Nga Muriel
Drejtësia nuk matet vetëm me arrestime, por me guximin për të arritur te qendra e sistemit.
SPAK-u ka bërë atë që për vite me radhë dukej e pamundur në Shqipëri: ka çuar përpara drejtësisë ministra, deputetë, kryebashkiakë dhe zyrtarë që dikur konsideroheshin të paprekshëm. Kjo duhet pranuar. Por nuk duhet të ngatërrojmë fillimin e një ndryshimi me përfundimin e betejës.
Prova e vërtetë e SPAK-ut nuk matet vetëm me numrin e emrave të njohur që heton. Ajo matet me aftësinë për të zbuluar mekanizmin që bashkon pushtetin politik, interesat ekonomike dhe paratë me origjinë kriminale.
Sepse Shqipëria nuk përballet më vetëm me ryshfetin, tenderin e manipuluar apo lejen e dhënë në shkelje të ligjit. Rreziku më i madh është hyrja e kapitalit të dyshimtë në ekonominë e ligjshme: në ndërtim, turizëm, prona, koncesione dhe projekte strategjike.
Kur paraja kriminale vishet me kostumin e investitorit, ajo nuk blen vetëm tokë dhe beton. Ajo blen ndikim, heshtje, vendimmarrje dhe, në rastin më të keq, mbrojtje politike.
Pikërisht këtu duhet matur SPAK-u: jo vetëm me numrin e arrestimeve, por me aftësinë për ta ndjekur paranë deri te burimi, te pronari përfitues, te ndërmjetësi dhe te zyrtari që ka hapur derën.
Rasti i ashtuquajtur “Aruba” është vetëm një pjesë e kësaj panorame. Opozita ka ngritur akuza të rënda ndaj personave të lidhur me pushtetin; disa prej të përmendurve i kanë mohuar ato, ndërsa publikut nuk i janë paraqitur deri tani prova zyrtare që të vendosin fajësi.
Në një shtet ligjor, akuza politike nuk është vendim gjykate. Por as mohimi publik nuk mund ta zëvendësojë hetimin.
Detyra e SPAK-ut është të sqarojë nëse materialet e pretenduara ekzistojnë, nëse janë kërkuar nga autoritetet e huaja dhe nëse kanë prodhuar verifikim penal. Sekreti hetimor duhet të mbrojë hetimin, jo të kthehet në strehë për mungesën e llogaridhënies.
Dyshimi bëhet edhe më i fortë kur, në të njëjtën kohë, politika diskuton zgjatjen ose përsëritjen e mandateve të prokurorëve të posaçëm. Kjo nuk provon vetvetiu ndonjë pazar. Por ngre një pyetje që Juvenali e formuloi shekuj më parë: kush do t’i ruajë vetë rojet?
Si mund të garantohet që vendimi hetimor i sotëm të mos ndikohet nga pritshmëria për mandatin e nesërm?
Përgjigjja nuk është dobësimi i SPAK-ut. Përkundrazi, është forcimi i tij me rregulla transparente, kritere objektive dhe me ndalimin e çdo negocimi individual për karrierën.
Shqiptarët nuk kanë nevojë për një SPAK që godet vetëm periferinë e pushtetit. Kanë nevojë për një SPAK që heton deri në majë, pa frikë, pa kompromis dhe pa pazar.
Camus shkruante se mjeti i vetëm për të luftuar murtajën është ndershmëria elementare. Për drejtësinë, kjo do të thotë diçka shumë e thjeshtë: një ligj për të gjithë dhe asnjë emër mbi ligjin.
Sepse një drejtësi që ndëshkon ekzekutorët, por nuk arrin te arkitektët e sistemit, nuk e çmonton pandëshkueshmërinë. Ajo vetëm ua ndryshon rojet.
Dhe, siç paralajmëronte Victor Hugo, kur errësira prodhohet qëllimisht, përgjegjës nuk është vetëm ai që kryen shkeljen, por edhe ai që e mban të fshehur.
