Mjaftojnë vetëm 20 sekonda. Një fjali e lexuar me zë, madje edhe nga një libër përrallash, dhe inteligjenca artificiale mund të kapë shenja të mundshme të diabetit të tipit 2 vetëm duke analizuar mënyrën se si një person flet.
Ideja është sa intriguese, aq edhe premtuese: një test i shpejtë, jo invaziv, i lirë dhe pa analiza gjaku, që mund të ndihmojë në zbulimin e hershëm të sëmundjes. Studimi, ende në pritje të publikimit në një revistë shkencore, u prezantua në kongresin europian të diabetit EASD, që po zhvillohet në Milano me pjesëmarrjen e mbi 14 mijë diabetologëve nga e gjithë bota.
Sot diabeti diagnostikohet përmes analizave të gjakut dhe vizitës mjekësore. Më të përdorurat janë hemoglobina e glikuar, që tregon mesataren e glicemisë gjatë dy muajve të fundit, ose kurba glicemike. Sipas diabetologut Andrea Giaccari, këto analiza duhen bërë sidomos te personat në rrezik, përfshirë ata me histori familjare, edhe pse shpesh ky faktor nënvlerësohet.
Studimet e mëparshme kishin vërejtur se diabeti i tipit 2 mund të lidhet me ndryshime në zë: më shumë ngjirje, ashpërsi në timbër dhe vështirësi më të madhe për të kontrolluar frymëmarrjen e tonin gjatë të folurit. Duke u nisur nga këto të dhëna, studiuesit e kompanisë Thymia, së bashku me kolegë nga RMIT University në Melburn, zhvilluan një model të inteligjencës artificiale për të dalluar këto ndryshime.
Modeli u trajnua mbi 63.283 mostra zanore nga 21.129 persona në Britani dhe SHBA, me dhe pa diabet. Më pas u testua me regjistrime 20-sekondëshe, ku pjesëmarrësit lexonin një përrallë të Ezopit.
Në vlerësimin e parë, modeli analizoi regjistrimet e 7.319 të rriturve në Britani. Në 80% të rasteve, ai u dha pikë më të larta rreziku personave që kishin deklaruar se vuanin nga diabeti i tipit 2, krahasuar me ata që nuk kishin raportuar sëmundjen. Rezultati konsiderohet klinikisht i dobishëm.
Megjithatë, performanca ishte më e dobët te pjesëmarrësit me ngjyrë, si edhe te personat me sëmundje zemre, hipertension ose obezitet. Studiuesit mendojnë se kjo lidhet me faktin që këto gjendje shpesh bashkëjetojnë me diabetin dhe mund të shkaktojnë ndryshime të ngjashme në zë.
Në vlerësimin e dytë u përfshinë 801 pjesëmarrës që kishin kryer testin e hemoglobinës së glikuar në shtëpi brenda tre muajve nga regjistrimi i zërit. Në këtë rast, modeli dalloi personat me diabet nga ata pa diabet në 75% të rasteve. Ai identifikoi saktë 82% të individëve me diabet të tipit 2, ndërsa norma e rezultateve false pozitive ishte 47%.
Sipas autorëve, asnjë nga personat që modeli i klasifikoi me rrezik të ulët nuk kishte vlera gjaku në kufijtë e diabetit apo prediabetit.
Zbulimi i hershëm është thelbësor, sepse diabeti i tipit 2 mund të qëndrojë pa simptoma për vite me radhë dhe të zbulohet vetëm kur dëmet kanë nisur. Ai rrit rrezikun për infarkt, goditje në tru, dëmtime të veshkave dhe neuropati diabetike.
Në Itali, nga rreth 5 milionë persona me diabet, vlerësohet se rreth 1 milion nuk e dinë ende se janë të sëmurë. Sipas Giaccarit, jo rrallë pacientët zbulojnë diabetin vetëm kur përfundojnë në spital me infarkt, pasi sëmundja ka ecur në heshtje për shumë kohë.
Për momentin, testi me zë nuk zëvendëson analizat e gjakut. Por mund të shërbejë si mjet paraprak për të identifikuar personat që duhen kontrolluar më tej. Një regjistrim i shkurtër me telefon ose përmes një aplikacioni mund t’i ndihmojë mjekët e familjes të bëjnë një triazh më të shpejtë dhe të çojnë për analiza ata që rezultojnë me rrezik më të lartë.
Studiuesja Giedrė Čepukaitytė nga Thymia thotë se ky është studimi më i madh në botën reale mbi depistimin e diabetit të tipit 2 përmes zërit. Hapi i ardhshëm do të jetë testimi në kushte klinike dhe verifikimi në grupe të ndryshme të popullsisë, sepse një mjet depistimi, për të qenë i vlefshëm, duhet të funksionojë për të gjithë.
