Diaspora shqiptare, një forcë e madhe ekonomike dhe kulturore që kontribuon ndjeshëm në zhvillimin e Shqipërisë, shpesh perceptohet si një entitet i distancuar nga realiteti i përditshëm i vendit. Shqiptarët që jetojnë në mërgim janë të lidhur emocionalisht me vendlindjen, por jetojnë në një botë tjetër, ku përditshmëria diktohet nga sfida të ndryshme nga ato që përjetojnë bashkëkombasit e tyre në Shqipëri. Pavarësisht dëshirës për të ndihmuar, është e vështirë për diasporën të kuptojë thellësisht problematikat dhe sfidat e përditshme me të cilat përballen qytetarët që jetojnë në Shqipëri.
Në radhë të parë, shumica e shqiptarëve të diasporës janë larguar nga vendi në kërkim të një jete më të mirë, duke krijuar familje dhe duke ndërtuar karriera në vendet ku kanë emigruar. Për ta, jeta zhvillohet në një kontekst krejt tjetër, me probleme të reja që nuk lidhen drejtpërdrejt me realitetin shqiptar. Hallet e tyre përqendrohen më shumë në integrimin në shoqëritë e reja, në përmirësimin e kushteve të jetesës për veten dhe familjet e tyre, dhe në ruajtjen e identitetit kombëtar, se sa në çështjet politike apo ekonomike të Shqipërisë.
Është krejt tjetër t’i njohësh problemet e vendit nga larg dhe krejt tjetër të jesh i zhytur në to. Shqiptarët e diasporës e vizitojnë Shqipërinë si turistë, duke shijuar bukuritë e natyrës dhe mikpritjen e njerëzve, por për një vizitor, Shqipëria është një realitet i përkohshëm. Vizita e tyre e shkurter nuk u jep atyre përvojën e jetesës së përditshme me vështirësitë që përballen ata që jetojnë aty: papunësinë, korrupsionin, shërbimet e pamjaftueshme publike, dhe mungesën e mundësive. Për këtë arsye, shpeshherë diaspora krijon një ide të idealizuar të vendit, e cila nuk përkon me realitetin e vërtetë.
Gjithashtu, diaspora nuk është subjekt i pasojave të qeverisë që zgjedh. Vendimet politike që merren në Shqipëri prekin direkt vetëm ata që jetojnë atje. Politikat e gabuar apo keqmenaxhimi i burimeve ndikon drejtpërdrejt në cilësinë e jetës së qytetarëve vendas, ndërsa diaspora është imune ndaj këtyre pasojave, duke jetuar në sisteme më të stabilizuara dhe funksionale. Prandaj, ndërsa vota e diasporës ka potencial të ndikojë në ndryshimin e udhëheqësisë, ky ndikim shpesh nuk mbështetet në një përjetim të drejtpërdrejtë të situatës.
Në përfundim, ashtu si ju edhe unë mendoj që diaspora shqiptare nuk e shet votën. Kjo është e vërtetë dhe për t’u vlerësuar. Megjithatë, po aq e vërtetë është që diaspora nuk e njeh realisht vlerën e saj në përditshmërinë shqiptare. Vota, për ata që jetojnë në Shqipëri, është një mjet për të kërkuar ndryshim apo për të shprehur pakënaqësi ndaj qeverisjes, një mjet që përfaqëson një pjesë të rëndësishme të zërit të tyre në sistemin demokratik. Për diasporën, nëse ky akt votimi nuk është i mbështetur në njohje të mirëfilltë të realitetit shqiptar, rrezikon të humbasë kuptimin dhe peshën e saj të vërtetë.
Nga Genc Sejko
