Nëse do ta dëgjoje pa e ditur se për cilin vend flet, do të mendoje se po dëgjonte kryeministrin e një demokracie model europiane. Një lider të një shteti që ka konsoliduar institucionet, garantuar ndarjen e pushteteve, ndërtuar zgjedhje të pakontestuara dhe krijuar standarde që mund t’u japin leksione të tjerëve për demokracinë liberale dhe marrëdhëniet transatlantike.
Por jo. Ishte Edi Rama.
Kryeministri i një vendi që prej më shumë se 30 vitesh endet në korridoret e Bashkimit Europian pa arritur të hyjë dot në të, doli në Estoni për t’i shpjeguar Europës si duhet të zgjohet dhe Amerikës si duhet interpretuar Donald Trump.
Në Konferencën Lennart Meri, një forum serioz sigurie dhe gjeopolitike, Rama foli me sigurinë e një lideri global, duke i kujtuar Europës se Putin e “zgjoi” dhe Trump e detyroi “të mbledhë veten”. Madje shkoi deri aty sa të ironizonte europianët që “harxhojnë kohë duke dëgjuar çfarë thotë Trump”.
Ka diçka pothuajse surrealiste në faktin që kryeministri i Shqipërisë – vendit me emigracion masiv, institucione të kapura politikisht, media të përqendruara ekonomikisht, zgjedhje të kontestuara dhe pushtet të centralizuar në mënyrë ekstreme – shfaqet si pedagog i demokracisë perëndimore.
Sepse problemi nuk është që Rama flet në konferenca ndërkombëtare. Problemi është kontrasti brutal mes retorikës globale dhe realitetit shqiptar.
Ndërsa në Tallinn flet për “dobësitë e Europës”, në Shqipëri opozita denoncon prej vitesh kontrollin e institucioneve, presionin administrativ dhe një model pushteti ku gjithçka rrotullohet rreth një njeriu të vetëm. Ndërsa ai analizon NATO-n dhe ekuilibrat euro-atlantikë, vendi që drejton vazhdon të jetë një nga ekonomitë më të brishta të kontinentit, me të rinj që largohen masivisht dhe me një klimë mosbesimi të thellë ndaj shtetit.
Ironia më e madhe është se Rama flet për Europën sikur Shqipëria të ishte peng i burokracisë europiane dhe jo edhe i vetë modelit që ai ka ndërtuar këto 13 vite. Sikur problemi i vetëm të ishte hezitimi i Brukselit dhe jo fakti që Shqipëria ende lufton me korrupsionin, standardet demokratike dhe funksionimin real të shtetit ligjor.
Në fjalimin e tij kishte një të vërtetë: Europa vërtet u zgjua nga lufta dhe nga frika gjeopolitike. Por ajo që Rama nuk tha është se Europa nuk funksionon vetëm me retorikë, marketing politik dhe liderë karizmatikë. Funksionon me institucione që kufizojnë pushtetin. Pikërisht ajo gjë që në Shqipëri është dobësuar vit pas viti.
Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse fjalimet e Ramës jashtë vendit tingëllojnë gjithmonë më europiane sesa vetë Shqipëria që ai qeveris.
