gjatë epokës së dinosaurëve, gjitarët ishin kryesisht kafshë të vogla, shumë prej tyre me përmasa të ngjashme me minjtë apo hundëgjatët e sotëm. Ata ushqeheshin me insekte, fara dhe burime të tjera të përshtatshme për kafshët e vogla.
Kjo do të thotë se vendet ekologjike për kafshët shumë të vogla mund të kenë qenë tashmë të zëna.
Sipas kësaj ideje, gjitarët e vegjël mund t’i kenë penguar dinosaurët të pushtonin këto role. Në të njëjtën kohë, dinosaurët e mëdhenj mund të kenë bërë të kundërtën: të pengonin gjitarët të evoluonin në përmasa shumë të mëdha.
Pastaj, 66 milionë vjet më parë, gjithçka ndryshoi.
Pas goditjes së asteroidit dhe zhdukjes së dinosaurëve jo-zogj, shumë prej vendeve ekologjike të kafshëve të mëdha mbetën bosh. Gjitarët nisën t’i pushtonin dhe, me kalimin e kohës, evoluuan në forma gjithnjë e më të mëdha.
Studimi paraqet kështu një ide intriguese: për miliona vite, dinosaurët dhe gjitarët mund t’i kenë vendosur njëri-tjetrit kufij evolucionarë.
