Që prej pandemisë, numri i prindërve që refuzojnë vaksinimin e fëmijëve është rritur ndjeshëm. Vlora, Lezha dhe Tirana janë pikat më të nxehta të këtij fenomeni, me përqindjet më alarmante të fëmijëve të pavaskinuar. Dezinformimi dhe teoritë konspirative në rrjetet sociale po sfidojnë shëndetin publik, teksa ekspertët paralajmërojnë se rikthimi i mbulimit vaksinal mbi 95% është jetik, përndryshe rreziku i shpërthimeve epidemike mbetet i pashmangshëm.
Afër 18 për qind e fëmijëve në Qarkun Vlorë, nuk morën vaksinën e detyruar për vitin 2024, ndërsa edhe në rrethe të tjera të mëdha, refuzimi mbetet i lartë. Të dhënat mbi mbulimin vaksionor në vend në periudhën 2015-2024, të siguruara nga Faktoje.al nga Instituti i Shëndetit Publik, (ISHP), ngrenë shqetësimin se vaksinimi në vend që nga koha e pandemisë dhe në vijim, ka ardhur në ulje.
Në rastet e shfaqjes së fruthit dhe sëmundje të tjera ngjitëse në moshat pediatrike, është vërtetuar se fëmijët kanë refuzuar vaksinat dhe ky fenomen po zgjerohet, pavarësisht se shërbimi vaksinor mbetet i mbuluar në të gjithë vendin dhe autoritetet thonë se sensibilizimi është shtuar.
Një nga masat kryesore për të detyruar prindërit të vaksionojnë fëmijët është mosregjistrimi në çerdhe, kopshte dhe shkolla. Nëse nuk paraqesin kartelën e plotësuar të vaksinimit, fëmijët nuk mund të regjistrohen. Por ky rregull nuk aplikohet në sektorin privat.
“Gjatë vitit 2025, u evidentua një shpërthim i fruthit me disa raste në një çerdhe private në Fier, ku u konstatua se fëmijët e prekur ishin të pavaksinuar. Ky rast nënvizon nevojën për forcimin e kontrollit dhe zbatimin e njëtrajtshëm të kritereve të vaksinimit, si në sektorin publik ashtu edhe në atë privat”, thotë për Faktoje.al, mjekja epidemiologe, Rovena Daja, eksperte pranë Institutit të Shëndetit Publik.
Frikë nga autizmi
Shtimi i rasteve të shfaqjes së autizmit në grupmoshat 2-3 vjeç shpesh është lidhur nga prindërit me kryerjen e vaksinave, por kjo teori pa bazë shkencore, e shoqëruar edhe me publikime pa kritere në rrjetet sociale të deklaratave nga “konspiracionistë”, përveç konfuzionit ka sjellë refuzim të vaksinimit të fëmijëve nga disa prindër.
“Sipas vlerësimeve zyrtare të Instituti i Shëndetit Publik (ISHP), vaksinat që hasin më shpesh problematika në zbatimin e tyre janë vaksina FRP (Fruth–Rubeolë–Parotit) dhe vaksina kundër HPV-së. Një nga polemikat më të spikatura lidhet me vaksinën FRP/MMR dhe pretendimin se ajo shkakton autizëm”- thotë për Faktoje, mjekja epidemiologe, eksperte në Institutin e Shëndetit Publik, Rovena Daja.
Sipas saj, ky pretendim e ka origjinën nga një artikull i publikuar në vitin 1998 në revistën The Lancet, nga Andrew Wakefield, i cili më vonë u tërhoq për shkak të shkeljeve serioze etike dhe metodologjike.
"This publication, plus many cases of publications without scientific basis, or based on conspiracy theories, are some of the reasons why parents refuse to vaccinate their children," says expert Daja.
"Regarding the HPV vaccine, it is perceived by some parents as the 'new vaccine' in Albania. In fact, this vaccine has been used globally for more than 20 years, with a high safety profile and efficacy in preventing cervical cancer and other HPV-related diseases," she adds.
Vaccination with fear
In an observation made by Faktoje. al in kindergartens in Tirana, parents say that they are often hesitant about vaccination, somewhat postponing the injection of doses determined in a strict calendar by health institutions. However, others admit that they have heard, even in the nurseries and kindergartens where they have their children, that some parents refuse to get vaccinated.
"I know some who are very worried and still haven't gotten it. The child is 3 years old and they still haven't gotten it (the vaccine). Personally, I haven't been worried about this at all," says a young mother.
A combination of parental fear coupled with disinformation received on social media, mainly from unconfirmed and non-scientific sources, has led to a problem in vaccinating children in our country since the start of the pandemic.
"The vaccines that most often present problems are: the MMR vaccine (against measles, rubella and mumps), the first dose of which is administered at 12-15 months, and the HPV vaccine which is administered at 13 years of age," the IHP tells Faktoje.
According to this institution, given the decrease in the number of vaccinated children since the pandemic period, work has been done with increased awareness, as well as permanent recommendations from pediatricians to raise awareness among parents about timely and complete vaccination according to the calendars set by health institutions.
The most problematic districts
According to data from the IHP, the region with the highest vaccination rate is Dibra. Even during the pandemic, the vaccination rate has been quite high, reaching 100 percent for several consecutive years.
A completely different situation is in the Vlora region with a high population. In particular, the year 2024 is considered the most problematic, where 82.3 percent of children received the vaccines, while 17.7 percent refused. For experts, this is considered a very high and worrying figure. Also in previous years, for the years 2021-2023, it fluctuated between the figures of 87-90 percent with vaccine coverage.
After Vlora, another region with problems in vaccination is considered Lezha. The downward trend began during the pandemic period and has maintained the same curve for the following years, reaching figures of up to 96 percent.
Similarly, in Tirana and Shkodra, approximately 3-4 percent of children are unvaccinated, a problematic figure considering the high number of residents in both regions.
"The COVID-19 pandemic has had a significant impact on vaccination programs not only in Albania, but is a phenomenon observed globally. In the post-pandemic period, the National Vaccination Program has organized awareness and information campaigns for parents, conducted training and sensitization activities with medical staff, with a focus on communicating with parents hesitant to vaccinate. These activities are currently ongoing, with the aim of restoring and maintaining vaccination coverage above 95% according to WHO guidelines," says the IHP./Faktoje.al/
