Gjykata Evropiane e të Drejtave të Njeriut në Strasburg ka vendosur të marrë në shqyrtim ankesën e 36 studentëve të Universitetit të Mjekësisë së Tiranës, të cilët kundërshtojnë ligjin që i detyron të punojnë për disa vite në Shqipëri pas përfundimit të studimeve, ose në të kundërt të paguajnë koston e plotë të arsimimit.
Në shkurt të vitit 2024, Gjykata Kushtetuese la në fuqi Ligjin 60/2023, por uli afatin maksimal të detyrimit për punësim nga pesë në tre vite. Ndryshimet u bënë me arsyetimin se ligji, në formën fillestare, cenonte të drejtën kushtetuese të zgjedhjes së lirë të punës dhe penalizonte studentët që tashmë ishin regjistruar në programet e mjekësisë. Gjykata argumentoi se masa, megjithëse synonte të mbante profesionistët e rinj në vend, ishte joproporcionale dhe pa lidhje të mjaftueshme me qëllimin legjitim të forcimit të sistemit shëndetësor.
Pas vendimit të Kushtetueses, Parlamenti miratoi në shtator 2024 një version të rishikuar të ligjit, duke përcaktuar që studentët e mjekësisë duhet të pranojnë punësim të detyruar nga një deri në tre vite, sipas vitit të regjistrimit, ose të paguajnë koston e plotë të studimeve të mbetura. Mbajtja e diplomave deri në përmbushjen e afatit të punësimit vazhdon të jetë pjesë e ligjit.
Para Gjykatës së Strasburgut, studentët ankohen se Kushtetuesja nuk ka dhënë argumente të mjaftueshme për çështjet e ngritura prej tyre dhe se procesi nuk ka qenë kundërshtar. Ata pretendojnë se ligji shkel të drejtën për jetën private dhe aktivitetin profesional (Neni 8 i Konventës), duke e konsideruar masa të pajustifikuara dhe të panevojshme. Po ashtu, ata kundërshtojnë mbajtjen e diplomave dhe rritjen e konsiderueshme të kostove të studimit, duke iu referuar Nenit 2 të Protokollit Nr. 1.
Studentët ngrejnë edhe akuza për diskriminim sipas Nenit 14 të Konventës, duke argumentuar se ligji penalizon veçanërisht ata me mundësi më të kufizuara ekonomike, të cilët nuk mund të paguajnë tarifat e plota të studimeve.
Me pranimin e çështjes, Strasburgu do të vlerësojë nëse Shqipëria ka respektuar standardet e Konventës Evropiane dhe nëse ligji i ri përcjell masa proporcionalisht të justifikuara për situatën në sistemin shëndetësor.
