Nga sipërfaqja, Deti i Veriut mund të duket gri, i ftohtë dhe jo veçanërisht tërheqës. Por një dokumentar i ri ka zbuluar se vetëm pak metra nën ujë fshihet një botë shumëngjyrëshe me peshkaqenë, orka, ton, foka, karavidhe dhe pyje të tëra nënujore.
Në qendër të historisë është kameramani dhe zhytësi holandez Peter van Rodijnen, i cili ka kaluar më shumë se dy dekada duke eksploruar dhe filmuar Detin e Veriut.
Edhe vetë Van Rodijnen dikur e konsideronte detin pranë vendit të tij si një hapësirë të ftohtë dhe jo shumë interesante. Një eksperiencë filmimi në Danimarkë ndryshoi mënyrën se si e shihte atë dhe e shtyu të kërkonte se çfarë fshihej nën sipërfaqe.
Rezultati është dokumentari “North Sea, Nature Untamed”, një projekt filmik shtatëvjeçar që udhëton nga ujërat rreth ishujve skocezë, në brigjet e vendeve të ulëta europiane dhe deri në fjordet norvegjeze.
Filmimi ishte jashtëzakonisht i vështirë. Deti i Veriut ka rryma të forta, mot të paparashikueshëm dhe shpesh dukshmëri shumë të dobët nën ujë. Lulëzimi i planktonit, megjithëse është jetik për ekosistemin, mund ta bëjë ujin aq të turbullt sa filmimi bëhet pothuajse i pamundur.
Për këtë arsye, ekipi kaloi vite duke pritur momentet e duhura për të kapur kafshët dhe habitatet që donte të tregonte.
Dokumentari zbulon një ekosistem shumë më të pasur nga sa mund të imagjinohet duke parë vetëm sipërfaqen. Peshkaqenët, fokat, toni i kuq dhe orkat ndajnë të njëjtën hapësirë me yje deti, karavidhe, peshq të vegjël dhe pyje kelpi.
Por Van Rodijnen dhe regjisori Mark Verkerk nuk kanë dashur ta ndërtojnë filmin vetëm rreth kafshëve më spektakolare. Qëllimi është të tregojnë se si funksionon i gjithë ekosistemi dhe se si speciet e mëdha varen nga organizmat shumë më të vegjël që mbajnë gjallë zinxhirin ushqimor.
Dokumentari tregon edhe anën tjetër të Detit të Veriut, një nga hapësirat detare më të shfrytëzuara nga njerëzit. Peshkimi, transporti detar dhe infrastruktura energjetike bashkëjetojnë me habitatet natyrore.
Një nga çështjet që ngrihet është peshkimi me rrjeta që prekin fundin e detit, i cili mund të dëmtojë rëndë habitatet. Kamera kap gjithashtu peshkaqenë dhe raja të vegjël që përfundojnë aksidentalisht në rrjetat e peshkimit.
Por filmi zbulon edhe një paradoks interesant.
Disa zona rreth fermave të erës në det mund të krijojnë, pa qenë ky qëllimi fillestar, hapësira ku jeta detare gjen më shumë mbrojtje. Në disa prej këtyre zonave kufizohet peshkimi, ndërsa strukturat shkëmbore të vendosura në fund mund të kolonizohen nga algat dhe organizmat detarë, duke krijuar habitate të reja.
Kjo nuk do të thotë se turbinat janë pa pasoja. Ndërtimi i tyre krijon zhurmë të fortë nën ujë, e cila mund të ndikojë te speciet që varen nga tingulli për të komunikuar dhe orientuar.
Për Van Rodijnen, mesazhi kryesor është se Deti i Veriut nuk është hapësira e pajetë që shumë njerëz imagjinojnë. Pas ngjyrës gri të sipërfaqes ekziston një ekosistem i gjallë dhe kompleks, i cili shpesh mbetet i padukshëm për njerëzit që jetojnë vetëm pak kilometra larg tij.
“North Sea, Nature Untamed” do të shfaqet në kinematë britanike nga 25 shtatori, ndërsa filmi ka ngjallur interes edhe jashtë Europës.
